Бақша - бақша неге ашулысыз
Кіріспе сөз
Құрметті ата-аналар, қонақтар, әріптестер! Табиғатымыздың бізге берер байлығы мен берекесін сыйлайтын сары алтындай күзіміз келді. «Алтын күз» мерекесі құтты болсын! Жылдың қай мезгілі болса да, табиғатты сүйіп, оны аялау — әрбір адамның міндеті. Өйткені табиғат аман болса, көңіліміз де әрдайым көтеріңкі болады.
Күз туралы тақпақтар
Балалар күздің көркін, берекесін жырға қосып, мерекелік көңіл күй сыйлайды.
Арнұр
Қуандырып біздерді, Мерекелі күз келді. Кел, жемісті алтын күз, Кемелденсін халқымыз.
Зере
Күздің қазан айында Алма, алмұрт піседі. Жапырақтар сарғайып, Сыбдыр-сыбдыр етеді.
Жібек
Алтын, салқын күз келді, Жел мен жаңбыр әкелді. Құстар ұшып кетеді, Ән салмай-ақ өтеді.
Инсар
Алтын сары, қызыл-көк, Алуан-алуан жапырақ. Күзгі бақта күлімдеп, Көз тартады жадырап.
Бексұлтан
Мейірлі күз, мырза күз, Сыйлығыңа ризамыз. Аппақ қардай таңыңда Шомыламыз нұрға біз.
Дария
Берекесін сыйлауға Өлкемізге күз келді. Жемістерін жинауға Шақырады біздерді.
Мейірім
Күз келді, күз келді, Жапырақтар ұшады. Жерге жаңбыр жауады, Бізбен ойнап тұрады.
Сахналық бөлім: «Алтын күз» қонаққа келеді
Көрініс
- Би: жалпы би орындалады.
- Би аяқтала бергенде, Алтын күз қолшатырмен ортаға кіреді.
- Балалар жапырақтарын шашып, күз көрінісін бейнелейді.
Алтын күздің тілегі
«Сәлеметсіңдер ме, сүйкімді балалар! Бүгін сендерде мереке екен. Дендерің сау болып, дастархандарың жеміс-жидекке толы болсын. Тақпақтарыңды, әндерің мен билеріңді сағынып келдім».
Тәрбиеші Алтын күзге алғыс айтып, балалардың өнерін тамашалауға шақырады.
«Бақша» кейіпкері: реніштен қуанышқа
Диалогтың өзегі
Тәрбиеші балаларға бақшаның «ашулы» екенін байқатады. Балалар сұрайды: «Бақша, бақша, неге ашулысыз?»
Бақша күздің тез өтетініне қынжылып, көкөніс пен жемістердің теріліп қалғанын айтады және балалардан көмектесуді өтінеді. Балалар бақшаны қуантудың жолын табады: көкөністер мен жемістер туралы тақпақтарын айтып, өнерлерін көрсетеді.
Көкөністер шеруі
Ортаға көкөністер шығып, өздерінің пайдалы қасиеттерін әзіл-оспақпен таныстырады.
Қырыққабат (Аяулым)
Мақтанғаннан не пайда? Менсіз дәмді щи қайда? Мені қосса самсаға, Бәрі жейді тамсана!
Сәбіз (Адият)
Кім бар сәбіз шырынын Жастайынан ішпеген? Мені жеген адамдар Кем болмайды күшке де.
Қызанақ (Әйгерім)
Тал шыбығым бұралып, Бақшаларда қызарып. Тұрған мен — қызанақ, Күнге қарап ұялып.
Қияр (Ажар)
Дәмім тілді үйірген Мен тұздалған күйімде. Жаңа піскен кезімде Жейді бәрі сүйсіне!
Картоп (Аяна)
Мен ұялшақ картоппын, Мен емеспін мақтанар. Мені жақсы көреді Үлкендер мен балалар.
Пияз (Жанель)
Боламын мен дәмдеуіш Барлық тағамға. Көзден жасты шығарып, Тұмаудан сақтаймын.
Татуласу және достық
Шынардың шақыруымен көкөністер «дауласуды тоқтатып», бәрінің де денсаулыққа пайдалы екенін мойындайды. Содан соң «Көкөністердің достық биі» орындалады.
Жемістер таныстырылымы
Көкөністерден кейін сахнаға жемістер шығып, өздерін жұмбақ-өлеңмен таныстырады.
Өрік (Наиля)
Дөп-дөңгелек, сары, Ішінде бар дәні. Қызығасың көріп, Оның аты — өрік.
Жүзім (Ислам)
Іші толған шәрбат, Дәмі сондай әйбат. Үзесің бірден үзіп, Оның аты — жүзім.
