Жылу туралы алғашқы түсініктерМатерияның көптеген түрлерінің бар екені белгілі
Кіріспе. Жылу туралы алғашқы түсініктер
Материяның көптеген түрлері бар екені белгілі. Ол сан алуан элементар бөлшектерден тұрады. Жүйелер қатарына фотондардан құралған электромагниттік өрісті де, әртүрлі элементар бөлшектерден түзілген атомдарды да, бірнеше атомнан құралған молекуланы да, тіпті көптеген молекулалардан тұратын макроскопиялық затты да жатқызуға болады.
Осы жүйелерді зерттеп, табиғат заңдарын түсінуге ұмтылатын адам баласының өзі де табиғаттан пайда болған материалдық жүйелердің көптеген түрлерінің бірі.
Жылулық құбылыстар
Макроскопиялық заттардың әртүрлі агрегаттық күйде болатыны ерте кезден-ақ белгілі болған. Мұздың еруі, шәйнектегі судың қайнауы, дененің қызуы және салқындауы сияқты құбылыстар жылулық құбылыстар деп аталады.
Алғашқы теориялар және тарихи көзқарастар
Жылудың алғашқы теориялары XVIII ғасырда қалыптасты. Ежелгі Грекия философтары жылуды көзге елестететіндей түрде түсіндіруге тырысты. Осылайша жылудың тегі және дененің құрылысы туралы алғашқы көзқарастар пайда болды.
1619 жылы Г. Галилей жылудың табиғатын түсіндіруге ұмтылды. Оның ойынша, жылу — барлық денелерге еркін еніп, одан шыға алатын ерекше «зат» тәрізді құбылыс.
Жылу және ішкі энергия
Денені бір күйден екінші күйге көшіру үшін оған белгілі бір жылу мөлшері қажет. Денеге энергия жылу түрінде берілген кезде, денені құрайтын бөлшектердің энергиясы, яғни ішкі энергиясы артады.
Жылу алмасудың негізгі түрлері
Конвекция
Жылудың сұйықтар мен газдар ағыны арқылы тасымалдануы.
Жылу өткізгіштік
Жылудың зат ішінде бөлшектердің өзара әсерлесуі арқылы таралуы.
Сәуле шығару
Энергияның электромагниттік толқындар арқылы берілуі.
Молекулалық тұрғыдан түсіндіру
Молекулалық тұрғыдан алғанда кез келген дене атомдар немесе молекулалар деп аталатын микробөлшектердің орасан зор санынан тұрады. Бұл бөлшектер үздіксіз жылулық қозғалыста болады.