Қазақша рефераттар

Кунтаевтар отбасы және Жұмабековтер отбасы

Ынтымақты отбасы сайысы

Бұл сайыстың мақсаты — ата-аналар мен балаларды ортақ іске жұмылдырып, олардың халық ауыз әдебиеті, салт-дәстүр мен әдет-ғұрып туралы білімін байқау, сондай-ақ ән, би, қолөнер сияқты ұлттық өнерге жақындығын таныту.

Слайд 1

«Жеті атасын білген ер, Жеті жұрттың қамын жер.»

Слайд 2

«Ата мұраң — асыл қазынаң.»

Слайд 3

«Ата көрген оқ жонар, Ана көрген тон пішер.»

«Жиналыппыз сәтті күні бәріміз де, үлкен-кіші, жасымыз да, кәріміз де. Төрлетіңіздер, қадірменді қонақтарым, гүл-гүл жайнасын мына төріміз де».

Құрметті қонақтар, ата-аналар, ұстаздар! «Ынтымақты отбасы» сайысын бастауға рұқсат етіңіздер. Сайысты бастамас бұрын әділқазылар алқасымен таныстырамыз.

Музыкалық кіріспе

«Мектебімізде бүгін болар сайыстың, сөзге жүйрік жыршы бетін ашады…» (домбырамен жыр орындалады).

Қазақ «Бала — адамның бауыр еті», «Балалы үй — базар» дейді. Өйткені бала — өмірдің жалғасы, отбасының жеміс берер гүлі. Отбасы — қоғамның негізі. Баланың жақсы азамат болып қалыптасуы, жан-жақты тәрбиелі болуы ең алдымен отбасында берілетін ұлттық тәрбиеге тікелей байланысты.

Бүгінгі сайысқа қатысатын отбасылар:

  • Күнтаевтар отбасы
  • Жұмабековтер отбасы

Сайыс құрылымы: 6 бөлім

I бөлім — «Жеті атасын білген ер, Жеті жұрттың қамын жер»

Әр отбасы өзін таныстырады.

II бөлім — «Ата мұраң — асыл қазынаң»

Салт-дәстүр, әдет-ғұрыптарға байланысты тапсырмалар орындалады.

III бөлім — «Ата көрген оқ жонар, Ана көрген тон пішер»

Анасы ұлттық тағам дайындайды және ою ояды, ал бала сөзжұмбақ шешеді.

IV бөлім — «Халық тәлімі — тәрбие бастауы»

Бала тәрбиесіне қатысты сұрақтар мен тапсырмалар беріледі.

V бөлім — «Ұяда не көрсе, ұшқанда соны ілер»

Сандардың қасиеті мен ұлттық танымға байланысты сұрақтар қамтылады.

VI бөлім — Өнер кезеңі

Әр отбасы өз өнерін көрсетеді: ән, би, сахналық көрініс. Музыкалық үзіліс ұйымдастырылады.

Ойын тәртібі және тапсырмалар

Көрнекіліктер

  • Сандық
  • Асықтар
  • Тапсырма жазылған карточкалар
  • Әр отбасының ұлттық тағамдары және басқа да қажет құралдар

Музыкалық үзіліс және таныстыру

  • I. Өзін-өзі таныстыру (музыкалық үзіліспен).
  • II. Әр отбасынан балалар ортаға шығады. Сандық ішіндегі нөмірленген асықтарды алу арқылы тапсырма анықталады. Сұрақтарға отбасы ақылдасып, бірігіп жауап береді.

№1. «Байғазы» және «Көрімдік»: мазмұны мен айырмашылығы

Байғазы

Балалардың жаңа киімі немесе жаңа заттары үшін берілетін ақшалай не заттай сыйлық.

Көрімдік

Жаңа дүниеге келген сәби көргенде, жас келінге немесе күйеу жігітке берілетін сый. Мағынасы — тек «алып-беру» емес, жақын-жуықтың адамгершілігін, жомарттығын танытатын ишара.

Айырмашылығы: көрімдік көбіне адамға (жандыға) қатысты беріледі, ал байғазы көбіне жансыз бұйымдарға байланысты айтылады.

