Қазақша рефераттар

Абай өмірінен мәлімет

Сабақтың тақырыбы

«Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе» (Абай Құнанбайұлы шығармашылығын қайталау. Қорытынды сабақ)

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: Абайдың өмірі мен шығармашылығы туралы оқығандарын пысықтау, толықтыру.
  • Дамытушылық: оқушылардың өз ойларын еркін жеткізуін, мәнерлеп оқуын, есте сақтау және ойлау қабілеттерін дамыту.
  • Тәрбиелік: өз жерінен шыққан ұлы тұлғалардың өмірі мен шығармашылығын қадірлеуге, өнер-білімге, инабаттылық пен адамгершілікке тәрбиелеу.

Формат, әдістер және ресурстар

Сабақтың түрі
Ізденушілік, қорытынды сабақ.
Сабақтың әдістері
Топтастыру, баяндау, сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу, пікір айту, жүйелеу, салыстыру, Венн диаграммасы, талдау.
Пәнаралық байланыс
Музыка, тарих.
Көрнекіліктер
Абай портреті, кітап көрмесі, «Абайға 165 жыл», «Абайтану» сөзжұмбағы, буклет, Абай өмірі мен шығармашылығына арналған файл және слайдтар.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. Сәлемдесу
  2. Оқушыларды түгендеу
  3. Сабаққа даярлығын тексеру

II. Негізгі бөлім: кіріспе сөз және эпиграф

Эпиграф

Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе,
Адалдықты көздесең, жаттап тоқы көңілге!

— Сұлтанмахмұт Торайғыров

Абайдың әр сөзін терең бойға сіңіріп, үңіле оқып, сезіне білу — тек әдебиет әлемінде жүргендердің ғана емес, нұр мен сырды тани алатын, көкірегі ояу әрбір азаматтың парызы.

Сондықтан бүгін біз осы уақытқа дейін оқыған шығармаларымызды ғана емес, көрген-білгенімізді ой елегінен өткізіп, еске түсіріп, сабағымызды ізденушілік әрі қорытындылау форматында өткізбекпіз.

«Абай лебі — заманының тынысы, Абай үні — ғасырлардың өрісі» деген оймен сабағымызды бастаймыз.

Абай тұлғасы: қырлары мен дәлелдері

Сабақ барысында Абай мұрасы бірнеше бағыт бойынша қарастырылады: ақындық, поэма, лирика, аударма, ән-күй, қара сөздер. Әр бөлімде мәтінмен жұмыс жасалып, тыңдалым мен талдауға көңіл бөлінеді.

1) Абай — ұлы ақын

Абай өлеңі — сезімнің жемісі. Шабыттан туған лирикалары адамның жан дүниесін тербейді. Осы бөлімде Абай өлеңдеріне шолу жасалады.

Өлеңдерге шолу

  • «Өлең — сөздің патшасы, сөз сарасы»
  • «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін»
  • «Ғылым таппай мақтанба»
  • «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым»
  • «Оспанға»
  • «Ұлы Абайға»
  • «Сегізаяқ»

2) Абайдың поэмалары

Поэмалары арқылы ақын қоғам, адам болмысы, мораль мәселелерін кең тыныспен бейнелейді. Бұл бөлімде поэмаларға жалпы шолу жасалып, тақырыптық-идеялық өзегі талданады.

3) Абай лирикасы: табиғат пен махаббат

«Тіршіліктің көзі — табиғаттың өзі» деген таным негізінде табиғат лирикасына және махаббат тақырыбына арналған өлеңдерге шолу жасалады.

Махаббат лирикасынан үзінді

Өлсем, орным қара жер сыз болмай ма?
Өткір тіл бір ұялшақ қыз болмай ма?
Махаббат, ғадауатпен майдандасқан
Қайран менің жүрегім мұз болмай ма?

Тыңдалым: жас әнші, термешінің орындауында «Өлсем, орным қара жер сыз болмай ма?» өлеңін тыңдау.

4) Абай — шебер аудармашы

Ойы терең, түрі көркем сөздің асылын танытқан Абай — қазаққа ғана емес, туыс халықтардың көптеген ақындарына да үлгі болған тұлға. Ол Гете, Пушкин, Лермонтов, Крылов шығармаларын қазақша сөйлетіп, аударма мәдениетінің биік деңгейін көрсетті.

Орындау: «Қараңғы түнде тау қалғып» әнін хормен айту.

5) Абай — сазгер

Қазақ халқының мәдени мұрасында Абай шығармашылығы айрықша орын алады. Абайды жұртшылық тек данышпан ақын, ағартушы ғана емес, көптеген әннің авторы ретінде де таниды.

Тыңдалым: ұлдар тобының орындауында «Желсіз түнде жарық ай» әнінен үзінді.

6) Абай — жазушы, философ

Абай адамды алға жетелейтін, әділет пен ақиқатты арқау ететін, тәрбиелік мәні терең қара сөздер жазды. Бұл бөлімде қара сөздерге слайд арқылы шолу жасалып, негізгі ойлары талданады.

Қорытынды бөлім: бекіту және бағалау

7) Оқушылар шығармашылығы

«Абай туралы менің ойым» тақырыбында оқушылар өз көзқарасын білдіріп, түйін жасауды үйренеді.

8) «Абайтану» сөзжұмбағы

Сөзжұмбақты дұрыс шешкенде «Абайтану» сөзі шығады. Тапсырма білімді тексеріп қана қоймай, қызығушылықты арттырады.

9) Венн диаграммасы

Шоқан, Ыбырай, Абай — XIX ғасырдың ағартушы-демократтары. Венн диаграммасы арқылы олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтары салыстырылады.

10) Үй тапсырмасы

«Мен Абайды қаншалықты білдім?» тақырыбында эссе жазу.

11) Білімді бағалау

Оқушылардың қатысу белсенділігі, жауаптарының нақтылығы, мәнерлеп оқуы, талдау сапасы және шығармашылық жұмысы бойынша қорытынды баға қойылады.