Толықтауыш туралы түсініктерін қалыптастыру
Тұрлаусыз мүшелер: толықтауыш
Бұл сабақта сөйлемнің тұрлаусыз мүшелерінің бірі — толықтауыш қарастырылады. Материал оқушылардың тілдік талдау дағдыларын дамытуға, ойлау қабілетін шыңдауға және шығармашылық белсенділігін арттыруға бағытталған.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Толықтауыш туралы түсінікті қалыптастыру, оның сөйлемдегі қызметін дұрыс таныту.
Дамытушылық
Түрлі әдістер арқылы оқушының ойлау қабілетін, сөздік қорын және шығармашылық мүмкіндігін дамыту.
Тәрбиелік
Ізденімпаздыққа тәрбиелеу, тапқырлыққа баулу, шығармашылық қасиеттерін қалыптастыру.
Сабақтың сипаттамасы
- Сабақтың түрі
- Жаңа білім беру сабағы
- Сабақтың әдістері
- Оқу құралдарымен жұмыс, дидактикалық материалдармен жұмыс және басқа тәсілдер
- Көрнекілігі
- Кесте
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
Сабақ басында сыныпты ұйымдастыру, жұмысқа бағыттау және оқу әрекетіне бейімдеу жүзеге асырылады.
Өткенді еске түсіру
Алдыңғы тақырыптарды жүйелеу үшін сұрақ-жауап ұйымдастырылады:
- Сөйлем мүшелері дегеніміз не?
- Сөйлем мүшелері құрамына қарай нешеге бөлінеді? Әрқайсысына мысал келтір.
- Сөйлем мүшелері атқаратын қызметіне қарай нешеге бөлінеді? Ережесін айт.
- Бастауыш пен баяндауыш арасына қойылатын сызықша.
Жаңа сабақты түсіндіру
Алдымен сабақтың мақсаттары таныстырылады, кейін толықтауыштың анықтамасы мен жасалу жолдары түсіндіріледі.
Толықтауыштың анықтамасы
Толықтауыш — сөйлемдегі амал-әрекетті, іс-оқиғаны заттық жағынан сипаттай толықтыру үшін жұмсалатын, баяндауышпен байланыста болатын тұрлаусыз мүше.
Грамматикалық тұлғасы
- Толықтауыш атау және ілік септіктерінен басқа барыс, табыс, жатыс, шығыс, көмектес септіктерінің бірінде тұрып, заттық нысанды танытады.
- Кейде толық мағыналы сөзге туралы, жөнінде, жайында септеулік шылаулары тіркесіп, түрлену арқылы толықтауыш жасалады.
Байланысу түрі
Толықтауыштың баяндауышпен байланысу түрлері: меңгеру және жанасу.
Түсіндіру тәсілі
Толықтауыштың жасалу жолдары кесте арқылы көрсетіліп, әр тармаққа сәйкес мысалдар келтіріледі.