Қазақша рефераттар

Суреттегі заттарды сөздерді пайдаланып салыстыру

Сабақ барысы

Бұл сабақта оқушылар қарама-қарсы мағыналы сөздерді (антонимдерді) табуды, салыстыру арқылы қолдануды және сөйлем ішінде дұрыс пайдалануды үйренеді. Жұмыс түрлері ойын, суретпен жұмыс, мақал-мәтел, жұмбақ, кесте және карточкалық тапсырмалар арқылы ұйымдастырылады.

1) Психологиялық дайындық

Армысың, алтын Күн!
Көгілдір көк аспан.
Бармысың, достарым!
Бас иемін сіздерге,
Білім берген біздерге,
Ұстаздарым ардақты!

2) Үй тапсырмасын қорытындылау

Ойын: «Көршім қайда?» — берілген сөздерге мағыналас (синоним) сөзді табу.

Жұптарды толықтыру

Ана — ?

Ас — ?

Бала — ?

Қария — ?

Жұптарды толықтыру

Ержүрек — ?

Мейман — ?

Сұлу — ?

Шыны — ?

Қорытынды: бір-біріне жақын, мәндес, мағыналас сөздер — синонимдер.

3) Ой ашар: тақтамен жұмыс

Суреттегі заттарды берілген сөздер арқылы салыстыру. Негізгі жұптар:

үлкен — кіші ұзын — қысқа көңілді — көңілсіз лас — таза ауыр — жеңіл

Мақал-мәтелдермен жұмыс

Мақалдан қарама-қарсы мағыналы сөздерді теріп жазу.

  1. Дос басқа қарайды,
    Дұшпан аяққа қарайды.
  2. Батыр бір рет өледі,
    Қорқақ мың рет өледі.
  3. Балаң жақсы болса, жердің үсті жақсы.
    Балаң жаман болса, жердің асты жақсы. Осы мақал арқылы сабақтың тақырыбы ашылады.

Негізгі ұғым

Қарама-қарсы мағыналы сөздер — мағынасы бір-біріне қарсы келетін сөздер.

4) Кітаппен жұмыс

1-жаттығу (100-бет)

Суреттегі заттарды берілген сөздерді пайдаланып салыстыру.

2-жаттығу

Мәтінді көшіріп жазу, мағынасын түсіндіру, қарама-қарсы сөздердің астын сызу.

5) Сызбамен жұмыс

3-жаттығу (ауызша): бірінші қатардағы сөздерге екінші қатардан қарсы мағыналы сөздерді тауып жазу.

Берілген сөз Қарсы мағынасы
жас кәрі
қалың жұқа
кіру шығу
жұмсақ қатты
тар кең
ұзын қысқа
қону көшу

Қорытынды тапсырма

Осы сөздермен 1–2 сөйлем құрастырып, дәптерге жазу.

6) Кестемен жұмыс

Сөздерді тиісті бағанға бөліп жазу: мәндес сөздер және қарама-қарсы мағыналы сөздер.

Берілген сөздер

жәрдем, лас, көп, момын, кір, озу, қалу, мол, көмек, жуас, жақсы, жаман, күн, түн, қайратты, күшті

Мәндес сөздер

Оқушы толтырады.

Қарама-қарсы мағыналы сөздер

Оқушы толтырады.

7) Сергіту сәті

Жаза-жаза саусағым,
Әлсіредің, шаршадың.
Азырақ тынығып, дем алып,
Көркем етіп жазамыз.

Қолымызды созамыз,
Белімізге қоямыз.
Алға-артқа бәріміз айналамыз.
Оң аяқ пен сол аяқ
Секіреді жылдам-ақ.

Тапсырма: сергіту сәтіндегі қарама-қарсы мағыналы сөздерді табу (мысалы: алға — артқа, оң — сол).

8) Сызба арқылы бекіту

Мағынасы қарама-қарсы сөздерді жұптастырып көрсетіп, сөйлем құрап жазу.

жақсы — жаман төр — есік алды — арты күн — түн ақ — қара биік — аласа жаңа — ескі

9) Ойын: «Телефон»

Оқушылар бір-біріне қарама-қарсы мағыналы сөздерді айтады. Айтылған сөздермен сөйлем құрастырады.

10) Оқулықпен жұмыс (101-бет, 4-жаттығу)

Жұмбақты шешіп, көшіріп жазу. Мәтіннен мағынасы қарама-қарсы сөздерді табу.

11) Жұмбақ шешу және карточкамен жұмыс

Жұмбақтар

Бар ма, жоқ па — білмеймін,
Ол жоқ жерде жүрмеймін. (ауа)

Аппақ дала, қара дән,
Сепкен дәнін түсінуге жараған. (әріптер)

Қарама-қарсы сөздер: бар — жоқ, аппақ — қара.

Карточкалық тапсырмалар

№1

Мақалдан мағынасы қарама-қарсы сөздерді тап:
Жомарт дос көбейтеді,
Сараң мал көбейтеді.

№2

Жұмбақты шешіп, мағынасы қарама-қарсы сөздерді тап:
Орманнан, жалпақ даладан
Бал іздеп бір аң жортады.
Кіп-кішкене арадан
Үп-үлкен боп қорқады. (аю)

Сабақты қорытындылау

Бүгін біз мағынасы қарама-қарсы сөздер туралы түсінік алдық. Тақырыпты мақал-мәтелдер, жұмбақтар, ойын және жаттығулар арқылы бекіттік.

Үй тапсырмасы

101-бет, 5-жаттығу.

Бағалау

Оқушының белсенділігі мен тапсырманы орындауына қарай.