Қазақша рефераттар

Өсімдіктің тұқымнан таралуының жолдары

Дүниетану сабағы: Өсімдік қанша жыл тіршілік етеді? Өсімдіктердің көбеюі

Бұл сабақ жоспары оқушыларға өсімдіктердің тіршілік ету мерзімін түсіндіруге, сондай-ақ өсімдіктердің көбею жолдары туралы бастапқы білім қалыптастыруға бағытталған. Сабақ барысында мәтінмен жұмыс, сұрақ-жауап, көрнекілік, ойын және тәжірибе элементтері қолданылады.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік

    Өсімдіктердің тіршілік ету мерзімі туралы түсінік беру. Өсімдіктің көбеюі және көбею жолдары жөнінде білім қалыптастыру.

  • Дамытушылық

    Тәжірибелер арқылы оқушының танымын кеңейту, қызығушылығын ояту; дүниетанымын кеңейту, сөздік қорын молайту, тіл байлығын дамыту.

  • Тәрбиелік

    Қоршаған ортаны қорғауға баулу арқылы экологиялық тәрбие беру.

Сабақтың типі

Оқушылардың жаңа материалды меңгеру сабағы.

Әдіс-тәсілдер

  • СТО технологиясының тәсілдері
  • Түсіндіру, сұрақ-жауап
  • Көрнекілік арқылы түсіндіру
  • Жарыс, ойын элементтері
  • Тәжірибе жасау

Көрнекілік

Суреттер, өсімдіктер топтамасы.

Негізгі ұғымдар

Тіршілік ету мерзімі

Өсімдіктер тіршілік ету ұзақтығына қарай бір жылдық, екі жылдық, көп жылдық болып бөлінеді.

Көбею

Көбею — барлық тірі табиғатқа тән құбылыс. Ол әр өсімдіктің өзі сияқты ұрпақ қалдыруы арқылы өсімдік санының артуын қамтамасыз етеді.

Өсімдіктің жер асты бөліктері

Тамырсабақ, түйнек, пиязшық — өсімдіктің вегетативті көбеюіне қатысатын негізгі жер асты мүшелері.

Сабақтың барысы

1) Бағалау-мотивациялық кезең

  1. Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу

    Сабаққа психологиялық жағынан қолайлы орта қалыптастыру.

  2. Психологиялық дайындық

    Мәтінді мәнерлеп оқуға және түсінік айтуға дайындалу.

  3. Белсенді меңгеруге бағыттау

    Оқушылардың назарын шоғырландырып, жаңа тақырыпқа қызығушылық ояту.

2) Операциялық-орындаушылық кезең

Өсімдіктердің тіршілік ету мерзімі

  • Бір жылдық өсімдіктер
  • Екі жылдық өсімдіктер
  • Көп жылдық өсімдіктер

Әр түріне мысал келтіру және суреттер арқылы талдау.

Оқулықпен жұмыс

  • Оқулықтағы сурет бойынша жұмыс
  • Мәтінді мәнерлеп оқу
  • Дауыстап, кезекпен оқыту
  • Тізбектей оқыту (оқушылардың қатысуын арттыру)

Сергіту сәті

Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы ойды сергіту.

Ой шақыру: бағыттаушы сұрақтар

Тақырыпты терең түсіну үшін төмендегі сұрақтар бойынша пікір алмасу ұйымдастырылады:

  1. 1. Көбеюдің тірі табиғатқа тән екенін дәлелде.
  2. 2. Өсімдіктің тұқым арқылы таралу жолдарын ата.
  3. 3. Өсімдік қураған кезде тұқым қалай сақталады?
  4. 4. Желмен ұшатын қандай өсімдік тұқымдарын білесің?
  5. 5. Тұқым қысты қалай өткізеді?
  6. 6. Өсімдіктердің көбею жолдары қандай? Мысалмен түсіндір.

Шығармашылық жұмыс: «Өсімдік қалай көбейеді?»

Негізгі анықтама

Көбею — әр өсімдіктің өзіне ұқсас ұрпақ қалдыруы. Ол өсімдік санының артуына әкеледі.

Көбею жолдары (сызба түрінде)

Тұқымнан

Негізгі, кең тараған жол.

Пиязшықтан

Жер асты мүшесі арқылы.

Түйнектен

Қор заты жиналған мүшелер арқылы.

Сабақтан

Вегетативті көбеюдің бір түрі.

Өсімдіктің жер асты бөліктері

Тамырсабақ, түйнек, пиязшық — өсімдіктердің вегетативті көбеюіне қатысатын негізгі бөліктер.

3) Рефлексиялық-бағалау кезеңі

Оқушылар тақырыпты қорытындылап, «Өсімдік қалай көбейеді?» сұрағына нақты жауап береді және көбею жолдарын мысалмен бекітеді.

Көбею жолдары

  1. Тұқым арқылы
  2. Тамырсабақ, түйнек, пиязшық арқылы

Мысалдар

  • Тамырсабақ арқылы

    Бидайық, інжугүл, желайдар.

  • Түйнек арқылы

    Картоп, айдаршөп.

  • Пиязшық арқылы

    Жауқазын, бақша пиязы, қазжуа.

Қайталау: оқулықпен жұмыс

  • Оқулықтағы суретпен жұмыс
  • Мәтінді мәнерлеп оқу
  • Дауыстап, кезекпен оқыту
  • Тізбектей оқыту

Үй тапсырмасы

1) Оқу

Мәтінді мәнерлеп оқу.

2) Шығармашылық тапсырма

3 топ өсімдіктің суретін салу.