Қазақша рефераттар

Абай өлеңдерінің жалғасын тап

Сабақ тақырыбы: Абай Құнанбаев

Бұл сабақ 8-сыныпқа арналған. Мақсаты — Абай мұрасын талдап, білімді жүйелеу мен жинақтауды сайыс және шығармашылық тапсырмалар арқылы жүзеге асыру, оқушылардың ой-өрісін кеңейту және мәнерлі сөйлеу дағдыларын дамыту.

Сабақтың мақсаты

  • Абай шығармаларын талдау арқылы білімді жүйелеу, жинақтау және шығармашылық жұмыстар арқылы ақынды жан-жақты таныту.
  • Адамгершілікке, имандылыққа, асыл қасиеттерге тәрбиелеу; туған жер тарихы мен тілінің қадір-қасиетін ұғындыру.
  • Мәнерлі сөйлеуге дағдыландыру; ойлау қабілеті мен шығармашылық ізденісті дамыту.

Көрнекіліктер

Буклеттер, шрифтограммалар, кітаптар, ойын элементтері, Абай өлеңдері жазылған плакаттар.

буклет шрифтограмма кітап ойын плакат

Сабақ форматы

  • Түрі: сайыс сабақ
  • Типі: білімді жүйелеу, жинақтау сабағы
  • Әдіс-тәсілдері: сұрақ-жауап, проблемалық тапсырмалар, сайыс элементтері

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды сайыс сабағына дайындау, топтарға бөлу және жұмыс ережелерін нақтылау.

Ереже: әр командаға 7 сұрақтан қойылады; жауап мүмкіндігінше кідіріссіз беріледі.

2) Өтілген материалды жинақтау

Мұғалімнің кіріспе сөзі арқылы сабақтың рухани өзегі айқындалады:

Абай қазақ поэзиясының өсіп-өркендеп, жаңа сапаға жетуіне орасан еңбек сіңірді. Ол жас ұрпаққа терең ойға толы, алуан өлең үлгілерін қалдырды. Абай мұрасы — адамгершілік пен имандылықтың, биік парасаттылықтың асыл қазынасы.

Осы мақсатпен Абай шығармашылығын жүйелеуге арналған сайыс сабағы өткізіледі.

Топтарға бөлу

Оқушылар үш топқа бөлінеді: «Ибраһим», «Абай», «Телғара». Әр топ өздері шығарған өлең шумақтарымен (немесе шағын таныстырумен) қорғайды.

Сайыс сұрақтары (әр топқа 7 сұрақ)

«Ибраһим» тобы

  1. Абайдың мұражайы қай жерде?
    Жауап: Жидебайда.
  2. Абайдың алғашқы өлеңдер жинағы қай жылы, қай жерде басылып шықты?
    Жауап: 1909 ж., Петербург.
  3. Абайдың «қоңыраулы балуан» атанған атасы кім?
    Жауап: Ырғызбай.
  4. Абай ең алғаш дәріс алған татар молдасы кім?
    Жауап: Ғабитхан.
  5. Абайдың жеті атасын атаңыз.
    Жауап: Құнанбай – Өскенбай – Ырғызбай – Айдос – Томан – Тобықты – Арғын.
  6. Абайдың үш поэмасын атаңыз.
    Жауап: «Масғұт», «Ескендір», «Әзім әңгімесі».
  7. Абайдың атақты ертекшісі кім?
    Жауап: Баймағанбет.

«Абай» тобы

  1. Абайдың ең момын, жуас атасы кім?
    Жауап: Айдос.
  2. Абайдың руы қандай?
    Жауап: Тобықты.
  3. Абайдың күйлерін атаңыз.
    Жауап: «Май түні», «Желдірме», «Торжорға».
  4. Абайдың атақты әншісі кім?
    Жауап: Әлмағанбет.
  5. «Медғат-Қасым» поэмасын Абайдың қай баласы жазған?
    Жауап: Мағауия.
  6. Табиғат лирикасындағы ең алғаш жазылған өлеңі қайсы?
    Жауап: «Жаз» (1886 ж.).
  7. Құнанбай қай жерде мешіт салдырды?
    Жауап: Қарқаралыда.

