Әдепті бала қандай бала деп ойлайсыңдар
Әдептілік — әдемілік
Әдептілік — адамның ішкі мәдениетін танытатын ең көркем қасиеттердің бірі. Ол күнделікті әрекеттен, айтылған сөзден, сәлемнен, қарым-қатынастан байқалады. Әдепті адам айналасына жылылық сыйлайды, өзіне де, өзгеге де құрметпен қарайды.
Тәрбие сағатының мақсаты
- Оқушыларды әдеп пен сыпайылық арқылы жаман әдеттерден аулақ болуға үйрету.
- «Сиқырлы сөздерді» орынды қолдану арқылы мәдениетті сөйлей білуге тәрбиелеу.
- Әдептіліктің өзі әдемілік екенін ұғындыру.
- Ұнамды және ұнамсыз қылықтарды ажырата білуге дағдыландыру, ұлттық құндылықтарды бойға сіңіру.
- Танымдық белсенділікті арттыру.
Ойға шақыратын жолдар
Жақсы болу — өзіңнен, жаман болу — өзіңнен. Өзіңді өзің ая да, өзіңнен үйрен өзіңнен.
Жақсылық көрсең біреуден, «Мен қандаймын?» деп ойла. Жамандық көрсең біреуден, «Мен қандаймын?» деп тағы ойла.
Өзіңді өзің қолға ал — өзіңсің ақыл айнасы. Мәні бар саған тигізер «Өзіңді тану» пайдасы.
Тәуір киім, тәуір ас бере ме тәуір тәрбие? Тәрбиелі ұл-қыздың ата-анасы — әулие.
Өзіңді өзің таны да, тағы да ойлан, тағы да: қандай болып өсіп келесің қазақтай елдің бағына?
Тәрбие сағаты Сара Алпысқызы Назарбаеваның «Өзін-өзі тану» бағдарламасының идеяларымен үндесіп, баланың өз болмысына үңілуіне, мінез-құлқын саралауына бағыт береді.
«Әдепті» дегеніміз не?
Алдымен «әдепті бала қандай бала?» деген сұраққа жауап іздейік. Оқушылардың пікірін жинақтасақ, әдептілік — тек әдемі сөйлеу емес, күнделікті тәртіп пен әрекеттегі мәдениет.
Үлкенді сыйлау
Әдепті бала ата-анасын құрметтейді, үлкенге ізет көрсетеді.
Көмекке дайын болу
Кішілерге, қарттарға, мүмкіндігі шектеулі жандарға қолғабыс ету — әдептің белгісі.
Сөз мәдениеті
Жаман сөз айтпау, біреуді кемсітіп сөйлемеу, жылы сөзді көбейту — көркем мінездің тірегі.
Мектептегі тәртіп
Мектепте орынсыз жүгірмеу, итерісіп-алыспау, өзгеге кедергі келтірмеу — әдептілікке жатады.
Сәлем — сөздің анасы
Әдепті баланың тәрбиесі көбіне сәлемінен-ақ байқалады. Халқымыз сәлемдесуге ерекше мән берген: әңгімені амандасудан, есен-саулық сұрасудан бастаған. Сәлемі түзу балаға үлкендер риза болып, батасын береді. Ал бата — жүрекке бағыт, өмірге қорған.
Қалай амандасамыз?
Дәстүрлі амандасу
«Ассалаумағалейкүм!» — «Уағалайкүмассалам!»
- Ассалаумағалейкүм
- «Алланың нұры жаусын» деген игі тілек.
- Уағалайкүмассалам
- «Өзіңізге де соны тілеймін» деген жауап.
Қол алысып амандасу
Қазақы ортада қол алысып амандасуға ерекше көңіл бөлінеді. Балаға кішкентайынан «Ағаңа қолыңды беріп амандас», «Көкеңнің қолын ал» деп үйрету — құрметтің көрінісі.
Мерекелік амандасу
Наурыз мерекесінде төс қағыстырып амандасу — қуанышты бөлісудің, жақындықтың белгісі.
Әжелер мен аналарға сәлем
Үлкен кісілерге «Саламатсыз ба?», «Сәлем бердік», «Есенсіз бе?» деп ізетпен амандасу — тәрбиенің өлшемі.
Тәуліктің мезгіліне қарай
«Қайырлы таң», «Қайырлы күн», «Кеш жарық» деп амандасу — сөйлесудің мәдениетті бастамасы.
Кім бірінші амандасады?
Кіші адам үлкенмен бірінші болып амандасады. Сондай-ақ үйге немесе сыныпқа кірген адам отырғандармен алдымен сәлемдеседі, ал шығарда қалып қойғандармен бірінші болып қоштасады.
Қай кезде тұрып амандасу керек?
Орныңнан тұрып амандасу — әдептіліктің айқын белгісі. Мұғалім, ата-ана немесе үлкен кісі кіргенде, сондай-ақ қоштасқанда да тұрып ізет білдіру орынды.
Сәлемдесудің негізгі ережелері
- Дауысты көтермей, байыппен сөйлесу.
- Жылы шырай танытып, достық пейіл білдіру.
- Әдеп пен құрметті бірінші орынға қою.