Тек сөздері ғылым жолына салынып реттелмеген тіл
Ғылым мен адамшылық туралы нақылдар
Төмендегі ойлар — ақыл, ғылым, тәрбие, тіл, мәдениет, сұрақ қою, еңбек және адамшылық жайлы айтылған таңдаулы нақылдар. Мәтін редакцияланып, тыныс белгілері реттелді, автор аты-жөні біріздендірілді.
Негізгі өзек
- Ғылым — білім ғана емес, саналылық пен жауапкершілік.
- Сұрақ қою — танымның кілті.
- Тіл мен жазу — мәдениет пен ғылымның тірегі.
- Ғылым өмірге қызмет еткенде ғана мәнді.
Адамшылық, ақыл және мінез
«Адамның адамшылығы — ақыл, ғылым, жақсы ата, жақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады.»
«Ғылымды, ақылды сақтайтын мінез — сауыт.»
«Адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озады.»
«Тегінде адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрсемен оздым ғой деудің бәрі бекер.»
«Адамдармен жақсы мәміле ету — ақылдың жартысы. Сұрақты дұрыс қою — ғылымның жартысы.»
«Даналық — ғылымның бастауы.»
Ғылым, білім және жауапкершілік
«Ғылымды көбіне біліммен шатастырады — бұл үлкен ағаттық. Ғылым дегеніміз білім ғана емес, сонымен бірге саналылық, яғни алған білімді дұрыс қолдана білу.»
Есте сақта
«Ғылым білімге қонады, ғылымсыз білім тым құрғақ.»
Жүсіпбек Аймауытов
«Ғылымды үйреніп, оны өмірде қолданбаған адам — жерін жыртып, дәнін сеппеген адамға ұқсас.»
«Ғылымның ісі — адамға қызмет ету.»
«Ғылымда демалыс жоқ. Ғылым үшін демалыс — жұмыстың ауысуы ғана.»
«Ғылым үшін бәрі де маңызды.»
«Ғылыммен қаншалық көп таныссаң, оны соншалық жақсы көресің.»
Сұрақ, дәлел және қайшылық
«Сұрау белгісі (?) — барлық ғылымдардың кілті.»
«Қарама-қайшылық қана ғылымның дамуына ықпал етеді.»
«Шынайы ғылымда атақ пен дәреже дәлелдің орнына жүрмейді. Ал қателік пен надандық кейде қатар жүруі мүмкін.»
«Жазба деректерге көзсіз сену — тарихнаманың ғылымнан айырмашылығы осы.»
Ережеден гөрі мысал
Таным үдерісінде кейде қағиданы жаттау емес, нақты жағдайды талдау алға шығарады.
«Ғылымды танып-білуде ережеден гөрі мысал пайдалырақ.»
«Ғылым — капитан, ал іс-тәжірибе — жауынгерлер.»
Тіл, жазу және мәдениет
«Біздің тәжірибемізде қазақ тілі — бай тіл. Тек сөздері ғылым жолына салынып, реттелмеген тіл. Қазақ тілі ғылым жолына салынып, реттелсе, ешбір жұрттың тілінен кем болмайды — бұған сенуіміз керек.»
«Ғылым үшін тіл мен жазу — қаймағы алынбаған мәдени игілік.»
«Адамзат ақыл-ойы талай ғажайыпты ойлап тауып келеді. Алда да талай жаңалық ашылар. Бірақ ең ұлы жаңалық — жазу. Жазудың ойлап табылуы — мәңгіліктің біржола мойындалуы. Жазу адамды ақылды, айлалы етіп қана қойған жоқ, иманды да, ибалы да, парасатты да етті. Шын мәнінде ғылым, дін, мәдениет жазудың арқасында пайда болды. Осы арқылы біз өткен ұрпақтардың құндылықтарымен сусындап, кемелдендік.»
Математика және нақты ғылымдар
«Математика — барлық ғылымдардың тұңғышы әрі оларға пайдалы да, қажет те.»
«Арифметика — математиканың, ал математика — ғылымдардың патшасы.»
«Математика — ақиқат дүниесінің сандық қатынастары мен кеңістік формалары туралы ғылым.»