«Телғара» тобы

  1. Абайдың талантты скрипкашысы кім болған?
    Жауап: Мұқа.
  2. «Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай» өлеңі кімге арналған?
    Жауап: Тәкежанның әйелі Қаражанға.
  3. Абайдың алғашқы өлеңдері кімнің атынан шыққан?
    Жауап: Көкбайдың атынан.
  4. «Ей, сорлы заман, менен аяған қай қастығың қалды... Мен ішпеген у бар ма!» деген сөзі қандай оқиғаға байланысты айтылған?
    Жауап: Мағауияның қайтыс болуына байланысты.
  5. Абай ел билеу ісіне неше жасынан бастап араласты?
    Жауап: 13 жасынан.
  6. Абайдың баласы Әбдірахман қай жылы қайтыс болды?
    Жауап: 1895 ж.
  7. Абайдың орыс досы кім?
    Жауап: Михаэлис.

Шрифтограммалармен жұмыс

1) «Шахмат атының жүрісі» тапсырмасы

Берілген торкөздерді шахматтағы аттың жүрісімен өтіп шығу керек. Бір басқан торкөзді қайталауға болмайды.

Дұрыс шешім шыққанда төмендегі өлең атаулары оқылады:

Қансонарда Жазғытұрым Дүтбайға Сегіз аяқ Мәз болады болысың Қыс

2) Ромбик ішіндегі әріптер

Ромбик ішіндегі шеңберлерде берілген әріптерді белгілі бір жүйемен құрастырғанда, Абай афоризмін талдаған автордың аты-жөні шығады.

Нәтиже: Құлмат Өміралиев.

«Асыл сөздердің жалғасын тап» тапсырмасы

Жұмысы жоқтық, тамағы тоқтық —

Аздырар адам баласын.

Үш-ақ нәрсе адамның қасиеті —

Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек.

Ғылымды іздеп, дүниені көздеп —

Екі жаққа үңілдім.

Қайратсыз ашу — тұл, тұрлаусыз ғашық — тұл —

Шәкіртсіз ғалым — тұл.

Әуелде бір суық мұз — ақыл зерек —

Жылатқан тұла бойды ыстық жүрек.

Досы жоқпен сырлас —

Досы көппен сыйлас.

Өмірдің алды — ыстық, арты — суық —

Алда — ойын, артқы жағы мұңға жуық.

Ақылмен ойлап білген сөз бойыңа жұқпай сырғанар —

Ынталы жүрек сезген сөз бір тамырды қуалар.

Шығармашылық жұмыс

1) Абай өлеңдеріне жаңа атау ұсын

Төмендегі шығармалардың мазмұнына сай балама атау ойлап табыңыз:

  • «Жасымда ғылым бар деп ескермедім»
  • «Ғылым таппай мақтанба»
  • «Өлең — сөздің патшасы, сөз сарасы»

2) Өлең жолдарын жалғастыр

Берілген жолдарды өз ойыңызбен жалғастырып, мағыналық тұтастық сақтаңыз:

…

Пайда ойлама, ар ойла,

…

Талап қыл артық білуге.

Ұстаздық еткен жалықпас,

…

Үйретуден балаға.

…

Ескерту: жалғасын оқушы өзі құрастырады.

Сабақты қорытындылау

Бағалау

Білім деңгейі бағалау парағы арқылы қорытындыланады.

Үй тапсырмасы

Шығарма жазу: «Жас ұрпақ үшін Абай мұрасының өнегелік тәрбиесі».

Нәтиже

Сабақ оқушылардың Абай шығармашылығын жүйелеп, тұлғалық-рухани құндылықтарды түсінуіне және сөйлеу, ойлау мәдениетін дамытуға бағытталады.