Өтілетін сабақ
Сабақтың мақсаты
Бұл сабақта 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы аясында ел тәуелсіздігі үшін жанын қиған жас қаһармандардың рухы дәріптеліп, Қайрат Рысқұлбековтің тұлғасы Коммунар Табейдің «Ол ақын болар ма еді?» мәтіні арқылы танытылады.
Білімділік
Желтоқсанда жас өмірін жалау еткен Қайраттың ұлттық батыр ретіндегі бейнесін есте сақтауға, құрметтеуге баулу.
Дамытушылық
Ойлау, есте сақтау, танымдық қабілеттерін дамыту, сөздік қорын молайту.
Тәрбиелік
Өз елі мен жерін, Отанын сүюге тәрбиелеу.
Сабақ барысы
Сабақ құрылымы ұйымдастырудан бастап жаңа тақырыпқа өту, талдау, шығармашылық тапсырмалар және қорытындылауға дейін жүйелі түрде құрылған.
-
1
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, назарын сабаққа шоғырландыру.
-
2
Үй жұмысын тексеру
«Музейдегі зеңбірек» мәтінінің мазмұнын 2–3 оқушыға айтқызу, мәтінді бөлімдерге бөліп сұрау.
-
3
Бекіту сұрақтары
Экрандағы сұрақтарды оқып, жауап беру:
- •М. Қайырбаев жауды қалай қарсы алды?
- •М. Қайырбаевтың батареясы жау қоршауынан қалай шықты?
- •Неліктен М. Қайырбаевқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді?
- •Зеңбірек қай қаланың музейінде сақталған?
-
4
Топтық жұмыс: мақал-мәтел сайысы
Оқушылар мақалдарды айтып, мағынасын түсіндіреді. Үлгі ретінде:
«Батыр туса — ел ырысы, жаңбыр жауса — жер ырысы.»
«Ер есімі — ел есінде.»
«Ер есімі — ел есінде» деген сөздің мәні — халық үшін жасалған ерлік ұмытылмай, ұрпақ жадында мәңгі сақталатыны.
-
5
Тарихи сабақтастық: «Ел есіндегі ерлер»
Алдыңғы сабақтағы М. Қайырбаевтың ерлігі еске түсіріліп, бейбіт заманда тәуелсіздік үшін жанын қиған Желтоқсан қаһармандарына ойысу жүзеге асады.
Экраннан көрсетілетін тұлғалар
- Сабира
- Ләззат
- Ербол
- Қайрат
Бұл жастар Желтоқсан көтерілісіне қатысып, егемен ел болу жолында қайсарлық танытты.
-
6
Желтоқсан көтерілісі бойынша ой тұжырым
Оқушылар негізгі ұғымдарды тірек сөздер арқылы жинақтайды:
1986 жыл Алматы 16 желтоқсан жастар көтерілісі қаһармандық егемендік -
7
Кіріспе сөз: жаңа мәтінге бағыт
Бүгінгі тыныш өмірдің бағасы — өз уақытында ел болашағы үшін жанын аямай күрескен аға-апаларымыздың ерлігі. Осы сабақта ел есінде сақталған Желтоқсан қаһарманы Қайрат Рысқұлбеков туралы Коммунар Табейдің «Ол ақын болар ма еді?» мәтінімен танысамыз.
-
8
Көрнекілікпен жұмыс
Экраннан Қайраттың өмір кезеңдері көрсетіліп, қысқаша талданады:
- •Мектептегі шағы
- •Әскердегі кезеңі
- •Өскен ортасы, отбасы
- •Әке-шешесі: Ноғайбай мен Дәметкен
-
9
Әңгімелесу
Оқушылардың бұрынғы білімін белсендіру: «Теледидардан Қайрат Рысқұлбеков туралы фильм көрдіңдер ме? Қандай әсер алдыңдар?»
-
10
Жаңа сабақ
Тақырып: «Ол ақын болар ма еді?»
-
11
Кітаппен жұмыс
Мәтінді тізбектей, мәнерлеп оқу. Оқылым барысында негізгі ойды табу және кейіпкер бейнесін сипаттау.
-
12
Дәптермен жұмыс
- •Мәтіннен Желтоқсан қаһармандарының аттарын теріп жазу.
- • Сөздік жұмысы: пешене — жазмыш, тағдыр.
-
13
Шығармашылық тапсырма
«Қайрат Рысқұлбековтің қандай өлеңдерін жатқа білесің?» сұрағы бойынша оқушылардың жатқа айтуы немесе пікір бөлісуі.
-
14
Өлеңмен жұмыс: «Өкініш»
Экраннан Қ. Рысқұлбековтің «Өкініш» өлеңін мәнерлеп оқу. Оқыған шумақтарды өз сөзімен әңгімелету, ой қорыту.
-
15
Қорытындылау: Қайрат поэзиясы мен ерлігі
Қайрат Рысқұлбековтің бірнеше өлеңімен танысу (тақырып атаулары мысал ретінде берілді):
Өлеңдер топтамасы
- •«Ана тілі»
- •«Достарыма»
- •«Түрме жыры»
- •«Әкеме»
Өлеңдер топтамасы
- •«Бауырлар»
- •«Анама»
- •«Өкініш»
- •«Ол ақын болар ма еді?»
Қайраттың есімі — тәуелсіздік үшін күрескен қайсар ұрпақтың символы. Оның ерлігі мен өлеңдері ел жадында мәңгі сақталады.
Авторға тоқталу
Қайраттың өмір жолын зерттеп, «Қайсар рухты қазақ» атты еңбек жазған журналист Коммунар Табей туралы қысқаша мәлімет беріледі.
-
16
Үй тапсырмасы
- •Мәтінді оқып, мазмұнын тереңірек зерделеп, әңгімелеу.
- •«Ер есімі — ел есінде» тақырыбында шағын әңгіме жазу.
-
17
Бағалау
Оқушылардың жауап беру белсенділігі, мәтінмен жұмыс сапасы, шығармашылық тапсырма орындауы бойынша бағалау.
-
18
Сабақты аяқтау
Бейбіт өмірдің белгісі болған көк туымыздың қадірін ұғындыра отырып, сабақты Сайлау Аяулым орындайтын «Қазақстан жалауы» әнімен қорытындылау ұсынылады.
Назарға алынатын түйін
Бұл жоспардың өзегі — оқушы санасында тарихи жад пен азаматтық жауапкершілікті қалыптастыру: ерлік — өткеннің ғана емес, ұлт рухының үзілмес желісі.