Қазақша рефераттар

Ежелгі өркениет ескерткіштері Сабақтың мақсаты

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Бұл сабақта оқушылар Қазақстан аумағындағы ежелгі өркениет ескерткіштерімен танысады. Тіл байлығын, ойлау және тыңдау дағдыларын дамытуға назар аударылады.

Мақсаты

  • Ежелгі өркениет ескерткіштері туралы түсінік қалыптастыру.
  • Оқушылардың сөйлеу мәдениетін, тыңдау және ой қорыту қабілетін дамыту.

Міндеттері

  • Тарихи ұғымдармен таныстыру, талқылауға және пікір айтуға баулу.
  • Отанды сүюге, туған жерді аялауға тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

Ұлы Жібек жолының картасы, ежелгі қалалар мен ескерткіштердің суреттері, тірек-сызбалар, оқулық.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық

Табиғаттан нәр алған ғой жанымыз,
Жер бетінің ажары — ол сәніміз.
Туған өлке табиғатын аялап,
Ұсынайық жүрек нәрін бәріміз.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үй тапсырмасы сұралып, орындалу сапасына қарай бағаланады.

III. Жаңа сабақ

Сабақ тақырыбы өлең жолдары арқылы ашылады. Оқушылар негізгі ойды анықтап, өз пікірін айтады.

Көгінде күн нұрын төккен,
Жерінде гүл жұпар сепкен.
Неткен сұлу, неткен көркем,
Осы менің туған өлкем!

Алтын дәнді даласы бар,
Ақ күмістей қаласы бар.
Неткен сұлу, неткен көркем,
Осы менің туған өлкем.

Ой қозғау

Ескерткіш дегеніміз не? Оқушылардың жауабы тыңдалып, толықтырылады.

Талқылау

Ежелгі ескерткіштер туралы қысқаша мәлімет

Қожа Ахмет Ясауи кесенесі

Қожа Ахмет Ясауи — XII ғасырда өмір сүрген ұлы ақын. Кесене Түркістан қаласында орналасқан. Өлшемдері: ені — 46,5 м, ұзындығы — 65 м, биіктігі — 40 м.

Отырар қаласының орны

Отырар — Темір елді мекенінен солтүстік-батысқа қарай шамамен 7 км жерде орналасқан көне қаланың орны. 1219 жылы Шыңғыс хан әскері қалаға үлкен қирау әкелді. Кейін қайта гүлденіп, XVIII ғасырдың басына дейін өмір сүрді.

Айша бибі кесенесі

Айша бибі кесенесі XI–XII ғасырларда салынған. Тараз қаласынан шамамен 18 км жерде орналасқан. Кесене сәнді ою-өрнектермен безендірілген күмбезімен ерекшеленеді.

Бұл тарихи ескерткіштер негізінен Түркістан, Отырар, Тараз өңірлерінде орналасқан. Сонымен қатар Алматыда 28 панфиловшылар дивизиясына арналған ескерткіш паркі бар.

IV. Оқулықпен жұмыс

Оқушылар мәтінді кезекпен оқиды. Оқылған бойынша ой бөлісіп, сұрақтарға жауап береді.

Тірек ұғымдар

  • Қожа Ахмет Ясауи
  • Айша бибі
  • Бабаша әже
  • Отырар
  • Түркістан
  • Тараз

V. Картамен жұмыс

«Кім жылдам?» ойыны: картадан аталған қалаларды тез тауып көрсетіп, сол өңірдегі көне ескерткіштерді атап шығу.

VI. Сатылай кешенді талдау

  1. 1) Анықтама

    Ұлы Жібек жолы — жібек және өзге де тауарлар тасымалданған тарихи керуен жолы.

  2. 2) Тану

    Түркістан — қазақ хандарының ежелгі астаналарының бірі.

  3. 3) Қасиеті

    Ескерткіштерді көруге, зерттеуге және тарихи дерек ретінде тануға болады.

  4. 4) Ерекшелігі

    Түркістанда — Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Отырар маңында — Арыстанбаб кесенесі, Тараз өңірінде — Қарахан, Дәуітбек, Бабаша әже және Айша бибі кесенелері орналасқан. Бұл мұралардың бірқатары әлемдік құндылықтар тізіміне енген.

  5. 5) Маңызы

    Бұл орындарға адамдар барып тағзым етеді, дұға жасап, тілек тілейді. Қожа Ахмет Ясауи кесенесін салдыруға Әмір Темірдің қатысы бар екені тарихи деректерде айтылады.

  6. 6) Қорытынды

    Ескерткіштерді таза, ұқыпты ұстау — ортақ міндет. Оларды ластауға, бүлдіруге болмайды.

  7. 7) Нәтиже

    Оқушылар Қазақстанда көне кесенелер көп екенін біледі: Таразда — Айша бибі, Түркістанда — Қожа Ахмет Ясауи, Отырар маңында — Арыстанбаб кесенелері бар.

VII. Бекіту және қорытынды

Бекіту сұрақтары

  • Ескерткіш дегеніміз не?
  • Қандай ескерткіштерді атауға болады және олар қай өңірде орналасқан?
  • Тарихи мұраны қорғау не үшін маңызды?

Тәрбиелік түйін

Туған жердің тарихын білу — отансүйгіштікке бастайтын жол. Ескерткіштерді қорғау — келер ұрпаққа аманат.

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

Астана қаласының маңында орналасқан қандай кесене немесе тарихи ескерткіш бар екенін зерттеп келу.

Бағалау

Оқушылардың сабаққа қатысуы, жауаптарының толықтығы, картамен жұмыс кезіндегі белсенділігі ескеріледі.