Биология оқыту әдістемесі
Сабақ тақырыбы
Онтогенез — организмдердің жеке дамуы (слайд түрінде).
Жалпы мақсат
Түсінік қалыптастыру
Организмнің дамуы, жеке тұлғаның қалыптасуы және оған әсер ететін факторлар туралы білім қалыптастыру. Оқушылардың онтогенез және адами қасиеттер туралы түсінігін кеңейтіп, дүниетанымын дамыту.
Дағдыларды дамыту
- Өз бетінше тұжырым жасап, қорытынды шығаруға үйрену.
- Еркін жауап беріп, пікірін негіздей алу.
- Салауатты өмір салты құндылықтарын қалыптастыру.
Сілтемелер
- Биология оқулығы (10-сынып): Т. Қасымбаева, К. Мұхаммеджанов.
- Үлестірмелі материалдар (бірінші апта).
- Биологияны оқыту әдістемесі: Т. Қасымбаева, А. Қисымова.
Оқушылар үшін оқу нәтижелері
- Ұрықтанудың дамуы мен кезеңдері белгілі бір заңдылықтар бойынша өтетінін түсінеді.
- Өзінің және өзгенің пікірін сыни тұрғыда бағалай алады.
- Шығармашылық қабілеті көрінеді және дамиды.
- Топта бірлесе жұмыс істей алады.
Негізгі идеялар
Онтогенез — жеке даму және оның негізгі кезеңдері: эмбриондық (ұрықтық) және постэмбриондық (ұрықтан кейінгі).
Сабақта қолданылатын материалдар
A4 парақтары
Жазба және тапсырмалар үшін.
Флипчарт
Топтық жұмыс пен талқылауға.
Стикерлер
Кері байланыс және белгілеулер үшін.
Оқулық
Негізгі теориялық материал.
PowerPoint таныстырылымы
Слайд арқылы түсіндіру.
Жетондар
Бағалау және ынталандыру үшін.
Оқыту әдістері
Үй тапсырмасын тексеру сұрақтары
- 1 Тозаңқап, тозаң түтікшесі, аналық түйін, аталық жіпше ұғымдарын түсіндіріп, қысқаша сипаттама беріңдер.
- 2 Эндосперм қабатының қызметі қандай? Бұл қандай қабат?
- 3 Қосарланып ұрықтанудың мәні неде? Оның негізін кім қалады?
- 4 «Вегетативті» және «генеративті» ұғымдары нені білдіреді?
Жаңа сабақ: онтогенез
Онтогенездің негізгі кезеңдері
Эмбриондық кезең (ұрықтық)
Ұрықтың дамуы зиготадан бастап мүшелердің қалыптасуына дейінгі үдерістерді қамтиды.
Постэмбриондық кезең (ұрықтан кейінгі)
Туу немесе ұрық қабығынан шығудан басталып, организмнің өмірінің соңына дейін жалғасады.
Эмбриондық даму кезеңдері (тірек конспект)
Кезеңдер тізбегі: Зигота → Бластула → Гаструла → Нейрула
Бластула сатысы
Жасушалар бөліну арқылы көбейіп, нәтижесінде бір қабатты бластула түзіледі.
Гаструла сатысы
Үш қабатты ұрық қалыптасады:
- Энтодерма — ішкі қабат.
- Мезодерма — ортаңғы қабат.
- Эктодерма — сыртқы қабат.
Нейрула сатысы
Организмнің мүшелері қалыптаса бастайды. Нейрула — жеке мүшелердің даму кезеңі.
Ұрық жапырақшаларының (қабаттарының) қызметі
Эктодерма
Жүйке тақташасы түзіліп, жүйке түтігіне айналады — бұл ми мен жұлынның бастамасы. Сондай-ақ көз, тері, есту және иіс сезу мүшелерінің қалыптасуына қатысады.
Энтодерма
Ас қорыту жүйесінің және бірқатар ішкі ағзалардың дамуына негіз болады: өкпе, бауыр, ұйқы безі және т.б.
Мезодерма
Бұлшық ет, шеміршек, қаңқа, бүйрек, сондай-ақ болашақ организмнің қан тамырлар жүйесінің қалыптасуына қатысады.