Қазақша рефераттар

Ресейдегі кәсіпкерлік қызмет ерекшелігі

Кәсіпкерлік қызметтің ұйымдастыру-құқықтық нысандары

Ресей Федерациясының Азаматтық кодексіне сәйкес кәсіпкерлік (коммерциялық) қызмет мынадай ұйымдастыру-құқықтық нысандарда жүзеге асырылады:

  • шаруашылық серіктестіктер мен қоғамдар;
  • өндірістік кооперативтер;
  • мемлекеттік және муниципалдық унитарлық кәсіпорындар.

Шаруашылық серіктестіктер

Жалпы сипаттама

Шаруашылық серіктестік қатысушылары белгілі бір шаруашылық қызметті бірлесіп жүргізу үшін кәсіпорын құру туралы өзара шарт жасайды.

Толық серіктестік

  • Мүлікті қалыптастыру көзі: қатысушылардың салымдары.
  • Жауапкершілік: серіктестіктің міндеттемелері бойынша қатысушылар өз мүлкімен бірлесіп жауап береді.

Аралас (коммандиттік) серіктестік

Аралас серіктестікте (сенімге негізделген серіктестік) екі түрлі қатысушы болады:

Толық серіктестер

Серіктестік атынан кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырады және серіктестік міндеттемелері бойынша өз мүлкімен жауап береді.

Салымшылар (коммандитистер)

Шығын тәуекелін енгізген салым сомасы шегінде ғана көтереді және серіктестіктің кәсіпкерлік қызметін жүргізуге қатыспайды.

Сенімге негізделген серіктестіктің толық серіктестік сияқты жарғысы болмайды: ол барлық толық серіктестер қол қойған құрылтайшылық шарт негізінде құрылады және қызмет етеді.

Дереккөз: [1, 27–30 беттер].

Шаруашылық қоғамдар

Кәсіпкерлік кәсіпорындардың келесі тобы — шаруашылық қоғамдар. Оларға жауапкершілігі шектелген қоғам, қосымша жауапкершілігі бар қоғам, акционерлік қоғам, сондай-ақ еншілес және тәуелді қоғамдар жатады.

Жауапкершілігі шектелген қоғам (ЖШҚ)

  • Бір немесе бірнеше тұлға құра алады.
  • Қатысушылар қоғамның міндеттемелері бойынша жауап бермейді.
  • Шығын тәуекелі енгізілген салым құны шегінде ғана болады.

Қосымша жауапкершілігі бар қоғам

Бұл нысанның ЖШҚ-дан айырмашылығы — қатысушылар қоғам міндеттемелері бойынша өз мүлкімен, құрылтайшылық құжаттарда белгіленген барлығы үшін бірдей еселенген мөлшерде, өз салымдарының құнына қатысты жауап береді.

Егер қатысушылардың бірі төлем қабілеттілігін жоғалтса, оның жауапкершілігі қоғам міндеттемелері бойынша қалған қатысушылар арасында салымдарына пропорционалды бөлінеді.

Акционерлік қоғам (АҚ)

Қазіргі жағдайда кәсіпкерліктің ең кең таралған нысандарының бірі — акционерлік қоғам. Олардың көпшілігі мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорындарды жекешелендіру нәтижесінде құрылған.

  • Жарғылық қор: белгілі бір ақша санына бөлінген.
  • Жауапкершілік: акционерлер қоғам міндеттемелері бойынша жауап бермейді; тәуекел — өздеріне тиесілі акциялар құны шегінде.

Ашық АҚ

Қатысушылар өздеріне тиесілі акцияларды басқа акционерлердің келісімінсіз бере алады.

Жабық АҚ

Акционерлердің қоғам акцияларын (сатуға шығарылған жағдайда) сатып алуда артықшылық құқығы болады.

Ашық та, жабық та акционерлік қоғамның құрылтайшылық құжаты — құрылтайшылар бекіткен жарғы.

Еншілес және тәуелді қоғамдар

Азаматтық кодексте алғаш рет еншілес және тәуелді қоғамдар ұғымдары айқындалады.

Еншілес қоғам

Егер басқа (негізгі) шаруашылық қоғам немесе серіктестік қатысу үлесінің күшіне байланысты немесе қабылданатын шешімдерді айқындау мүмкіндігі арқылы осы қоғамға ықпал ете алса, ол еншілес қоғам деп танылады.

  • Еншілес қоғам негізгі қоғамның (серіктестіктің) қарыздары бойынша жауап бермейді.
  • Негізгі қоғам (серіктестік) еншілес қоғам жасаған мәмілелер бойынша еншілес қоғаммен бірге жауап береді.

Тәуелді қоғам

Егер басым (қатысушы) қоғамның иелігінде:

  • акционерлік қоғамның дауыс беретін акцияларының 20%-дан астамы болса; немесе
  • жауапкершілігі шектелген қоғамның жарғылық капиталының 20%-дан астамы болса,

мұндай ұйым тәуелді шаруашылық қоғам болып саналады.

Өндірістік кооператив

Кәсіпкерлік кәсіпорынның ерекше ұйымдастыру-құқықтық нысандарының бірі — өндірістік кооператив. Өндірістік кооператив (артель) — азаматтардың өндірістік немесе өзге де шаруашылық қызметті бірлесіп жүргізу үшін олардың жеке еңбегіне немесе өзге қатысуына негізделген ерікті бірлестігі.

  • Мүлік кооператив мүшелерінің пайлық жарналары арқылы қалыптасады.
  • Қызмет саласы өндірістен бөлек: өнеркәсіп және ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеу, сату, жұмыстарды орындау, сауда, тұрмыстық қызмет және өзге қызметтер.
  • Құрылтайшылық құжат — мүшелердің жалпы жиналысы бекіткен жарғы.

Маңызды ерекшеліктері

  • Акция шығаруға құқығы жоқ.
  • Әрбір мүшенің жалпы жиналыста бір ғана дауысы болады.

Мемлекеттік және муниципалдық унитарлық кәсіпорындар

Кәсіпкерлік (коммерциялық) кәсіпорындардың ұйымдастыру-құқықтық нысандарының ішінде мемлекеттік және муниципалдық унитарлық кәсіпорындар маңызды орын алады.

Унитарлық кәсіпорын — меншік иесі бекітіп берген мүлікке қатысты меншік құқығы кәсіпорынның өзінде болмайтын коммерциялық ұйым.

  • Кәсіпорын мүлкі бөлінбейді және қызметкерлер мен өзге тұлғалар арасында үлестерге бөлінбейді.
  • Унитарлық кәсіпорын нысанында тек мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорындар құрылады.
  • Мүлік тиісті мемлекетке немесе муниципалитетке тиесілі болады.