Сұлулық тәрбиесі, табиғат пен өнердегі сұлулықты түсіне білу
Жалпы мақсат
Оқушыларға жаңа мәлімет беріп, білімді қалыптастыру; сабақтың негізгі үдерістерін есте қалдырып, оқушы санасына терең сіңіру. Табиғат пен өнердегі сұлулықты танып, түсіне білуге баулу.
Білімділік
Тың мәліметтер беру, білімді қалыптастыру, жаңа мағлұматпен толықтыру.
Дамытушылық
Негізгі оқу әрекеттерін жүйелеу, талдау дағдысын күшейту, ойды тереңдету.
Тәрбиелілік
Эстетикалық тәрбие беру; табиғат пен өнердегі әсемдікті сезіну мәдениетін қалыптастыру.
Әдіс-тәсілдер
- Эстетикалық тұрғыда бейнелеуге үйрету және көркем тілге мән беру.
- Тапсырма орындауда бастапқы білімге сүйеніп, оны өмірлік жағдайда қолдануға бағыттау.
- Сыни ойлау арқылы терең білім алуға ынталандыру.
- Өнертанушылыққа, ұйымшылдыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақ кезеңдері
I. Ұйымдастыру және үй тапсырмасын тексеру
Сұрақтар:
- Майлы бояумен жұмыс жасаудың қандай ерекшеліктері бар?
- Қандай суретшілерді білесіңдер?
- Олардың қай шығармалары сендерге таныс?
II. Жаңа сабақ: шығарманы талдап қабылдау
Суретшінің шығармасын қабылдауда біз табиғат көрінісін, заттар тобын, оқиғаны, адамдардың көңіл күйін (қуаныш, қайғы, қорқыныш сияқты сезімдік реңктерді) байқаймыз. Ең маңыздысы — автордың бейнеленген оқиғаға қалай әсерленгенін, қандай сүйіспеншілік, толғаныс немесе реніш сезімін жеткізгенін аңғару.
С. Мәмбеев: көркем әсердің қуаты
Қазақ халқы мақтан тұтатын шебер суретшілердің бірі — Сабыр Мәмбеев. Оның туындылары алдымен көрерменнің эстетикалық сезіміне әсер етеді. Түстердің әсемдігі, композицияның анықтығы, бояу колоритінің байлығы әрбір шығармасынан байқалады. Суретшінің жұмыстары әлемді әуезді қабылдауға жетелеп, көрген жанның жан дүниесін тебірентпей қоймайды.
Қ. Телжанов: «Көкпар» — қозғалыс пен тартыс
Қ. Телжановтың «Көкпар» шығармасында қазақтың кең-байтақ даласында көкпар шауып, тартысқа түскен ер-азаматтар бейнеленеді. Ат үстіндегі ширығу, жігіттердің шымырлығы, қозғалыстың екпіні — туындының басты өзегі.
Суретші бұл жұмысты жасау үшін алдымен эскиздер салып, аттардың әртүрлі қозғалыс кезіндегі қимыл-қалыптарын қағазға түсіреді. Одан кейін кең дала табиғатын, адамның басы мен қолын, дене құрылымын сан түрлі кейіпте жеке-жеке орындап, біртұтас композицияға біріктіреді. Бұл шығармадан орындау техникасын да, мазмұнға бай ойды да көреміз.
III. Сабақты бекіту
I тапсырма: талдау сұрақтары
- Айвазовскийдің «Тоғызыншы толқын» картинасында қандай оқиға бейнеленген?
- Суретші бұл картинасында қандай түстерді көбірек қолданған?
II тапсырма: сәйкестендіру
| Суретші | Шығарма |
|---|---|
| A) Қ. Телжанов | Көкпар |
| Б) Ә. Ысмайлов | Жуалы атырабында |
| В) И. К. Айвазовский | Тоғызыншы толқын |
| Г) С. Мәмбеев | Жолға шыққанда |
IV. Сарамандық жұмыс
Қ. Телжановтың «Көкпар» шығармасы бойынша жұмыс орындау: композициядағы қозғалысты беру, фигуралардың қимыл-қалпын нақтылау, кеңістік пен колоритті үйлестіру.
V. Үй тапсырмасы
Әртүрлі суретшілердің шығармаларын салыстырып, олардың ерекшеліктерін ашуға тырыс. Талдауда мына өлшемдерге сүйен: тақырып, композиция, түстер, көңіл күй, авторлық идея.
Оқушыға ескерту
Шығарманы талдағанда «не бейнеленген?» деген сұрақпен шектелмей, «неге дәл осылай бейнелеген?» және «мен қандай әсер алдым?» деген ойды да қоса қарастыр.
Талдаудың қысқа формуласы
- Көрініс → не болып жатыр?
- Көркем тіл → түс, жарық, композиция қалай жұмыс істейді?
- Мағына → автор нені айтқысы келді?