Парламент фракциясы спикерлері
Пікірталас: «Имандылық бастауы не?»
Бұл мәтін «Имандылық бастауы не?» тақырыбындағы пікірталасқа арналған. Резолюция өзгеріссіз сақталады: «Имандылық бастауы не?» Пікірталас құрылымы парламенттік форматқа жақын: парламент фракциясы мен оппозиция фракциясының спикерлері сөйлейді, уақыт тәртібін таймкиппер қадағалайды, соңында сұрақ-жауап бөлімі өтеді.
Қатысушылар және регламент
Фракциялар
- Парламент фракциясы: I спикер — 11-сынып оқушысы (аты көрсетілмеген).
- Оппозиция фракциясы: I спикер — 10-сынып оқушысы (аты көрсетілмеген).
Уақыт тәртібі
Таймкиппер ретінде 9-сынып оқушысы белгіленген. Сөз сөйлеу уақыты барлық спикерлер үшін бірдей:
- I спикерлер — 3 минут.
- II спикерлер — 3 минут.
- III спикерлер — 3 минут.
Парламент фракциясы: негізгі ұстаным
I спикердің сөзі: имандылық — ізгілік пен ар-ұятқа сүйенген қарым-қатынас
Имандылық — қоғамдағы қарым-қатынастың адамгершілік өлшемі. Имандылық пен әдептілік бір-біріне толық балама ұғымдар емес, бірақ олардың арасында табиғи байланыс бар: екеуінің негізінде де ізгілік пен ар-ұят жатыр.
Иман — сенім. Ал «имансыз» сөзі «сенімі жоқ» дегенді білдіріп, дәстүрлі түсінікте ар-ұяттан ада, азғындыққа жақын мағынада да айтылады. Адам сенімсіз, үмітсіз, армансыз өмір сүре алмайды. Сондықтан адамға шынайы сенім мен дұрыс көзқарас қажет.
Маңызды түйін: сенім — мақсат қоюға күш береді, ал білім сенімнің сапасын арттырады.
- Сенім білімнен туады.
- Білімсіз сенім — бос қиялға айналады.
- Сенімнен үміт туады; үміт адамды табандылыққа жетелейді.
Адам қандай мамандық иесі болса да (инженер, дәрігер, мұғалім, жұмысшы, диқан), өз еңбегінің пайдалы әрі қажетті екеніне сенбесе, істі саналы түрде түсініп, көз жеткізбесе, жұмысты бар күш-жігерімен, көтеріңкі рухпен атқара алмайды. Ондай адам істі тек «міндет үшін» орындаушыға айналады.
Сонымен бірге, әр адамның ождан бостандығы болуы тиіс. Кейде ождан мен иман ұғымдары шатастырылады. Ал имансыздық — ұятсыздық пен ождансыздыққа жақын сипаттама ретінде беріледі. «Иманды», «иманжүзді» дегеніміз — ізгі ниетті, тура сөзді, мейірімді адам.
Қоғамда ізгілік, қайырымдылық, адалдық, әділдік секілді құндылықтарды қарым-қатынас негізіне айналдыру — жас ұрпақ тәрбиесінің де өзегі. Сенім адамға үміт беріп, жігерлендіріп, алға бастайды. Имандылықтың мұраты — инабаттылық.
Инабаттылық туралы нақылдар
«Кімнің ұяты жоқ болса, соның иманы жоқ.»
«Адамның алдында ұялу — жақсы сезім, бірақ бәрінен жақсысы — өзіңнен өзің ұялу.»
«Жақсының жаты болмас, жаманның ұяты болмас.»
«Ұят — адамның барлық құштарлықтарының ішіндегі ең тамашасы, махаббаттың анасы.»
Қорытынды үндеу: құндылықты сақтау және білімге бет бұру
Жастарға айтар ой: көп жылдық тарихымызды, салт-дәстүрімізді, мәдениетімізді, тілімізді және асыл қасиеттерімізді сақтай білейік. Бар күш-жігерімізді білімге, мәдениетке, қоғам игілігіне жұмсап, болашағымыздың жарқын болуына үлес қосайық. Еліміздің ертеңі — жастардың қолында.
