Ұялшақтықтан қалай арылуға болады
Ұялшақтық деген не және ол неге кедергі болады?
Ұялшақтық — адамның шамадан тыс ыңғайсыздануы, тартыншақтауы, жасқануы салдарынан өз ортасымен қарым-қатынасы «үйлеспей қалды» деп ұғынуынан (немесе солай қабылдауынан) туындайтын сезім.
Кері әсері
- Жақсы қасиет пен талантты ашып көрсетуге, мүмкіндіктерді толық пайдалануға кедергі жасайды.
- Жаңа таныстар тауып, қарым-қатынастан ләззат алуды қиындатады.
- Айналадағы адамдар сізді өзімшіл, асқақ немесе тәкаппар деп қате қабылдауы мүмкін.
Негізгі түйін
Ұялшақтық көбіне өз қабілетіне сенбеуден басталады — адам өзін бағалауды сыртқы пікірге тым тәуелді етіп қояды.
Ұялшақтықтың себептері: ішкі сыншы қалай қалыптасады?
Зигмунд Фрейдтің тұжырымы бойынша, көп нәрсе балалық шақтан бастау алады. Балаға өзін табиғи қалпында қабылдауды, өз болмысын сол күйінде сүйе білуді үйретпесе, кейін бұл ішкі кедергіге айналуы мүмкін.
«Үнемі сынайтын адам» әсері
Жасқаншақ адамдардың жанында жиі «сыншы» болады. Ол ата-ана, дос, ұстаз немесе сіз құлақ асатын кез келген адам болуы мүмкін. Сіз қаншалықты мінсіз болуға тырыссаңыз да, ондай ортада сіздің іс-әрекетіңіз үнемі күмәнмен қабылданып, ұсақ кемшіліктер ізделеді.
Нәтижесі
Мұндай теріс тәжірибе қоршаған ортамен қарым-қатынас жасауда сенімсіздік қалыптастырады. Ақырында адам өзіне емес, сыртқы бағалауға сүйеніп өмір сүре бастайды.
Ұялшақтықтан арылудың жолдары
1) Сыртқы бағаға тәуелді болмаңыз
Шамадан тыс ұялшақтықпен күресу үшін ең алдымен басқалардың пікіріне толық тәуелді болуды тоқтатыңыз. Мінсіз адам жоқ: әркімнің әлсіз тұсы бар. Сондықтан біреудің сізді үнемі сынауға «қақысы бар» деп қабылдамаңыз.
2) Шекара қойыңыз
Көңіл-күйіңізді тұрақты түрде түсіретін, өзіңізге деген сенімді әлсірететін «бақылаушылардың» орнын белгілеңіз. Қажет болса, қарым-қатынастың форматын өзгертіңіз; нәтиже болмаса, арақашықтық сақтаған дұрыс.
3) Өзіңізге шынайы баға беріңіз
Өзіңізді қорламастан, бірақ өзін-өзі алдамай, шынайы бағалаңыз. Сонда өзіңізге де, ортаңызға да қатысты жағымды эмоциялар көбейеді. Бір нәрсені жасырудың немесе жасқанудың қажеті жоқ екенін анық түсіне бастайсыз.
4) Өзіңізді жақсы көріңіз
Өзіңізге сенімсіздік пен ұялшақтықтан арылудың маңызды бөлігі — өзін қабылдау. Өзіңізді жақсы көру — қателеспеу емес, қателікпен де өмір сүре алу және өзіңізді құрметтеу.
5) Қарым-қатынас дағдысын жаттықтырыңыз
Қарым-қатынас — үйренуге болатын дағды. Күнделікті шағын қадамдардан бастаңыз:
- тыңдаңыз;
- сұрақ қойыңыз;
- талқылаңыз.
Есте сақтайтын ой
Ең бастысы — ұялшақтықтан арылуды бүгіннен қолға алу. Өзіңізге сеніңіз: уақыт өте келе сенімділік сіздің мінезіңізге, кейін әдетіңізге айналады.
Басқалар сіз туралы не ойлайды деп бас қатырмаңыз. Себебі көп жағдайда олар да «мен туралы не ойлап қалар екен?» деп өз ойымен әуре болады.