«Нақты ғылымдардың ұдайы жасарып, жаңғырып отыруының құпиясы — олардың қашанда ой жаңартуға әзір тұратындығында.»
Оқу, ұстаз және еңбек мәдениеті
«Ғылымды мықтап меңгерген және оны сүйетін мұғалім ғана шәкірттерінің бәріне жемісті ықпал ете алады.»
«Оқыту үдерісінде қалай болса солай оқытпай, ғылым-білім беру жүйесін сақтау керек.»
«Ғылым үйрен — көзің ашылады.»
«Өз білімін өмір мен өндіріс тәжірибесімен нығайтып, байытып отыратын; тапқан ілімін, ашқан жаңалығын халық қажетіне жарата білетін ғылым ғана заман талабының биігінде болады.»
«Ғылым майданының қатардағы жауынгері үнемі оқу, іздену, талпыну, тану және өмір мектебінен өту арқылы ғана ірі қайраткер дәрежесіне көтеріледі.»
Өлеңмен өрілген өсиет
«Оқысаң, ғылым қорын білім асар, Көңілдің кіршік басқан көзін ашар.»
«Білімдар жөнді біліп, бекін дейді, Ақылмен іс істеген өкінбейді. Білмеген талай жұмыс істей жүріп, Амал жоқ, түбінде сол опық жейді.»
«Ғылым таппай мақтанба, Орын таппай баптанба.»
«Таудан биік көңіл бар, Теңізден терең ғылым бар, Оттан бетер — қайғы-зар.»
Дін, өнер, саясат және қоғам
«Дін, өнер және ғылым — бір ағаштың бұтақтары.»
«Саясат — нақты емес ғылым.»
«Шовинизм тарихи ойды ғылыми зерделеуге бөгет жасайды.»
«Ғылымның отаны жоқ.»
Шабыт, қиял және саяхат
«Алғашқы саяхатшыларды қызығушылық жетелесе, олардың ізімен ғылым келеді.»
«Саяхат — өзімізді қайтадан іздеп табуға арналған ең ұлы ғылым.»
«Ғылым қиялмен қанаттанса, жеңіске жетеді.»
Медицина туралы
«Медицина — саулықты сақтау және науқасты кеселден айықтыру үшін адам тәнін зерттейтін ғылым.»
Қоғамдық ой және сын
«Дарвиннің адамның шығу тегі туралы көзқарастары модерндік ертегі болып шықты. Бұл ертегінің ғылыми және әлеуметтік дамуымызға зияннан басқа әсері болмады. “Эволюция” туралы ертегілер де ғылыми зерттеулерді ойран етті.»
«Заман түзелгенде ғылымға да, әдебиетке де татымды талап қойылады. Сонда көзедей көп “академиктің” талайының аты да, заты да ұмытылады.»
«Үш жүзге біздің қазақ бөлінеді, Осылай шежіреден көрінеді. Саны көп, сапасы жоқ, һәммадан бос, Ғылымға мойын ұсынбай ерінеді. Шет шығып сахарадан баспас қадам, Болады бүйтіп жүріп қашан адам? Бейхабар ғаламдағы хикматтан, Тұтқындай қапастағы күні қараң.»
Қысқа, бірақ нұсқа
«Ғылым өмірге қызмет етеді.»
«Біліктінің орны — төр.»
«Ғылымның қандай пайдасы бар — білместі жолға салмаса.»
«Ғылымы жоқ дене — суы жоқ қалаға ұқсайды.»
Абай мен Аймауытовтан ой түйін
«Махаббат — әуелі адамның адамдығымен, ғылым деген нәрселермен байланысты.»
«Ғылымды ақиқат мақсатпен, білмек үшін үйрену керек.»
«Адам баласы ұшқыр ой, мол ақыл, өткір сезім қайратының арқасында ғылым, білім, өнер тауып, өзгеден үстем болып, дүние жүзінің қожасы болып отыр.»
«Осы күнгі біздің көп мақтанышымыздың ең ірісі — ғылым.»
«Ғылым мен мәдениет — барлық дүниенің алтын алқасы.»
«Адамның шын мәніндегі артықшылығы — ғылымда.»