Ақиқат құндылығы арқылы оқушылардың бақыт туралы түсініктерін кеңейту
Сабақ жоспары: «Бақыт сыры»
Мектеп: Қалалық классикалық гимназия
Мұғалім: Жукенова Күлбаршын Аманбайқызы
Тақырып өзегі
- Тақырыбы
- Бақыт сыры
- Құндылық
- Ақиқат
- Қасиеттер
- Сүйіспеншілік, еңбекқорлық, адалдық, сабырлылық
Сабақтың мақсаты
«Ақиқат» құндылығы арқылы оқушылардың бақыт туралы түсінігін кеңейту.
Міндеттері
- Сүйіспеншілік пен еңбекқорлықтың бақыттың ажырамас бөлігі екенін түсіндіру.
- Бақыттың ақиқатпен байланысын ұғындыру, адалдық пен түсінушілік қабілетін дамыту.
- Сабырлылықты меңгерте отырып, бақытты болуға және өмірдің әр сәтін қадірлеуге тәрбиелеу.
Ресурстар
Оқулық, дәптер, ватман, маркерлер, музыка/аудиожазба.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Амандасу. Оқушылардың сабаққа дайындығын назарға алу.
Тыныштық сәті: «Нұрға бөлену»
Оқушылар жайланып отырып, тынысын реттейді, денесін бос ұстайды. Мұғалімнің жетекші сөзі мен жұмсақ әуен арқылы жүректі тыңдау, армандау, босаңсу, қанағат сезімін қалыптастыру көзделеді.
Сұрақтар:
- • Көз алдыңа не елестеді?
- • Өзіңді қалай сезіндің?
2) Үй жұмысы және тақырыпқа кіріспе
«Өзіңді жақсы сезінген кезде оны бір сөзбен қалай айтар едің?» деген сұрақ арқылы оқушылардың жауаптары тыңдалады (жақсы, қуанышты, көңілді, жайлы, бақытты және т.б.). Осыдан кейін: «Адам бақытқа қалай жетеді? Оның сыры неде?» деген ойға жетелей отырып, бүгінгі сабақтың мәні ашылады.
Үй тапсырмасы сұрақтары:
- • Ата-анаңнан: «Қалай бақытты болуға болады?»
- • «Кімді бақытты адам деп санайсыз?»
Оқушылар ата-аналарынан әкелген жауаптарын бөліседі. Сыныпта пікір алмасу жүргізіледі: келісесіңдер ме, неліктен?
Жұптық жұмыс: «Бақыттың 10 сыры»
Оқушылар алдын ала оқыған «Бақыттың 10 сыры» негізінде жұппен А3 қағазына тұжырымдарды рәсімдеп, тақтаға іліп, қорғайды.
Талқылау сұрақтары:
- • Осы тұжырымдардың барлығымен келісесіңдер ме? Неліктен?
- • Бақыттың тағы қандай сыры бар деп ойлайсыңдар?
Түйін:
Бақытты болу өз қолыңда. Бұл — ақиқат. «Мен бақыттымын, өйткені өзімді, өз мүмкіндіктерімді және бақытқа апарар жолдарды білемін. Өзіме және өз болашағыма сенемін».
Сабақ барысын талдау
Тыныштық сәті — жүректі тыңдауға, қиялға ерік беруге, босаңсуға және қанағат сезімін қалыптастыруға бағытталады. Оқушылардың дене қалпы, тынысы және еркін отыруы қадағаланады (музыка/аудио қолданылады).
Үй тапсырмасы оқушының жауапкершілігін айқындайды әрі жаңа тақырыпқа «көпір» болады. Әр жауап тұлғалық ерекшелік ретінде қабылданып, ақиқатқа жақындай түсуге мүмкіндік береді.
Жұптық жұмыс барысында оқушылар өз ойын еркін жеткізуге, бір-бірін тыңдауға, ашық пікір айтуға үйренеді. Осы үдерісте түсінушілік, адалдық, сабырлылық сияқты қасиеттер көрініс табады.
Қорытындылау кезінде мұғалім жауаптарды жинақтап, ортақ түйіннің дұрыстығын айқындайды.
3) Жаңа сабақ: дәйексөз
«Өзін-өзі білген — ер бақытты,
Өзін-өзі билеген — ел бақытты».
Сұрақ:
Осы мақалдың мағынасын қалай түсінесіңдер? (2–3 оқушы жауабы)
Бақыт бір адамға ғана тән емес; ол өзгелерге ортақ болғанда мәні артады. Егер біздің бақытымыз айналамызға шуағын төге алса, ол нағыз бақытқа айналады. Өмірдің қызығы да осында.
