Қыс Сабақтың мақсаты
Күнделікті сабақ жоспары (әдебиет, 5-сынып)
Бұл жоспар 5-сыныпқа арналған әдебиет сабағын жүйелі ұйымдастыруға бағытталған. Төменде тоқсан ішіндегі тақырыптар тізімі және «Абай Құнанбайұлы. Қыс» сабағына арналған үлгі жоспар берілген.
Тақырыптар тізімі
- 31. Абай Құнанбайұлы — «Қыс»
- 32. М. Жұмабаев — «Қысқы жолда»
- 33. Жамбыл Жабаев — «Өтеген батыр»
- 34. С. Сейфуллин — «Ақсақ киік»
- 35. І. Жансүгіров — «Күй»
Сабақ үлгісі
Пән
Әдебиет
Сынып
5
Күні
23 желтоқсан
Тоқсан
ІІ
Мұғалім
Р. Қалматаева
Сабақтың тақырыбы
Абай Құнанбайұлы — «Қыс»
Сабақтың мақсаты
- 1 Білімділік: Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы әдеби білім беру; «Қыс» өлеңінің мазмұнын және тілдік ерекшеліктерін меңгерту.
- 2 Тәрбиелік: оқушыларға эстетикалық тәрбие беру.
- 3 Дамытушылық: шығармашылық жұмысқа ынталандыру; ойлау дағдысын және сөйлеу мәдениетін жетілдіру.
Сабақтың сипаттамасы
- Сабақтың типі
- Жаңа сабақ
- Сабақтың түрі
- Дәстүрлі сабақ
- Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу, әңгімелеу, түсіндіру
- Көрнекіліктер
- Абай энциклопедиясы, ақын портреті, қысты бейнелейтін суреттер, тірек-сызбалар
- Пәнаралық байланыс
- Тіл, тарих, бейнелеу өнері, саз өнері
Сабақтың барысы
І. Ұйымдастыру кезеңі
- 1Оқушылармен сәлемдесу.
- 2Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
- 3Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
IV. Жаңа сабаққа дайындық
- 1Сабақ тақырыбын тақтаға жазу.
- 2Сабақ мақсатын түсіндіру.
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру
- 1 Оқушылардың назарын тақтадағы тірек-сызбаға аудару.
- 2 Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет беру.
Дәйексөз
«Абайдың істеп кеткен қызметі — әдебиетімізге асыл іргетас. Бұл асыл іргенің үстіне салынатын ілгері қазақ әдебиетінің дүкені көрікті, көрнекті, нақысты өрнекті болуына лайықты. Қуанамыз! Нанамыз! Марқұм атамыз қазақ халқына халықтығын жоғалтпайтын өшпес белгі орнатты».
Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы 1845 жылы Шыңғыс тауы өңірінде (қазіргі Шығыс Қазақстан аумағы, бұрынғы Семей облысы) дүниеге келген.
Әкесі Құнанбай — сөзі өтімді, ақылы кемел, ел ісіне араласқан, әділдігімен танылған тұлға. Қажылыққа барып, Меккеде қазақ қажыларына арналған қонақ үй салдырғаны айтылады. Елге оралған соң Қарқаралыда мешіт салдырып, дін жолын берік ұстанған.
Мәтінмен жұмыс: «Арғы атасы қажы еді» (үзінді)
Арғы атасы қажы еді, Бейістен татқан шәрбәтті. Жарықтықтың өнері Айтуға тілді тербетті. Адалдық, ақыл жасынан Қозғапты, тыныштық бермепті. Мал түгіл, жанға мырза еді, Әр қиынға сермепті. Мұңды, шерлі, жоқ-жітік, Аңсап алдын кернепті. Бәрінің көңілін тындырып, Біреуін ала көрмепті. Әділ, мырза, ер болып, Әлемге жайған өрнекті. Тәубесін еске түсіріп, Тентекті тыйып, жерлепті. Қазақтың ұлы қамалап, Іздеген жүзін көрмек-ті. Ақылынан ап қайтқан Өлгенше болар ермек-ті. Ол сыпатты қазақтан Дүниеге ешкім келмепті. Өлмейтін атақ қалдырып, Дүниеге көңілін бөлмепті.
Құнанбай қажы туралы Абайдан артық ешкім айта алмас. Біз білетін маңызды жайт — Абайдың әкесінен алған тәлімі мен тәрбиесінің мол болғаны.
Абай өлеңді бала кезінен сүйді. Әжесі Зере мен анасы Ұлжаннан аңыз-әңгіме, естелік, ертегі, жыр тыңдап өсті. Оқу жағынан Абай үш жыл мұсылманша, үш ай орысша білім алған.
Абайдың табиғат лирикасы
Абайдың табиғат лирикасы — ақындық шеберлікпен өрілген сұлу да сырлы жырлар әлемі. Жыл мезгілдерін суреттеген өлеңдерінде оқушы көз алдына алуан түрлі көріністерді елестетеді: жайқалған бәйшешек, көгорай шалғын, күркіреген өзен; шыбынсыз, тамылжыған жаз; ақтүтек боран мен үскірік аяз; қылышын сүйреткен қатал қыс; аспаны бұлт торлап, гүлі солған, сарғыш далаға шаң қонған сұрғылт күз.
Ақын табиғат көрінісін бейнелей отырып, іле-шала сол ортадағы қазақ ауылының тіршілігіне, шаруаның жай-күйіне ауысады. «Жаз» өлеңінде өзен бойына көшіп қонған ауыл, үй тіккен қыз-келіншектер көрінсе, «Қыс» өлеңінде шидем мен тонды қабаттап киінсе де долы боранға шыдамай, сырт айнала мұз жастанған жылқышылар, үсік шалған балалар, суықтан титықтаған жылқы, айнала торыған аш қасқыр көз алдымызға келеді.
VI. Түсінік тексеру
Суретпен жұмыс
Қыс бейнесін сендер көз алдарыңа қалай елестетесіңдер? Абай атамыз қысты қалай суреттеген?
Түсініксіз сөздер
- Ұшпа
- Шашыранды бұлт.
- Шидем
- Қойдың жабағысынан сыртын қаптап тіккен тон.
- Қондыбай, Қанай
- Кедей ауылдардың атауы.
VII. Жаңа сабақты бекіту
- 1 Өлеңді қандай бөлімдерге бөлуге болады? (Қыстың сипаты, қысқы ауыл)
- 2 Әр бөлімді оқушыларға жеке-жеке оқыту.
- 3 Сатылай кешенді талдау арқылы өлеңнің теориялық мазмұнына назар аударту.
- 4 Сұрақтарға жауап беру: Не білдік? Не үйрендік? Не білгің келеді?
- 5 Әдебиет теориясы бойынша қысқаша білім беру.
VIII. Сабақты қорыту
Бағалау
Оқушылардың белсенділігіне, жауап сапасына және мәнерлеп оқуына қарай бағалау жүргізіледі.
Үй тапсырмасы
- Абайдың «Қыс» өлеңін жаттау.
- Өлең соңындағы сұрақтарға жауап беру.
- Мәтіннің толық нұсқасымен танысу.