Қазақша рефераттар

Қаланың құрылу тарихы

Сабақтың мақсаты

Бұл сабақта оқушылар қала ұғымын, оның саяси-әкімшілік және мәдени қызметін түсініп, Қазақстан қалаларының қалыптасу тарихының күрделілігі мен қызықтылығын таниды.

Білімділік

Қала ұғымы және оның қызметтері; Қазақстан қалаларының тарихи қалыптасуы туралы білім беру.

Дамытушылық

Қалалар туралы білімді кеңейту, картамен жұмыс дағдысын дамыту, ойды еркін әрі дәлелді жеткізу біліктілігін қалыптастыру.

Тәрбиелік

Туған қаласының ел тарихына қосқан үлесін түсінуге баулу, туған жерді көркейтуге жауапкершілік сезімін тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың сабаққа дайындығы тексеріліп, жұмыс форматы мен уақыт тәртібі ескертіледі.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үй тапсырмасын өткен сабақта не туралы оқығанымызды еске түсіруден бастаймын. Оқушылардың қысқаша жауаптарынан кейін жұмыс дәптеріне жазып келген өздік шығармашылық әңгімелерін бірнеше оқушыға дауыстатып оқытамын.

Қалған оқушыларға әр мәтін бойынша бір пікір және бір ұсыныс айту ұсынылады. Осылайша үй тапсырмасын тексеру әңгімелесу түрінде жүргізіледі.

Тапсырманы орындау барысында оқушылардың тарихи тілде өз ойын жинақы әрі жүйелі баяндау дағдысына ерекше назар аударылады. Үй тапсырмасы толық тексерілгеннен кейін жаңа тақырыпқа көшемін.

III. Жаңа тақырыпты түсіндіру

Бүгінде (2004 жылғы есеп бойынша) Қазақстанда 14 облыс, 90-ға жуық қала, 200-дей қала тектес кент және 150-ден астам аудан тіркелген. Сабақ барысында Қазақстанның бірқатар қалаларының тарихымен танысамыз.

Алдымен оқушылардың «қала» туралы бастапқы түсініктерін анықтап, сабақтың құрылымымен таныстырамын. Бүгінгі материалды меңгеру үшін сынып топтарға бөлініп, сайыс түріндегі саяхат сабағын өткізеді.

Әр топқа қала атауына сәйкес атау беріледі. Бір топ әділқазылар алқасы болып бекітіледі: олардың міндеті — жауаптарды әділ бағалау. Әділқазылар тобына үлгерімі жоғары оқушылар таңдалып, дайындық барысында қалаларға қатысты білімін толықтыруға мүмкіндік беріледі.

Сайыс-саяхат сабағының құрылымы (4 кезең)

  1. I кезең — «Тарихым»

    Сұрақ-жауап

    Әр топ саяхатшыларға өз қаласын таныстырады. Негізгі бағыттар:

    • Қаланың құрылу тарихы
    • Мәдени-тарихи сәулет ескерткіштері мен мәдени орталықтары
    • Географиялық орны мен табиғат жағдайы
    • Бүгінгі өндірістік жағдайына қысқаша сипаттама

    Оқушылар үйде дайындаған материалдарын пайдаланады. Қиындық туындамас үшін мұғалім қосымша деректер дайындап, топтарға таратады. Әр кезеңнің уақыты алдын ала белгіленеді.

    Бұл кезеңде әр топтан бір оқушы шығып, ойын қапшығынан алдын ала дайындалған сұрақты алып жауап береді. Дұрыс жауаптар саны есептеледі. Әр топ үшін сұрақтардың саны мен мазмұны тең болуы тиіс.

  2. II кезең — «Маған саяхатқа кел!»

    Шығармашылық жұмыс

    Әр топ өз қаласының тарихи-мәдени ескерткіштерін сипаттап, сурет салады. Уақыт аяқталған соң, белгіленген мерзім ішінде сурет бойынша таныстырылым жасайды.

    Қорғауға топтың бірнеше мүшесі қатыса алады. Қажет болған жағдайда алдын ала дайындалған суреттер де пайдаланылады.

  3. III кезең — «Табиғатым»

    Картамен жұмыс

    Қазақстанның физикалық картасын пайдаланып, әр топ өз қаласының географиялық орнын және табиғат жағдайын сипаттайды. Оқушылар өз өңірінің өзен, көл, таулары сияқты нысандарын картадан көрсетіп, қысқаша түсіндіреді.

  4. IV кезең — «Отанға үлесім»

    Топтық қорытынды

    «Қазақстан» тақтасына ілінген плакатта әр топқа арналған қалташық болады. Топ мүшелері өз қаласының Отанға беретін пайдасын қағазға жазып, белгіленген уақытта қалташықты толтырады.

    Қорғау үшін әр топтан 1–2 оқушы шығады. Ұпай саны — толтырылған жауаптардың саны мен дұрыстығына қарай есептеледі.

Бағалау критерийлері (әділқазылар үшін)

  • Тапсырма талаптарының орындалуы және тақырыптың толық ашылуы
  • Жауаптардың қызықтылығы, жүйелілігі және түсініктілігі
  • Уақытты тиімді пайдалану және тапсырмаға жауапкершілікпен қарау

Сабақ соңында сайыс кезеңдерінде уақытты ұтымды пайдаланған топтарды, мазмұнды жауап берген оқушыларды және белсенді қатысушыларды ерекше атап өтемін.

Бекіту (сұрақтар)

Сыныптың бүгінгі сабақты қаншалықты меңгергенін тексеру үшін, уақыт қалса төмендегі сұрақтар қойылады:

  1. Қазақстанда неше облыс, қанша қала бар?
  2. Түркістан қаласында орналасқан ірі мәдени ескерткішті атаңдар.
  3. 1992 жылға дейін Ақтау деп аталып келген портты қаланы атаңдар.
  4. Ақтөбе қаласының ортасымен ағып өтетін өзенді атаңдар.
  5. Алматы қаласының ескі атауы қандай?
  6. Атырау қаласынан шамамен 40 шақырым жерде орналасқан ортағасырлық мемлекет астанасын атаңдар.
  7. Кеңес дәуірінде ірі саяси лагерьлер өлкесі болған қаланы атаңдар.
  8. Тобыл өзені бойында орналасқан Қазақстан облыс орталықтарының бірін атаңдар.
  9. Қызылорданың 1853 жылға дейінгі атауы қандай?
  10. Ерте замандарда Ертіс жағалауында қимақ тайпаларының қонысы болған қаланы атаңдар.
  11. Шымкент қай ғасырдан бері белгілі?
  12. «Шымкент» атауы қандай мағына білдіреді?

Үй тапсырмасы

§ 12-параграфты оқып келу.

Келесі сабаққа дайындық