Оқушылар дәйексөзді дәптерлеріне жазып алады.
Мәтінмен жұмыс
Оқулықтың 43-бетіндегі «Бағалайық бақытты» атты Қ. Жүнісовтың өлеңі оқылады (1 оқушы мәнерлеп оқиды). Өлең мазмұны бойынша түсініксіз сөздер нақтыланып, кейін әңгімелесуге көшеді.
4) Әңгімелесу
Сұрақ 1
«Адам бақыт үшін жаралған» деген пікірмен келісесіңдер ме? Неліктен?
Сұрақ 2
Неліктен бақытты құсқа теңейді?
Сұрақ 3
Жер бетіндегі барлық адамдарға ортақ бақыт болуы мүмкін бе?
5) Ойларды түйіндеу
Оқушылардың жауаптары жинақталады: баршаға ортақ бақыт бар. Ол — ең ұлы, шынайы бақыт, ақиқатқа негізделген бақыт.
Дәйексөз оқушылардың танымдық белсенділігін арттырып, материалды эмоциялық тұрғыда қабылдауға ықпал етеді. Мәтінмен жұмыс білімді тереңдетуге, адамгершілік құндылықтарды түсінуге және оқу дағдыларын дамытуға бағытталады. Мұғалім оқушылардың жеке пікір айтуын қолдап, жағдаяттарға адамгершілік тұрғысынан баға беруіне жол ашады.
6) Тапсырма: топтық жұмыс
Тапсырманың танымдық әрі тәрбиелік мәні зор: бақыттың түрлері адам өмірінің сан қырлы көрінісі арқылы танылады. Ойды жалғастырып жазу оқушылардың ойлау аясын кеңейтіп, өмір мен кәсіп мәніне тереңірек үңілуге көмектеседі.
1-топ: ойды жалғастыр
- • Сәби бақыты — ...
- • Әйел бақыты — ...
- • Дәрігер бақыты — ...
- • Ұстаз бақыты — ...
- • Ұлт бақыты — ...
- • Адамзат бақыты — ...
2-топ: ойды жалғастыр
- • Ер-азамат бақыты — ...
- • Ата-ана бақыты — ...
- • Кәсіпкер бақыты — ...
- • Ғалым бақыты — ...
- • Қоғам бақыты — ...
- • Адамзат бақыты — ...
Қорытынды ой
Бақыт тек бір адамға ғана арналмайды. Егер біздің қуанышымыз бен жақсылығымыз өзгелерге де шуағын төксе, ол — нағыз бақыт.
Топта жұмыс істеу бірлікке, ұйымшылдыққа баулиды, шығармашылық шабытты оятады. Бірлескен әрекет ынтымақтастық, сабырлылық, ынталылық қасиеттерін ұғынуға, өз пікірін айтуға және өзгенің пікірін құрметтеуге үйретеді.
7) Мұғалім сыйы: «Бақыт туралы ой»
Аудиомәтін тыңдалады. Оқушылар тыңдалған ойға қатысты өз пікірін ішкі сезіммен байланыстыра отырып қабылдайды.
Шығармашылық тапсырма
Өз жүректеріңе үңіліп, «бақыт» туралы ойларыңды білдіріңдер. Үш жолдың бірін таңдаңдар:
- Өлең жолдарымен жазу
- Сөйлем түрінде ой толғау
- Сурет арқылы бейнелеу
8) Үй тапсырмасы
Бақытты сәттеріңді бейнелейтін суреттерді алып келу.
9) Қорытынды тыныштық сәті
Сазды музыка қойылады. Оқушылар жайланып отырып, көзін жұмып, бүгінгі сабақтан алған жақсы әсерін еске түсіреді және жүрегінің түбіне түйіп қояды.
Бақыт әрқашан көппен бірге: әлемге ізгілік нұрын шашқан әр жүректе.
Рақмет. Сау болыңыздар.
Редакторлық түсіндірме
Аудиомәтінді тыңдағаннан кейін оқушылардың сабақ мазмұнын қалай қабылдағанын анықтау, құндылықты ашу және ішкі түсінігін тереңдету мақсатында «жүректі тыңдау» арқылы ой жазу тапсырмасы беріледі. Соңғы тыныштық сәті — айтылғандардың ақиқат екеніне ой жүгіртіп, сабақтан алған әсерді саналы түрде бекітуге бағытталған.