Қазақша рефераттар

Алгоритмнің қасиеттері

Информатика 6-сынып Теориялық сабақ

Алгоритм ұғымы және алгоритмнің қасиеттері

Бұл сабақта оқушылар алгоритм ұғымын талдайды, оның негізгі қасиеттеріне мысал келтіреді және қарапайым алгоритмдер құрастыру дағдысын қалыптастырады.

Сабақтың мақсаты

Оқушылардың алгоритм ұғымын түсінуін тереңдету, қасиеттерін ажырату және қарапайым алгоритмдерді құруға үйрету.

Міндеттері

  • Білімділік: алгоритмнің анықтамасын айтып, мысал келтіріп, негізгі қасиеттерін сипаттау.
  • Дамытушылық: қарапайым алгоритм құрастыру және оның нәтижесін талдау.
  • Тәрбиелік: логикалық ойлауды дамыту және еңбекке баулу.

Құрал-жабдықтар және әдістер

Құрал-жабдықтар

  • ДК
  • Электронды оқулық
  • Слайд

Сабақ әдістері

Түсіндіру, баяндау, сұрақ-жауап, әңгімелесу, жазбаша жұмыс, өзіндік жұмыс.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу.
  • Оқушыларды түгелдеу.
  • Сабаққа дайындықты тексеру.

2) Үй жұмысын тексеру

Тақырып: есептеуіш техниканың даму тарихы.

Жаңа сабақ жоспары

  1. 1 Алгоритм ұғымы.
  2. 2 Алгоритмдерге мысал келтіру.
  3. 3 Алгоритмнің қасиеттері.
  4. 4 Қасиеттеріне сипаттама беру.
  5. 5 Алгоритм құруға арналған есептер шығару.
  6. 6 Бақылау және тест сұрақтары арқылы білімді тексеру.
  7. 7 Жаттығулар арқылы алгоритм құру дағдысын бекіту.

Анықтама

Алгоритм — берілген есептің шешу жолын реттелген әрекеттер тізбегі түрінде көрсету.

Яғни алгоритм белгілі бір мақсатқа жету үшін әрекеттерді нақты ретпен орындауды талап етеді.

Алгоритмдерге мысалдар

Күнделікті өмір

  • Жолдан өту
  • Шай қайнату
  • Үй тапсырмасын орындау

Қызмет және ойын

  • Қалааралық телефон арқылы байланысу
  • Футбол немесе шахмат ойнау
  • Қазынаны іздеу

Мысал: «Студент болу» алгоритмі

Мақсатқа жету үшін орындалатын қадамдар реті төмендегідей болуы мүмкін:

  1. 1 Орта мектепті бітіріп, аттестат алу.
  2. 2 Ұлттық бірыңғай тестілеуден өту.
  3. 3 Тест нәтижесіне сәйкес қажетті құжаттарды конкурсқа тапсыру.
  4. 4 Конкурстан өту.

Алгоритмнің негізгі қасиеттері

Алгоритм сапалы болуы үшін төмендегі қасиеттерге сай келуі керек.

1) Айқын әрі дәл өрнектелуі

Алгоритмдегі әрбір әрекет мағынасы айқын, нақты анықталған және орындаушыға түсінікті болуы тиіс. Тек көрсетілген қадамдар ғана орындалады. Есеп шығару жолы бірмәнді болғандықтан, орындаушы командаларды қосымша ойланбай орындай алады.

2) Үзіктілік (қадамдарға бөлінуі)

Алгоритм орындалуы бірнеше қадамнан тұрады. Ол ықшам бөліктерге бөлініп, әр бөлік нақты қадамдар арқылы жүзеге асады. Бір қадамда бір немесе бірнеше әрекет орындалуы мүмкін, бірақ әрекеттер саны шектеулі болуы қажет.

Алдыңғы әрекеттің нәтижесі келесі әрекет үшін қажет мәлімет ретінде қолданылады. Орындаушы алдыңғы қадам аяқталмай, келесі қадамға өте алмайды.

3) Нәтижелілігі

Кез келген алгоритм белгілі бір уақыт ішінде нәтиже беруі тиіс: есептің шешімін шығару немесе шешімі жоқ екенін көрсету.

Қысқа мысал

Сандарды қосу алгоритмінде бастапқы деректер — қосылғыштар, ал нәтиже — қосынды.

Егер кейбір қадамдар қайталана беріп, нәтиже шықпаса, мұндай алгоритм нәтижесіз (циклден шықпайтын) болады және оны қайта құру қажет.

4) Жалпыламалығы (ортақтық)

Бір алгоритм тек бір ғана есепті емес, оған ұқсас есептер тобын шешуге мүмкіндік беруі керек. Тек бастапқы мәліметтер өзгергенде нәтиже де соған сәйкес өзгереді.

  • Квадрат теңдеуді шешу алгоритмі кез келген a, b, c мәндері үшін қолданылады.
  • Берілген бұрыштың sin мәнін табу алгоритмі кез келген бұрыш үшін орындалады.

5) Формалды орындалуы

Орындаушы (адам немесе машина) есептің мағынасын толық түсінбесе де, алгоритм командаларын дәл орындау арқылы дұрыс нәтижеге қол жеткізе алады. Бұл үшін әр әрекет орындаушыға түсінікті түрде жазылуы қажет.

Түсініктілік мысалы

«x-ті квадратта» дегенді кіші сынып оқушысы түсінбеуі мүмкін. Ал «x санын x санына көбейт» десек, оны орындау жеңіл болады.

Неге маңызды?

Формалды орындалу қасиеті алгоритмді компьютерге жүктеп, автоматты түрде орындатуға мүмкіндік береді.

Бекіту, қорытындылау және үй тапсырмасы

Бекіту

Жаңа тақырып бойынша сұрақ-жауап жүргізу.

Сабақты қорытындылау

Тақырыпты жинақтап қайталау және оқушылардың білімін деңгейіне сай бағалау.

Үй тапсырмасы

  • «Алгоритм ұғымы» тақырыбын қайталау.
  • «Алгоритм және оның атқарушылары» тақырыбын оқу.
  • «Менің 1 күнім» тақырыбына алгоритм құрып келу.

Бағалау

Оқушылардың сабаққа қатысуы, тапсырмаларды орындауы және сұрақтарға жауап беруі бойынша бағаланады.