Сондай-ақ ата-бабадан қалған мұраны, ана сүтімен дарыған тілді, ар-намысты, кең байтақ жерді және егемен елді түрлі арандатушы, зиянды ағымдардан сақтай білу — ортақ жауапкершілік.
Сұрақ-жауап: «Арам дін» ұғымы қалай түсіндіріледі?
Жүргізуші: Сұрақ бар ма?
Оппозиция фракциясының III спикері: «Арам дін» дегеніңіз не?
Жауап: «Арам дін» деп секталарды және салт-дәстүрімізге жат мінез-құлық пен ұстанымды насихаттайтын ағымдарды меңзеп отырмыз.
Оппозиция фракциясы: негізгі ұстаным
II спикердің сөзі: имандылық — адамның ішкі ізденісі мен рухани сауаты
Оппозиция көзқарасы бойынша, имандылықты адамның дінге қатысымен ғана шектемей, оны ішкі әлемді тану, рухани ізденіс және сана мәдениетімен бірге қарастырған жөн. Сөз Абайдың ойымен ашылады:
Өзгені ақыл-ойға қондырады,
Біле алмай бір Тәңірін болдырады.
Талып ұйықтап, көзіңді ашысымен,
Талпынып тағы да ойлап зор қылады.
Көңілге шек, шүбәлі ой алмаймын,
Сонда да Оны ойламай қоя алмаймын.
Ақылдың жетпегені арман емес,
Құмарсыз құр мүлгуге тоя алмаймын.
Адам «тек күн кешу» үшін емес, өмірге мән беріп, із қалдыру үшін келеді. Бірақ «Өзіңді-өзің таны» деген қағиданы терең түсіндіру оңай емес. «Мен» деген не? Ішкі жан дүниемізден нені тануымыз керек?
Мұндағы ой — мінез, әлсіздік, кемшілік пен жетістік туралы ғана емес. Өзін тану — адамның болмысына, санасының деңгейіне, өмірдің мәнін іздеуге қатысты терең пайым. Әлемдегі өзара сүйіспеншілік, махаббат, қайырымдылық пен түсіністікке апаратын жол да осы ішкі тепе-теңдіктен басталады.
Дене нені қажет етеді?
Ең алдымен — денсаулық. Денсаулықты сақтау үшін қорек қажет, ал тұрмыстық деңгейде қорекке қол жеткізу үшін еңбек керек. Мұнда негізгі ой: әрекет пен қозғалыс адамның жігерін арттырады, қимылсыздық әлсіретеді.
Зерде нені қажет етеді?
Зердеге жан-жақты рухани ілім мен терең білім қажет. Оның «қорегі» — ой. Жақсы ойға бастайтын жол — даналық, ал даналыққа апаратын дағды — ойды жинақтау, шоғырлану (медитация).
Қорытынды ой: имандылықты қоғам өміріндегі дінмен де байланыстыруға болады, өйткені әр халықтың өз діні мен ділі өзіне жақын. Сонымен қатар, қауіпті секталардан сақ болып, жастарға дер кезінде дұрыс бағыт беру маңызды.
Ұсыныс: діни сауатты арттыру
Болашақта теріс ағымдарға еріп кету, отбасы құндылықтарынан алыстау секілді жағдайлардың алдын алу үшін мектептерде дінтану пәнін жүйелі түрде енгізу — жастардың діни сауатын арттыратын тиімді жолдардың бірі. Себебі кейбір жасөспірім дұрыс пен бұрысты ажырата алмай, адасып жатады.
Дегенмен, ең маңызды ескерту: дін — имандылыққа апаратын жолдардың бірі, бірақ имандылықтың өзегі — адамның саналы таңдауы, тәрбиесі және рухани жауапкершілігі.