Мысалдағы Араны сипатта
С. Торайғыров «Арыстан мен Тышқан»
Бұл материал бастауыш сыныпқа арналған сабақ жоспары негізінде құрастырылған. Негізгі назар — мәтінді мәнерлеп, түсініп оқу және мысалдағы түйінді ойды ашу.
Сабақ негізделген оқу мақсаттары
- Мәтінді мәнерлеп, түсініп оқу.
- Мысалдағы негізгі ойды анықтау.
Сабақ мақсаттары
- Барлық оқушылар: мәтінді мәнерлеп, түсініп оқиды.
- Оқушылардың басым бөлігі: мысалдағы түйінді ойды ашып, адам бойындағы мінез-құлықтарды талдайды.
- Кейбір оқушылар: мысалды рөлге бөліп сахналайды және оқиғаны әрі қарай жалғастырып көреді.
Оқу тәжірибесінің өзегі
Мысал жанры арқылы оқушы мәтінді түсінумен қатар, мінез-құлық, адамгершілік, өзара көмек сияқты құндылықтарды байқап, қорытынды жасайды.
Сабақтың басы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Кел, балалар, күлейік,
Күлкіменен түлейік.
Қабақ түйген не керек?
Көңілді боп жүрейік.
Сабақ басында жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру арқылы оқушылардың назарын жинақтау көзделеді.
II. Топқа бөлу және сынып ережесін еске түсіру
Оқушыларды топқа бөлу кезінде келесі ұғымдар пайдаланылады: ертегі, аңыз, мысал, жұмбақ. Бұл тәсіл жанрларды қайталап, сабақ тақырыбына табиғи түрде жетелейді.
III. Үй жұмысын тексеру
Үй тапсырмасын тексеруде «Түрлі түсті хат қалта» әдісі қолданылады. Сұрақтар:
- «Ара мен Шыбын» мысал-өлеңінен қандай ой түйдің?
- Мысалдағы Араны сипатта.
- Мысалдағы Шыбынның үйін, жататын жерін көз алдыңа елестетіп, суреттеп айтып бер.
- Мысалдағы қонақ күту жайы туралы не айтасың?
«Сәйкесін тап» ойыны (әдеби-теориялық ұғымдар)
Лирика
Адамның ішкі сырын, сезімін, көңіл күйін сөзбен бейнелеп көрсету.
Теңеу
Екі нәрсенің ортақ сипатын, белгілерін табу, ұқсату.
Әсірелеу
Бір нәрсені немесе оқиғаны күшейтіп, үлкейтіп айту.
Батырлар жыры
Эпикалық жыр.
IV. Миға шабуыл
«Ізде, тап!» ойыны арқылы мәтіндегі жасырын сөздерді табу ұсынылады.
Ааааьитпрнерапенаиыдщешнцрапдщйыеееыамиарыстанииипрноллюжэфнменрапнемвпвекртышқаниюжибляжфоегерахйщшлартмисяч
Талқылау сұрағы: «Қандай сөздер шықты?»
Сабақтың ортасы
Сабақ мақсатын нақтылау
Оқушылармен бірге бүгінгі жұмыстың бағыты айқындалады: мәнерлеп оқу, түсіну, негізгі ойды табу және кейіпкерлер әрекетін бағалау.
Оқулықпен жұмыс
Автор туралы қысқаша мәлімет
Сұлтанмахмұт Торайғыров (1893–1920) — қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл өңірінде дүниеге келген. Қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, ақын, жазушы әрі педагог. Жастарды білімге үндейтін туындыларымен танылған. Белгілі шығармаларының қатарында «Қамар сұлу» және басқа да көркем туындылары бар.
Өз бетінше оқу
Оқушылар мысалды өздігінен оқып шығып, түсінбеген сөздер мен сөз тіркестерін түртіп алады.
Сөздікпен жұмыс
Көркем сөздерді меңгертуге бағытталған «Сөздік гол» ойыны қолданылады.
Шығармашылық әдіс
Мазмұнды жинақтау және негізгі ойды қысқа әрі нұсқа айту үшін акроним әдісі ұсынылады.
Кері байланыс және қорытынды
Кері байланыс
Оқушылар өз түсінігін білдіру үшін «Алақан, үш саусақ, жұдырық» әдісін қолданады.
Сабақты қорыту
Жазылым тапсырмасы: «Менің түйгенім…» — мысалдан қандай ой түйгеніңді қысқаша жаз.
Дереккөз
Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас ауданы, Кемербастау ауылы, С. Рахымов атындағы жалпы орта мектеп.
Бастауыш сынып мұғалімі: Абдинурова Г.