Мәтіннен қыстың суретін беретін жолдарды тауып оқы
Сабақ туралы мәлімет
Тақырыбы
«Ақ боран» (Ж. Жұмаханов)
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Әдіс-тәсілдер
Ой қозғау, «бес жолды өлең», әңгіме құрастыру, топпен жұмыс, тіл дамыту, сұрақ-жауап.
Көрнекіліктер
- Қыс көрінісі бейнеленген суреттер
- Интерактивті тақта
- Дыбыстық материал (боранның ысқырығы)
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға Жекен Жұмаханов туралы қысқаша мәлімет беру, шығармаларымен таныстыру. Әңгіменің мазмұнын ашып, негізгі кейіпкерді айқындай отырып, идеялық мәнін түсіндіру.
Дамытушылық
Бағыт-бағдар бере отырып, өздігінен жұмыс істеуге үйрету; ой-өрісін дамыту; білім мен дағды қалыптастыру. Талдау мен жинақтау жасауға, жеке және топтық жұмыста шапшаңдық танытуға, ойын әдеби тілде жеткізе білуге машықтандыру.
Тәрбиелік
Туған жерді, табиғатты сүюге тәрбиелеу; табиғат құбылыстарын бақылауға, байқағыштыққа баулу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Психологиялық дайындық
- Оқушыларды түгендеу, назарын сабаққа аудару
- Оқушыларды 3 топқа бөлу
II. Үй тапсырмасын тексеру
Алдыңғы сабақ бойынша тапсырмалар орындалуын тексеру, қысқа сұрақтар арқылы бекіту.
III. Жұмбақ шешу және ой қозғау
Тақырыпқа кіріспе
1. Табаныма байладым,
Қос таяқпен айдадым. Шаңғы
2. Таусылмайтын ақ мақта,
Қысы-жазы тау жақта. Қар
3. Тоңғақты таниды,
Беті-қолын қарыды. Аяз
4. Көрінбейді өзі, айтатын жоқ сөзі.
Ысқырып тұрады, серуен құрады. Боран
Дыбыстық әсер және сұрақтар
Интерактивті тақта арқылы боранның ысқырып соққан үнін тыңдату.
- Қандай дыбыс естідіңдер?
- Бұл ненің дыбысы деп ойлайсыңдар?
- Қай мезгіл көз алдарыңа елестеді?
Тыңдалған дыбыс — үскірік боранның үні. Ендеше, бүгінгі сабақтың тақырыбы: «Ақ боран».
IV. Жаңа сабақ
1) Автор туралы
Жекен Жұмаханов туралы қысқаша түсінік беру. Мәтінді оқымас бұрын оқушылардың қыс, боран туралы жалпы ой-пікірін анықтау.
2) Мәтінмен жұмыс
- Мәтінді мәнерлеп оқу
- Мазмұнымен таныстыру
- «Әрі қарай не болады?» деген болжам сұрағы арқылы ой айту
3) Оқу түрлері
Тізбектей оқу: әр оқушы мәтін бөлігін кезекпен оқиды.
Іштей оқу: негізгі ойды табуға бағытталған тыныш оқу.
4) Сұрақ-жауап
- Әңгімеде оқиға жылдың қай мезгілінде өтеді?
- Қасым қайда оқиды?
- Ол нені есіне алады?
- Қасымның боранда адаспауына не көмектесті деп ойлайсыңдар?
- Қасымның табандылығы мен ақылдылығын қандай іс-әрекеттерінен байқаймыз?
Сергіту сәті: қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары.
5) Сөздік жұмыс
Боран — қатты желмен ұйытқып соққан қардың борауы.
Түртіп алу жүйесі арқылы оқушылар негізгі сөздер мен тіркестерді белгілейді.
6) Топпен жұмыс
I топ
- Мәтіннен қысқы боран суреттелген бөлікті оқып, түсіндіру.
- Қасымға мінездеме беру: табанды, қайсар, ақылды, байқағыш, батыл, шыдамды.
II топ
- Қыс туралы сурет салу.
- Мәтінді қысқаша әңгімелеу.
III топ
Қыс мезгіліне байланысты өлең немесе шағын шығарма жазу.
Ойландыратын сұрақтар
а) Мәтіннен қыстың суретін беретін жолдарды тауып оқы.
ә) Боранға адамның қимылын теліп суреттейтін жолдарды тауып оқы.
б) Қасымның орнында болсаң, не істер едің?
в) Автор бұл әңгімені не үшін жазды деп ойлайсыңдар?
Жеке жұмыс: қыстың белгілері
Қыс белгілерін атап, мәтіннен сәйкес сөздер мен тіркестерді тауып толықтыру.
| Қыс | Боран | Қар | Жел | Аяз | Күн |
|---|---|---|---|---|---|
| қаһарлы | ақ түтек | жапалақ | ызғырық | қызыл шұнақ | ашық |
| берік | күртілдек | шағырмақ | ызғырық | — | бұлыңғыр емес |
7) Топтастыру
«Жылқы туралы не білеміз?» тақырыбында ойды топтастыру: түсінік, қасиет, тіршілікке пайдасы, қазақ тұрмысындағы орны.
8) Халық болжамдары
- Бұлт желге қарсы жөңкісе, қар жауады.
- Күзде ағаш жапырағы ерте түссе, қыс қатты болады.
- Үйрек бір аяғымен тұрып, басын қанатының астына жасырса, аяз болады.
- Қыста тауық ерте қонақтаса, күн суытады.
V. Қорытынды
Ойын: «Әдебиет лотосы»
Әр оқушы төмендегі сызбаны толтырады:
- Авторы
- Шығарманың аты
- Кейіпкер
- Оқиғаның негізгі түйіні
- Басты шешімді кім жасады?
- Оқиға қалай аяқталды?
- Өз ойың
Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау: бағалау парағы бойынша оқушылардың жұмысын қорытындылау.
Үй тапсырмасы
- Мәтінді оқып, мазмұнын айту.
- Жылқы туралы өлең жазу немесе сурет салу.