Шие (Анель)
Бір сабақта көп түйме, Жей алмайсың көк күйде. Санап қара қанша, Оның аты — шие.
Алма (Айдана)
Пісіп тұрған алмамын, Тамсандырар бал дәмін. Жерге сілкіп түсірме, Ісіп кетер маңдайым.
Құлпынай (Ернұр)
Жапырақты тасалап Өсетін жері — бау-бақша. Күрең қызыл шіркін-ай, Оның аты — құлпынай.
Шабдалы (Дарина)
Пісетін кезі — дәл күзде, Мезгілсіз оны сен үзбе. Аузыңнан кетпес бал дәмі — Оның аты — шабдалы.
Ойындар және интерактив
Ойын: «Бақша кімді алып кетті?»
- Барлығы әсем жүріп, би билейді.
- Ән тоқтағанда балалар көзін жұмып, отыра қалады.
- 3–4 бала матамен жабылып жасырылады.
- Қалғандары «кім жоқ?» екенін табады.
Ойын: «Компот және сорпа»
Алтын күз жемістер мен көкөністерді араластырып қояды. Балалар бір себетке көкөністерді, екінші себетке жемістерді бөліп салады. Мақсат — компотқа қажетті жемістер мен сорпаға қажетті көкөністерді ажырату.
Би: «Жапырақтар»
Балалар жапырақтардың қалықтауын қимылмен бейнелеп, сахнаға нәзік күзгі ырғақ береді.
Ойын: «Қай жеміс?»
Балалар көзін жұмып, туралған жемістен дәм татып, оның қай жеміс екенін айтады.
Ертегіге жол: «Шалқан»
Тәрбиеші балалардың өнері тек ән мен бимен шектелмейтінін айтып, олардың әртістік қабілетін атап өтеді. Алтын күз өз тілегін білдіреді: көп мерекеде болып, өлең тыңдағанын, енді ертегі көргісі келетінін айтады.
Балалар білетін ертегілер
- Қызыл телпек
- Мақта қыз бен мысық
- Қасқыр мен жеті лақ
- Түлкі мен тырна
- Бауырсақ
- Шалқан
- Түлкі мен құмыра
Балалар «Шалқан» ертегісін сахналайды. Алтын күз ризашылығын білдіріп, келесі балабақшаға асығатынын айтып қоштасады.
Көрініс: «Шегіртке мен құмырсқа»
Музыка ойналады. Шегіртке кіріп, балалардан не себепті жиналғанын сұрайды. Ол ән айтып, би билегенді жақсы көретінін айтады. Осы кезде құмырсқа кездесіп, еңбек пен қысқа дайындық тақырыбы қозғалады.
Еңбекке шақыру
Құмырсқа: «Жаз бітіп, күз келгенін білмедің бе? Қысқы азығыңды дайындамайсың ба?» — деп, жұмысқа кірісіп кетеді. Тәрбиеші балалардың да еңбекқор екенін айтып, құмырсқаға көмектесуді ұсынады.
Ойын: «Бақшадағы көкөністерді жинау»
Балалар көкөністерді «машинамен» тасып, бір ыдысқа жинайды. Құмырсқа алғыс айтып, қысқы азығының дайын болғанын жеткізеді.
Күз айлары туралы тақпақ
Тәрбиеші шегірткеден күздің айларын сұрайды. Балалар жауап беріп, тақпақ оқиды.
Еркесұлу
Қазан айы басталды, Құстар қайта қонады. Туыстық, адал достықпен Бейбіт өмір жалғасады. Күздің қараша айында Жиын-терін бітеді. Жапырақтар сарғайып, Сыбдыр-сыбдыр түседі.
Шегіртке ойға қалып, қысқы азығын дайындауға уәде береді де, құмырсқаның соңынан кетеді.
Қорытынды
Құрметті ата-аналар, қонақтар, әріптестер! Күз әрқашан молшылықпен, берекемен келсін. Әр отбасыға амандық тілейміз. Алтын күздің сыйы — жеміс-жидектен дәм тататын сәт те келген сияқты. Тобымызға баруға жиналайық.
Келген қонақтарымызға үлкен рақмет! Сау болыңыздар! Күз берекелі, астықты болсын!
Әндер
- «Күз келді, кап-кап-кап»
- «Күздің күні қандайды?»
- «Берекесін сыйлауға»
Билер
- Жалпы би
- «Көкөністердің достық биі»
- «Қолшатыр»
- «Жапырақтар»
Негізгі ой
- Табиғатты аялау
- Еңбекқорлық және жауапкершілік
- Достық пен ынтымақ