Тамақтан улану себептері
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
- Пән
- Технология (8-сынып)
- Тақырып
- Тамақ арқылы жұғатын аурулардың алдын алу шаралары
- Мұғалім
- Жанисова Жазира Сұлтанбековна
Сабақтың мақсаттары
Білімдік мақсат
Жұқпалы аурулар туралы жалпы мәлімет беру, оқушылардың білім, білік, дағдыларын қалыптастыру. Тамақтану мәдениеті мен тамақтан уланудың негізгі себептерін түсіндіру.
Дамытушылық мақсат
Ойлау мен есте сақтауды дамыту, алған білімді өз бетінше қолдана білуін қадағалау. Эстетикалық талғамды жетілдіріп, дұрыс тамақтану мәдениетін қалыптастыру.
Тәрбиелік мақсат
Тазалық пен гигиеналық талаптарды толық меңгертіп, күнделікті өмірде сақтауға үйрету. Оқушыларды топпен жұмыс істеу және өзара қарым-қатынас мәдениетіне тәрбиелеу.
Оқу нәтижелері
- 1 Тамақтану физиологиясының негізгі ұғымдарымен танысады, эстетикалық білімін толықтырады.
- 2 Логикалық ойлау қабілетін дамытады және ақпаратты жүйелей алады.
- 3 Топтық жұмыс дағдыларын жетілдіріп, бірлесіп шешім қабылдауға үйренеді.
Әдіс-тәсілдер
Сабақ құрылымы
I. Кіріспе
- Психологиялық дайындық: амандасу, хал-жағдайын сұрау, көңіл-күйін көтеру.
- Топқа бөлу: геометриялық фигуралар арқылы.
II. Таныстырылым
- Топ ережелері: таныстыру және түсіндіру.
- Ой қозғау: «Бірге ойланайық» әдісі арқылы адам ағзасына пайдалы дәрумендерді талдау.
III. Негізгі бөлім: теория және талқылау
Бүгінгі сабақтың негізгі мақсаты — жұқпалы аурулардан сақтану жолдарын меңгеру. Адамның өмірін тамақтанусыз елестету мүмкін емес: тағам энергия береді, ұлпалардың түзілуі мен қалпына келуіне ықпал етеді және ағзадағы физиологиялық үдерістердің қалыпты жүруін қамтамасыз етеді.
Тәуекел факторлары
- Тамақтану режимін бұзу және жеке бас гигиенасын сақтамау.
- Жуылмаған жеміс-жидек пен көкөністі тұтыну, лас ыдыс қолдану, қолды жумай тамақ ішу.
- Сақтау мерзімі өткен консервілер, жылы жерде сақталған сүт пен сүзбе, ұзақ тұрып қалған жұмыртқа сияқты өнімдерді пайдалану.
Ішек жұқпалы аурулары көбіне ауру қоздырғыш микробтар арқылы таралады. Мұндай микробтар жуылмаған өнімдерден, кір қолдан, сондай-ақ лас ыдыстан жұғады. Шыбындар да ішек инфекцияларын таратушы болуы мүмкін. Микробтар ішекте көбейіп, улы заттар бөліп, ағзаны уландырады.
Қауіпті ішек инфекциялары
Қантышқақ (дизентерия)
Уақытылы алдын алу және ем қажет.
Іш сүзегі
Гигиенаны сақтамағанда тез таралуы мүмкін.
Тырысқақ
Өте қауіпті, дереу медициналық көмек қажет.
Алдын алу қағидалары
- Жеке бас гигиенасын қатаң сақтау: қолды жиі және дұрыс жуу.
- Көшеден, тексерілмеген жерден жеміс-жидек пен тағам өнімдерін сатып алмау.
- Асқазан-ішек жұмысы бұзылса, өзін-өзі емдемей, дәрігерге қаралу.
Қазіргі кезде қала көшелерінде бәліш, самса, шашлық сияқты тағамдар жиі сатылады. Алайда олардың қалай әзірленгені және санитарлық талаптардың қаншалық сақталғаны әрдайым белгісіз. Сондықтан көшеде сатылатын тағамды бейберекет тұтыну — тағамнан улану қаупін арттыратын қателік.
Тағам арқылы тарауы мүмкін микробтар
Сальмонелла
Қаз бен үйрек жұмыртқасында, сондай-ақ ет өнімдерінде кездесуі мүмкін. Пастерленбеген сүттен жасалған тағамдар мен сапасыз салаттар да қауіп төндіреді.
Алдын алу: өнімдерді жеткілікті деңгейде термиялық өңдеу, санитарлық ережелерді сақтау.
Стафилококк
Кейбір тағамдарда көбейіп, улануға әкелуі мүмкін.
Алдын алу: сүтті қайнату, жұмыртқаның сапасын мұқият тексеру, еріген балмұздақты қайта қатырып пайдаланбау.
Ботулинус (ботулизм қоздырғышы)
Тұрып қалған балықта және дұрыс стерилизацияланбаған консервілерде тез көбейеді. Жүйке жүйесін зақымдап, ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін.
Алдын алу: консервілерді қауіпсіз сақтау және дұрыс өңделген өнімді ғана тұтыну.
IV. Топтық жұмыс және кері байланыс
Тапсырмалар
- 1 1-топ: Тамақтан уланудың себептері.
- 2 2-топ: Дәрумендердің пайдасы.
Бағалау және сергіту
- Кері байланыс: «Екі жұлдыз — бір тілек» әдісі.
- Сергіту сәті: «Достық» ойыны.