Қазақша рефераттар

Абылай батыр

Сабақ туралы жалпы мәлімет

Тақырыбы

М. Әуезов — «Әбілмансұр»

Түрі мен типі

  • Сабақтың типі: жаңа білімді меңгерту
  • Сабақтың түрі: аралас сабақ

Көрнекіліктер

  • Ұлы тұлғалардың портреттері
  • Әңгіме желісіне байланысты суреттер
  • Қазақстан картасы
  • Деңгейлік тапсырмалар

ТСО және әдістер

  • ТСО: теледидар, DVD, эпипроектор
  • Әдістер: сөздік, зерттеу, INSERT, «Галерея» стратегиясы, сұрақ-жауап, деңгейлік тапсырмалар, кубизм
  • Пәнаралық байланыс: тарих, география

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • Тақырыптың мәнін ашу
  • Халықтың өткен өмірімен және тарихи тұлғалармен таныстыру
  • Абылай хан туралы түсінік қалыптастыру, білімді толықтыру

Дамытушылық

  • Мәтіннің идеялық мазмұнын ашу
  • Салыстыра және байланыстыра сөйлеу дағдыларын дамыту
  • Сарамандық жұмысты шығармашылық деңгейде орындауға машықтандыру

Тәрбиелік

  • Адалдық пен адамгершілікке тәрбиелеу
  • Ұлы адамдардың іс-әрекетін бағалауға және құрметтеуге баулу

Сабақтың барысы

Кезеңдер бойынша құрылымдалған жоспар: ұйымдастырудан бастап қорытынды мен үй тапсырмасына дейін.

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың дайындығын тексеру.
  • Сабақтың ерекшелігін қысқаша таныстыру.
  • Оқушыларға сәттілік тілеу, ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Алдын ала берілген «Еңбек түбі — береке» тақырыбындағы шығармаларды оқыту және қысқаша пікір алмасу.

III. Өткен сабақты пысықтау

«Кубизм» әдісі бойынша куб қырларына жазылған сұрақтарға жауап алу.

Түйін сұрақ

«Еңбек түбі — береке» деп не себепті айтылады?

Өйткені білім де, өнер де, байлық та, бақыт та еңбек арқылы келеді.

IV. Жаңа сабақ

1) Суреттермен кіріспе жұмыс

  • Тақтадағы суреттерге шолу жасау.
  • Суреттегі тұлғалар туралы оқушылар пікірін тыңдау.
  • «Ұлы адамдардың өмірімен таныса отырып, нені үйренеміз?» сұрағын талқылау (үлгі, өнеге, тәрбие).
  • «Өнеге» ұғымын 1–2 оқушыдан сұрап, нақтылау.

Маңызды акцент

Бүгін «Өнегелі өмір» тарауын бастау және М. Әуезовтің «Әбілмансұр» әңгімесімен танысу.

2) Автор мен тарихи тұлға туралы мәлімет

Автор — оқушыларға бұрыннан таныс. Оқушылардың М. Әуезов туралы білетіндерін айтқызу арқылы әңгімеге кіріспе жасау.

Абылай хан туралы қысқаша дерек

  • Әкесі — Уәли сұлтан, атасы — Түркістан билеушісі болған Абылай.
  • Жас кезінде батырлығы және ержүректілігімен көзге түсіп, халық оны хан көтереді.
  • Ханның жанында Төле би, Әйтеке би, Қазыбек би, сондай-ақ Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай сияқты батырлар ақылшы әрі тірек болды.

Абылайдың алға қойған үш мақсаты

  1. Көшпелі елді отырықшы өмірге үйрету.
  2. Үш жүздің басын қосып, біріктіру.
  3. Халқына тәуелсіздік алып беру.

3) Мәтінмен жұмыс (оқулық)

  • Мәтінде Абылайдың балалық шағы баяндалатыны ескертіледі.
  • Оқушыларды 3 топқа бөліп, мәтінді іштей оқыту.
  • Түсініксіз сөздерді белгілеу тапсырмасы беріледі.

4) Сөздік жұмысы

Қалмақ
Ұлт атауы.
Қасқа атты
Маңдайында дағы (ақтаңдағы) бар ат.

5) Суретпен жұмыс

  • Тақтаға әңгіме желісіне сай суреттер ілінеді.
  • Әр топтан бір оқушы шығып, суреттерге сүйене отырып мазмұндайды.
  • Суретке қарап, әр бөлімге тақырып қояды.

6) Дәптермен жұмыс (жоспар құру)

  1. Бала Сабалақ
  2. Сабалақтың соғысқа аттануы
  3. Абылай батыр

7) Сергіту сәті

Ердің күші — жүректе,

Батырлық бар білекте.

Ту ап қолға самғаймыз,

Туған елді қорғаймыз.

Ер боламыз ағадай,

Қиындыққа қарамай.

Үлгі батыр — бабамыз,

Өжет, батыр боламыз.

8) Оқулықпен жұмыс (оқу)

Мәтінді тізбектей оқыту.

V. Жаңа сабақты бекіту

1) Сұрақтар

  1. Төле би Абылайдың ел билейтінін қайдан біледі?
  2. Қалмақтар неліктен қаша бастайды?
  3. Сабалақ неліктен Абылай атанып кеткен?
  4. Абылай кімдерден бата алады?

2) Деңгейлік тапсырмалар

1-деңгей (5 ұпай)

Елі үшін еңбек етіп, елінің атын шығарған ұлы адамдардың аттарын жаз.

2-деңгей (10 ұпай)

  1. Сабалақ неліктен Абылай атанып кетті?
  2. Батырдың «бес қаруын» атап жаз.

3-деңгей (15 ұпай)

«Ер қанаты — ат», «Ереуіл атқа ер сал» мақалдарының мағынасын түсіндір.

4-деңгей (шығармашылық)

Абылай ханға мінездеме бер.

Қосымша: «Көшпенділер» фильмінен үзінді көрсету.

VI. Сабақты қорытындылау

1) Картамен жұмыс

Қазақстан картасына назар аударайық: Каспийден Алтайға дейін, Алатау мен Қаратаудан Батыс Сібірге дейін созылған ұлан-ғайыр жер — ата-бабаларымыздың жаудан қорғап, бізге мұра етіп қалдырған қастерлі мекені.

Бұл кең байтақ жер үшін қазақ халқы талай қиын кезеңдерді бастан өткерді. Бүгінде ірі қалалар бой көтеріп, ел орнықты; үш жүздің басы бірікті; тәуелсіздігіміз нығайды.

Талқылау

Абылай ханның армандары орындалды ма?

2) Тірек-сызбамен жұмыс

Негізгі ұғымдар мен тарихи байланыстарды тірек-сызба арқылы жинақтау.

Тақырып

«Әбілмансұр»

Негізгі тұлға

Абылай хан

Құндылық

Өнеге, ерлік

Дағды

Мазмұндау, талдау

VII. Бағалау

Оқушылардың еңбегі, дайындығы және білім деңгейі мадақтау арқылы бағаланады.

VIII. Үй тапсырмасы

  1. Мәтінді оқу.
  2. №8 тапсырма бойынша дайындалу.