Сезімнен шыққан өлең стратегиясы
Сабақ барысы
Төменде сабақ кезеңдері жүйеленіп берілді. Әр бөлім оқушылардың қызығушылығын оятып, мәтінді саналы түсінуге және өз ойын дәлелдеп айтуға жетелейді.
I. Қызығушылықты ояту
Сабақтың тақырыбына жетелейтін сұрақтар мен қысқа тапсырмалар арқылы оқушының назарын шоғырландыру.
II. Жабайы өсімдіктер
Жабайы өсімдік түрлерін атау, білімді еске түсіру және сөздік қорды белсендіру.
III. Бауырымен жорғалаушылар
Бауырымен жорғалаушылардың түрлерін атау.
- Топқа бөлу: жыл мезгілдері бойынша.
- Психологиялық дайындық: әр топ өз маусымына байланысты бір шумақ ән айтады (қыс, көктем, жаз, күз).
IV. Мағынаны тану
«Сезімнен шыққан өлең» стратегиясы
Тірек сөздер арқылы көктемді сезінуді бейнелеу және поэтикалық ойды құрастыру ұсынылады:
Осы тірек ұғымдарға сүйене отырып, көктемнің бес қасиетін негізге алып өлең құрастырылады. Әр топ өз өлеңін оқып береді.
Одан әрі оқушылар Әбіш Кекілбаевтың «Тасбақаның шөбі» әңгімесімен танысады.
«Топтастыру» стратегиясы: ырым-тыйымның тәрбиелік мәні
Қазақ халқында тыйым сөздер мен ырымдар — тәрбие берудің маңызды құралдарының бірі. Олар баланы жаман әдеттен, орынсыз қылықтан, жат мінезден сақтандырып, дұрыс бағытқа баулиды.
Әбіш Кекілбаев туралы қысқаша
- 1939 жылы Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданында дүниеге келген.
- Ақын, жазушы, қоғам қайраткері.
- Шығармалары: «Алтын шуақ» өлеңдер жинағы; «Үркер», «Дала балладалары», «Бір шөкім бұлт» сияқты роман, повестері.
«Болжау» стратегиясы: оқылым мен талқылау
Мәтін азат жолдарға бөлініп оқылады. Әр бөлік бойынша сұрақ қойылып, топ оқушылары дәлелмен жауап береді:
- Осы бөлімді оқығанда қандай сезімде болдыңыз? Әңгімедегі негізгі ой қандай болады деп ойлайсыз?
- Әңгіме не туралы? Ойыңызды немен дәлелдейсіз?
- Оқиғаның жағымды және жағымсыз жақтары қандай? Неліктен олай ойлайсыз? Әңгіменің қалай аяқталатынын болжай аласыз ба?
- Әңгіме сіз ойлағандай аяқталды ма? Қандай дәлел келтіресіз? Негізгі ойды қалай түйіндер едіңіз?
Ескерту: қазақ халқында аң-құс, жануарларға қатысты ырым-тыйым өте көп. Бұл мәтін де сол дәстүрлі таныммен сабақтасады.
Кітаппен жұмыс және сөздік жұмысы
Оқушылар өздері білетін ырымдарды кестеге түсіріп, жаңа ақпаратты белгілейді және түсініксіз сөздерді анықтайды.
| Білемін (V) | Жаңалық (+) | Түсініксіз сөздер (?) |
|---|---|---|
| Оқушы жауабы | Оқушы жауабы | Оқушы жауабы |
V. Ой толғаныс
Өздерің білетін ырым-тыйымдар
- Кісі мінін күлме, кемтарға күлме.
- Малды, ыдысты, тамақты теппе.
- Табалдырықты баспа, оның үстіне отырма.
- Шашыңды жайма, бетіңді баспа.
- Өтірік жылама, тізеңді құшақтама.
Жұппен жұмыс
Әр топқа ырымдар жазылған кесте беріледі. Тапсырма — талқылап, мағынасын ашу және өмірмен байланыстыру.
«Автор орындығы»
Оқушылар мәтіннен алған әсерін айтады: қандай сезім туды, қандай ой қалдырды?
«Бес жолды өлең» стратегиясы
Асқар
Қағілез, тапқыр
Сезеді, көреді, байқайды
Шөп арасынан тасбақа көрді
Бала
VI. Венн диаграммасы
«Тасбақа» мен «Жусан» ұғымдарын салыстырып, ортақ және ерекше белгілерін табу.
Тасбақа
- Ерекшеліктері (оқушы жазады)
- Тіршілігі, мінезі (оқушы жазады)
Ортақ белгісі
- Табиғатпен байланысы (оқушы жазады)
- Мәтіндегі мәні (оқушы жазады)
Жусан
- Ерекшеліктері (оқушы жазады)
- Иісі, өсу ортасы (оқушы жазады)
VII. Қорытындылау
Рефлексия сұрақтары
- Бүгінгі сабақтан нені түсіндік?
- Сіздер үшін қандай жаңалық болды?
- Келесі сабақта нені үйренгілеріңіз келеді?
Келесі қадам
Оқушылардың жауаптары бойынша оқыту мақсаттары нақтыланып, келесі сабақтың мазмұны жоспарланады.
VIII. Үй тапсырмасы
Тасбақаның тіршілігі туралы қосымша дерек іздеп келу (мекені, қоректенуі, табиғаттағы рөлі, қорғану тәсілдері).
IX. Бағалау
Оқушылардың топтық жұмысқа қатысуы, сұрақтарға дәлелді жауап беруі, шығармашылық тапсырмаларды орындауы және қорытынды ой айтуы бойынша бағаланады.