Қазақша рефераттар

Азоттың көрсететін тотығу дәрежесі

Сабақтың құрылымы

Сабақ оқушылардың білім деңгейін ескере отырып, 3 топқа бөліп ұйымдастырылды. Іскерлік ойын элементтері, пікір алмасу, топпен және жеке жұмыс арқылы қайталау жүргізілді.

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылар сабақтың мақсаты мен жұмыс ережелерімен танысты, топтарға бөлінді.

Негізгі кезең

«Тапқыр болсаң — тауып көр» ойыны арқылы тақырып ашылып, тапсырмалар орындалды.

«Тапқыр болсаң — тауып көр»: сөзжұмбақ

Тақырыпты анықтау үшін оқушылар тақтадағы сөзжұмбақты шешті. Сұрақтар күнделікті өмірмен байланысты ұғымдарды қамтыды.

  1. 1-сұрақ

    Атмосферада бос күйінде 21%, жер қыртысында 49,13%, адам ағзасында шамамен 65% кездесетін, тірі ағза үшін өте қажетті элементі бар зат.

    Жауабы: Ауа

  2. 2-сұрақ

    Көкшілдеу түсті, суда аз еритін, бояғыш заттарды түссіздендіретін, бактерияны жоя алатын, «электр иісі» сезілетін; кварц шамы жұмыс істегенде және жаңбырдан кейін пайда болатын газ.

    Жауабы: Озон

  3. 3-сұрақ

    Д. И. Менделеевтің периодтық жүйесіндегі элементтерді екіге бөлгенде қолданылатын сөз.

    Жауабы: Топша

  4. 4-сұрақ

    Тек патша арағында еритін «металдар патшасы».

    Жауабы: Алтын

Үй тапсырмасын қайталау: реакция теңдеулері

Топтарға бөлінген оқушылар азот пен фосфордың химиялық қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін орындап, қорытынды жасады. Бұл бөлімде есеп шығару, теңдеу құрастыру және дәлелдеу дағдылары бекітілді.

«Білгенге маржан» кезеңі

1-топ: генетикалық байланысты жүзеге асыру.

2-топ: массасы 34,5 г бертолле тұзы фосфордың қандай зат мөлшерімен әрекеттесе алатынын есептеу.

3-топ: берілген реакция теңдеуін аяқтап, толық және қысқартылған иондық теңдеулерін жазу.

«Білгім келеді»: пайдалы кеңестер мен деректер

Жадыңда жүрсін

Фосфор есте сақтауды қолдауға көмектеседі. Оны наннан, асбұршақтан, балықтан, ірімшіктен алуға болады. Сондықтан балық пен сүт өнімдерін күнделікті ас мәзіріне енгізу маңызды.

Есте сақтаңыз

ДДСҰ (ВОЗ) ұсынымы бойынша ет өнімдеріндегі нитрат мөлшері 1 кг-ға 40 мг-нан аспауы тиіс.

Сіз білесіз бе?

Кір жуғыш ұнтақтардың құрамында шамамен 20% синтетикалық жуғыш компоненттер және 30% бейорганикалық фосфаттар болуы мүмкін. Фосфаттар суды жұмсартады, бірақ олар ағын сулармен табиғи су көздеріне түсіп, балдырлардың шамадан тыс көбеюіне әкелуі ықтимал. Нәтижесінде суда еріген оттек азайып, су айдындарының батпақтануы үдейді.

Ауыл шаруашылығындағы маңызды дерек

1 т жүгері топырақтан шамамен 14 кг азот, 2,5 кг фосфор, 3,5 кг калий, 1,5 кг күкірт сіңіреді. Бұл топырақ құнарлылығының төмендеуіне әсер етіп, тыңайтқыш қолдану қажеттігін арттырады.

«Кім көп біледі?»: топ басшыларының блиц-сайысы

Бұл кезеңде топ басшылары жылдам сұрақтарға жауап беріп, негізгі ұғымдарды бекітті.

1-басшыға (Азот)

  • 1. Азот топшасы орналасқан топ нөмірі: 5.
  • 2. 1 л азот газының массасы: 1,25 г.
  • 3. Соңғы энергетикалық деңгейдегі электрон саны: 5.
  • 4. Азоттың түсі мен иісі: түссіз, иіссіз.
  • 5. Ауа құрамындағы азоттың үлесі: 78%.
  • 6. Азоттың тотығу дәрежелері: −3-тен +5-ке дейін.
  • 7. Патша сұйықтығындағы азот қосылысы: HNO3 (азот қышқылы).
  • 8. Азот — газ.

2-басшыға (Фосфор)

  • 1. Фосфордың атомдық массасы: 31.
  • 2. Фосфордың сутекті қосылысы: фосфин (PH3).
  • 3. Фосфорлы тыңайтқыштар көбірек әсер ететін мүшелер: гүлі мен жемісі.
  • 4. Аллотропиялық түрлері: ақ, қызыл, қара.
  • 5. Тотығу дәрежелері: −3, +3, +5.
  • 6. Улы түрі: ақ фосфор.
  • 7. Ядросындағы протон саны: 15.
  • 8. Фосфин: түссіз, өте улы газ.

3-басшыға (Қосымша сұрақтар)

  • 1. Азот қышқылы тұздарының атауы: нитрат, селитра.
  • 2. Азоттың сутекті қосылысы: аммиак (NH3).
  • 3. Ауадағы газ тәрізді азотты минералды заттарға айналдыратындар: түйнек бактериялары.
  • 4. Патша сұйықтығы құрамындағы қышқылдар: HCl және HNO3.
  • 5. Аммонийге сапалық реакция беретін реагент: сілті.
  • 6. Азоттың +1 тотығу дәрежесін көрсететін оксид: N2O (азот(I) оксиді).
  • 7. Аммоний фосфатының екінші атауы: мүсәтір спирті.
  • 8. Фосфор(V) оксиді: ақ түсті ұнтақ зат.

Үй жұмысы: ізденіс пен бекіту

Сабақ соңында оқушылардың өз бетінше ізденісін күшейту үшін деңгейлік тапсырмалар берілді.

1-топ

Тақырып соңындағы тест тапсырмаларын орындау.

2-топ

«Азоттың табиғаттағы айналымы» тақырыбына реферат жазу.

3-топ

«Тыңайтқыштар» тақырыбына зерттеу жұмысын дайындау.

Қорытынды

Сабақ соңында бүгінгі тақырыпқа қысқаша шолу жасалып, орындалған жұмыстар қорытындыланды. Әр оқушының белсенділігі мен жауаптарының сапасына қарай тиісті бағалары қойылды.