№2. Баланың дүниеге келуінен есейгенге дейінгі салт түрлері (9)

  1. Кіндік кесу
  2. Шілдехана
  3. Балаға ат қою
  4. Бесікке салу
  5. Қырқынан шығару
  6. Тұсау кесу
  7. Сүндет той
  8. Тілашар
  9. Үйлену тойы

№3. Аналарға ситуациялық сұрақ

Атаңыздың аты Қойбағар болса, оны сіз қалай атар едіңіз?

№4. Ат тергеу: келіннің тапқырлығы

Бір ауыл маңында қойға қасқыр шапқанын көрген келін үйіне жүгіріп келеді. Алайда қазақ салты бойынша келін атасының, қайнысының, қайнағасының есімін тура атамауы керек. Бұл оқиғада атасының есімі — Қойлыбай, қайнысының есімі — Пышақбай болған. Келін жағдайды қалай жеткізген?

Жауап

«Маңыраманы ұлыма жеп жатыр, жаныманы алып маңыраманы бауыздау керек».

№5. Бақытты отбасының негізгі шарттары

  • Екі адамның бір-бірін сыйлауы
  • Кішіпейілділік
  • Махаббат

№6. «Сүйінші» хабарын тұспалмен жеткізу

Немерелі болған әже сүйінші сұратып жан-жаққа шапқылатады. «Кім туды?» деген сұраққа тұспал сөзбен қалай жауап берер едіңіз?

Жауап

Ұл туса — «тізгін ұстар, ноқта жетектер», қыз туса — «аққұман ұстар, көйлек тігер».

IV бөлім: тәрбие, тыйым сөздер және мақал-мәтел

Тәрбиелік сұрақтар

  1. Үйде әдет-ғұрып туралы қандай тәрбие бересіз?
  2. «Малды теппе, ақты төкпе!» тыйымының мағынасын түсіндіріңіз.
  3. «Тізеңді құшақтама!» тыйымының мағынасын түсіндіріңіз.

Түсіндірме (№2)

Малдан сүт сауылады, ал сүт — тіршіліктің нәрі. Сондықтан ақты төгуге, оны аяқасты етуге болмайды.

Мақал құрастыру тапсырмасы

«Мақал айтсаң — жол көрсеттің, мәтел айтсаң — жанымды жайландырдың» дегендей, енді балаларыңызбен бірігіп мақалдарды толықтырыңыз:

  • Ер ... — ез ... (Ер бір өледі, ез мың өледі)
  • Өле ... — бөле ... (Өле жегенше, бөле же)
  • Ұяда ... — ұшқанда ... (Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің)
  • Сөз ... — таяқ ... (Сөз сүйектен, таяқ еттен өтеді)

Ойын: «Көңілді аспаздар»

Екі отбасы картоп тазалаудан жарысады.

Ән айту сайысы

Отбасылар ән орындаудан бақ сынасады.

V бөлім: ұлттық таным және санға қатысты ұғымдар

  1. Бес қаруды атаңыз: мылтық, садақ, найза, қылыш, айбалта.
  2. Үш арсызды атаңыз: ұйқы, күлкі, тамақ.
  3. Үш жамандықты атаңыз: нақақ қан төгу, жетімнің ақысын жеу, ата-бабадан қалған жұртты бұзу.
  4. «Жеті ағайынды жұтты» атаңыз: жұт, қуаңшылық, індет (көлденең кесел), өрт, соғыс, сел (тасқын), жер сілкіну.
  5. Жігіттің үш жұрты бар. Олар қандай?
  6. Не жетім? Тыңдаусыз қалған сөз — жетім, киюсіз қалған бөз — жетім, иесіз қалған жер — жетім, басшысы жоқ ел — жетім, аққу-қазсыз көл — жетім, елінен айырылған ер — жетім, замандасы қалмаса — бәрінен сол жетім.

VI бөлім: өнер кезеңі және қорытынды

Өнер көрсету

Әр отбасы өз өнерін ортаға салады: сахналық көрініс көрсетіледі, ән айтылады, би биленеді.

Әділқазылар қорытындысы

Сайыс соңында әділқазылар алқасы сөз алып, нәтижені жариялайды. Қатысушылар мақтау қағаздарымен марапатталады.