Бүгінгі сабақта ерекше тоқталатынымыз Маринистік жанр
Маринистік жанрдың ерекшеліктері
Бұл материал бейнелеу өнеріндегі маринистік жанрды түсіндіруге, оқушылардың акварельмен жұмыс істеу дағдыларын дамытуға және сулау тәсілі арқылы сурет салуды меңгертуге арналған.
Сабақтың мақсаты
- Білімділігі: өз бетінше үйлестіру, бояумен жұмыс істеу іскерлігін жетілдіру, бояу түрлерін дұрыс ажырату.
- Дамытушылығы: есте сақтау қабілетін арттыру; сулау тәсілі арқылы сурет салу дағдысын қалыптастыру; қызығушылықты ояту.
- Тәрбиелігі: шеберлікке, ұқыптылыққа, төзімділікке баулу; еңбек нәтижесіне жетуге талпындыру; эстетикалық тәрбие беру.
Сабақ форматы
- Түрі
- Аралас сабақ
- Әдісі
- Әңгімелесу, сұрақ-жауап
- Көрнекілігі
- Иллюстрациялар, репродукциялар, оқулық, слайдтар
Қажетті құрал-жабдықтар
- Сурет альбомы
- Түрлі түсті акварель
- Қылқалам
- Қарындаш
- Өшіргіш
- Су құятын ыдыс
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, түгендеу.
- Сабаққа дайындығын «Бағдаршам» әдісі арқылы тексеру.
Үй жұмысы: «Сан сұраққа саяхат»
Әр топқа 5 сұрақтан қойылады, оқушылар жауап береді.
I топ
- Сурет салуға арналған аспап: қылқалам.
- Бейнелеу өнерінің негізін қалаған суретші: Ә. Қастеев.
- Жылдың мезгілдері: 4.
- Негізгі түстер: қызыл, сары, көк.
- Суда тез еритін бояу: акварель.
II топ
- Сызықтар жиынтығы: штрих.
- Бейнелеу өнерінің түрлері: 5.
- Түссіз бояулар: ахроматты бояулар.
- Аспан мен жердің қиылысатын сызығы: көкжиек сызығы.
- Түстердің бөлінуі: 2 (жылы және салқын).
Живопись жанрлары
Живопись орындалу ерекшелігіне қарай бірнеше жанрға бөлінеді. Әр жанрдың өз тақырыбы мен бейнелеу нысаны бар.
Пейзаж
Табиғат көрінісін бейнелейтін шығарма. Кейбірі нақты көріністі суреттесе, кейбірі суретшінің қиялынан туады.
Натюрморт
Жансыз заттар мен бұйымдарды үйлесімді етіп бейнелейтін шығарма. Атауы француз тілінен аударғанда «өлі табиғат» дегенді білдіреді. Алғаш рет XVII ғасырда Голландияда пайда болған.
Портрет
Адамның кескін-келбетін, мінезі мен болмысын танытатын көркем шығарма.
Тарихи жанр
Белгілі бір оқиғалар мен тарихи кезеңдерді бейнелейтін шығарма.
Анималистикалық жанр
Жануарлар әлемін бейнелейтін шығарма. Атауы латынның animal («хайуанат») сөзінен шыққан.
Батальдық жанр
Соғыс оқиғалары, Отан қорғау және ерлік көріністері бейнеленетін шығарма.
Маринистік жанр: негізгі назар
Маринистік жанр — теңіз, көл сияқты су кеңістігіне қатысты табиғат көріністерін бейнелейтін шығарма. Бұл жанрда көбіне салқын түстер (көк, көгілдір, күлгін реңктер) басым қолданылады.
Негізін қалаған шебер
Маринистік жанрдың көрнекті өкілі — Иван Константинович Айвазовский. Ол теңіз пейзажын бейнелеудің аса ірі шебері ретінде танылған.
Практикалық жұмыс: «Су асты патшалығы»
Бүгінгі сабақта акварельді сулау тәсілімен қолданып, су асты әлемін бейнелейміз.
Жұмыс барысы
- Қылқаламды суға малып, альбом бетін біркелкі етіп суландырамыз.
- Қағазды көлденең қойып, аздап кептіреміз.
- Парақтың бір шетінен бастап көк бояумен жұмсақ өтпелер жасай отырып бояймыз.
- Төменгі бөлігін қоюлау ету үшін көк бояуды екінші рет жағамыз (су түбі терең әрі қараңғы көрінеді).
- Суреттің нобайын белгілейміз.
- Жасыл түспен су өсімдіктерін толқындата сызамыз (ирек, түзу, ұзын, қысқа сызықтар).
- Өсімдіктер арасына қалауыңыз бойынша балықтардың бейнесін саламыз.
- Соңынан су асты жәндіктерін және ұсақ детальдарды толықтырамыз.
Мұғалімнің қолдауы және талдау
- Оқушылардың іс-әрекетіне бағыт-бағдар беріп, қажет жерінде жеке нұсқаулық көрсетіледі.
- Дайын жұмыстар сыныппен бірге талданып, мазмұны мен түстік шешімі қарастырылады.
Сергіту сәті (қимыл-қозғалыс)
Біз жүземіз оң жаққа,
Біз жүземіз сол жаққа.
Шоршимыз су астында,
Тұңғиыққа батамыз,
Тәтті ұйқыға жатамыз.
Қорытынды және бағалау
Қорытынды тапсырма: «Өз орнын тап»
Көрсетілген суреттерді жанрларға сәйкестендіру:
Бағалау
Оқушылардың белсенділігі мен жауаптарына сүйене отырып, жұмыстары оң бағаланады. Сабақ соңында кері байланыс беріліп, нәтижелер талқыланады.
Автор туралы
Қызылорда облысы, Қызылорда қалалық қосымша білім беру оқу-әдістемелік орталығының «Палитра» үйірмесінің жетекшісі — Баймағанбетова Салтанат Баймағанбетқызы.