Ата - аналармен тығыз байланыс жасау арқылы ортақ тәрбиеге жұмылдыру
Салтым – асыл қазынам
Бұл тәрбие сағаты оқушыларға қазақ халқының салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрпының тәрбиелік мәнін ұғындыруды көздейді. Мақсат — бала бойына адамгершілік қасиеттерін сіңіру, халық өнегесін үйрету және ата-анамен тығыз байланыс арқылы ортақ тәрбиеге жұмылдыру.
Мақсаты
- Салт-дәстүрдің тәрбиелік мәнін түсіндіру.
- Оқушының бойына адамгершілік қасиеттерін қалыптастыру.
- Ата-ана мен мектептің ортақ тәрбиелік ықпалдастығын нығайту.
Көрнекілік және орта
- Суреттер, ұлағатты сөздер жазылған плакаттар.
- Ұлттық бұйымдар көрмесі.
- Музыкалық сәлем: күйшілер тобы, хор (мысалы, «Қазақы дастарханым»).
Жүргізушілер сөзі (тойбастар)
1-жүргізуші: Ата-салтым — асыл мұрам, ардағым,
Бабалардың жалғастырар арманын.
Сан ғасырда қалпын бұзбас қадірім,
Өткенімді бүгініммен жалғадым.
2-жүргізуші: Қазағымның салт-дәстүрі жаңғырған —
Тәлімді ой сынағы, тәрбие көзі қалдырған.
Салт-дәстүрді ардақтайық, ағайын,
Қазақ атты үлкен-кіші балдырған.
2-жүргізуші: Жиналыппыз, сәтті күні бәріміз де —
Үлкен-кіші, жасымыз бен кәріміз де.
Төрлетіңіз, қадірменді қонақтар,
Гүл-гүл жайнап мына біздің төрімізге.
1-жүргізуші: Өнерлі халық — өміршең халық. Қазақтың әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрін дәріптейтін «Салт-дәстүр — асыл қазына» атты тәрбие сағатын бастаймыз.
Салт пен дәстүр: қысқаша түсінік
Тәрбие сағатын бастамас бұрын салт-дәстүр туралы қысқаша тоқталайық. Әсіресе бала тәрбиесіне байланысты ғұрыптар мен дәстүрлер ұрпақтың мінез-құлқын қалыптастыруда маңызды орын алады.
Тәрбие дәстүрі: «салт» ұғымы
Салт — әр ұлттың діні мен сеніміне, тұрмыс-тіршілігіне, ұлттық болмысына сай ғасырлар бойы жинақталған, өмірдің өзінен туған әдет-ғұрыптардың тұғыры.
Балаға қатысты негізгі салттар
Шілдехана
Жаңа туған нәрестенің құрметіне жасалатын ойын-сауық той.
Кіндік кесер
Нәресте дүниеге келген сәтте кіндігін кесетін әйел алдын ала дайын тұрады. Ол — кіндік шеше. Кіндік кесу — мәртебелі әрі абыройлы іс.
Бесікке салу
Жаңа туған сәбиді бесікке бөлеу рәсімі. Бесік — қасиетті, киелі, қуатты мүлік, сәбидің алтын ұясы саналады.
Қырқынан шығару
Баланың туғанына қырық күн толғанда оны қырық қасық су құйылған ыдыспен шомылдырады. Бұл — сәбидің жан-жүйесі қалыптасып, дені сау болып өсуіне арналған ақ тілек.
Тұсау кесер
Сәби қаз тұрғаннан кейін тез жүріп кетсін деген ниетпен жасалатын ғұрып.
Ғұрып дегеніміз не?
Ғұрып — қазақтың өмір салтына, өрен салтына қатысты қалыптасқан әрекеттерді қолдану мен дәріптеу.
Дәстүр туралы
Дәстүр — халықтың атадан балаға көшіп, жалғасып, уақытпен бірге дамып отыратын кәсіптік дағдылары, салт-санасы, әдет-ғұрпы, мінез-құлқы, тәлім-тәрбиесі және рухани іс-әрекеттерінің жиынтығы.
Тыштырма
Сәбиді бесікке салар кезде бесіктің түбегі тұратын тесіктен құрт, ірімшік, тәттілер өткізіп, «тыштыма, тыштыма» деп ырым жасайды. Бұл дәстүр тыштырма деп аталады.
Базарлық
Алыс сапардан оралған адамның жақын-жуыққа, көрші-қолаңға, балаларға немесе сыйлас кісілерге әкелетін сыйлығы.
Байғазы
Балалар мен жастардың жаңа киімі немесе жаңа заты үшін берілетін ақшалай не заттай сый.
Тілашар
Бала 7 жасқа толғанда жаңа киім кигізіп, оқу құралдарын дайындап, шағын той жасайды. Бұл — тілашар тойы.
Жеті ата
Халқымыз кейінгі ұрпаққа жеті атасын білуді міндеттеген. Жеті ата: бала, әке, ата, арғы ата, баба, түп ата, тек ата.
Асату
Ет желініп болған соң, төрде отырған ақсақал табақта қалған етті жас балалар мен жігіттерге үлестіріп асатады.