М. Әуезов Көксерек әңгімесі
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- Әңгіменің идеясын жан-жақты талдау арқылы ашу.
- «Көксерек» бойынша өткен білімді жүйелеу және бекіту.
- Қасқыр бейнесі туралы пайымдауларды жинақтау.
Дамытушылық
- Сөздік қорды байыту, байланыстырып сөйлеу дағдыларын дамыту.
- Ортақ шешімге келу және пікірді дәлелдеп айтуға үйрету.
Тәрбиелік
- Бірлесе жұмыс істеуге, ұйымшылдыққа баулу.
- Қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық тренинг
«Жүректен шыққан жылы сөз»: оқушылар бір-біріне смайлик-доп арқылы жылы лебіз айтып, сабаққа жағымды көңіл күй қалыптастырады. «Жылы сөз жанға қуат береді» қағидасын тәжірибеде сезіндіру көзделеді.
Ұйымдастыру жұмыстары
- Амандасу, сабаққа назар аударту.
- Қатысымды анықтау.
- Құрал-жабдықтарды тексеру.
- Суреттер арқылы топқа бөлу.
Топтар:
- 1-топ: Құрмаш
- 2-топ: Көксерек
Ескерту: әр топтың жетекшісі жауап берген оқушыларды белгілеп отырады.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Бейнеүзінді
«Көксерек» фильмінен үзінді көрсетіледі. Мақсат — оқиға желісін қайта жаңғыртып, бүгінгі қорытындылауға негіз дайындау.
Мағынаны тану: сұрақ-жауап
Жеке және топтық жұмыс арқылы оқушылар шығарма мазмұнын қаншалықты меңгергенін дәлелдейді. Төмендегі бөлімдер бойынша талдау сұрақтарына жауап беріледі.
I бөлім: Қасқырлар мекені
- Қасқырлар қай жерді мекендеді?
- Олар немен және қалай қоректенді?
II бөлім: «Екі аяқтылардың» қатігездігі. Бөлтіріктер тағдыры
- Мүйіз тұяқтылармен келген екі аяқтылар қандай қатыгездік жасады?
- Неліктен бөлтіріктерді көздеріне қарап өлтірді?
III бөлім: Құрмаштың мейірімі
- Құрмаш Көксерекке қандай қамқорлық жасады?
- Көксерек қандай тағылық қылықтар көрсетті?
IV бөлім: Көксерек — ауыл тұрғыны
- Көксерек қандай қорлық көрді?
- Ала төбеттен қалай кегін алды?
V бөлім: Көксеректің ауылдан кетуі. Ұяласымен табысуы
- Көксерек ұяласымен қалай табысты?
VI бөлім: Қараадыр еліндегі мазасыздық. Тағылардың тағылық істері
- Қараадыр елінде неліктен қайтадан мазасыздық туды?
- Тағылар қандай тағылық іс жасады?
VII бөлім: Құрмаштың қазасы. Көксеректің жазасын тартуы. Әженің зары
- Құрмаш қалай қаза болды?
- Көксерекке қандай жаза берілді?
III. Сергіту сәті
Қысқа сергіту жаттығулары арқылы зейін жинақталып, келесі тапсырмаларға дайындық жасалады.
IV. Топтық жұмыс: постер құру
1-тапсырма
Қасқырдың қасиеттерін сипаттап, постерде көрсетіңіз.
2-тапсырма
Адамдардың іс-әрекеті мен мінез-құлқындағы қасиеттерді сипаттап, постерде көрсетіңіз.
V. Шығармашылық жұмыс: ой толғаныс
Еркін жазу стратегиясы
«Егер мен автор болсам…» — әңгімені оқушының өз қиялымен, көңіл күйді көтеретіндей етіп аяқтап жазуы. Мақсат: мәтін идеясына сүйене отырып, өзіндік көзқарас білдіру және шығармашылық қабілетті дамыту.
VI. Сабақты бекіту: «Сиқырлы сандықша» сұрақтары
Әр топқа тақырып бойынша сұрақтар қойылады. Түсініксіз тұстарға бағыт беріліп, жауаптар нақтыланады.
- Ауыл адамдары Көксеректі неге жек көрді және жазалады?
- Неліктен Көксерек адамдар ортасына үйренісіп кете алмады?
- Көксерек ауылдан не үшін қашып кетті?
- Неліктен Көксерек Құрмаштан гөрі ақ қасқырмен тез бауырласты?
- Құрмаш қалай қаза болды?
- Көксерек туралы ел адамдары не деді?
VII. Қорытынды
Адам да, жануар да — табиғат жаратылысы. Әрқайсысы өмір сүру және ұрпақ жалғастыру үшін тіршілік етеді. Қасқыр — жыртқыш болғанымен, ол да тірі иесі. Мұны адам баласы түсіне білуі керек.
Қасқыр апанын бұзу, бөлтіріктерін өлтіру — адамның табиғатқа жасаған қиянаты. Табиғат — тал бесік. Табиғатты аялаңдар, адамдар: жыртқыш болсын, мейлі құс болсын — бәрі жер-ананың перзенті. Перзенті жапа шексе, жер-ана да көз жасын бұлайды.
VIII. Өзін-өзі бағалау және рефлексия
Оқушылар өз үлесін бағалап, сабақтағы түсінігін, қиындықтары мен жетістіктерін қысқаша қорытындылайды.
IX. Үй тапсырмасы
«Менің әңгімеден алған әсерім» тақырыбында эссе жазу.