Қазақ әдебиеті нешінші сабақ
7-сынып. Қазақ әдебиеті
Сабақтың тақырыбы
Сұлтанмахмұт Торайғыров: «Шығамын тірі болсам адам болып», «Мен — қазақ» өлеңдері
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Көрнекілігі
Слайдтар, оқулық
Пәнаралық байланыс
Қазақстан тарихы
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Өлеңдерге арқау болған ақын арманы мен өмірлік мұратын ашу; С. Торайғыров шығармаларындағы надандық пен қараңғылықты сынау идеясын түсіндіру.
Дамытушылық
Өлеңдерді мәнерлеп оқыту арқылы оқушылардың сөйлеу мәдениетін, тіл байлығын және көркем мәтінді қабылдау дағдысын дамыту.
Тәрбиелік
Ақынның өлеңдері арқылы адамгершілікке, мейірімділікке, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу; оқу-білімнің маңызын ұғындыру.
Оқыту әдістері
- Түсіндіру
- Сөздікпен жұмыс
- Мазмұндау
- Талдау
- Мәнерлеп оқу
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Функционалдық сауаттылықты дамыту мақсатында оқушылармен қысқа сұхбат жүргізіледі: амандасу, тілдесу және сабаққа назар аударту.
Кезекшімен сұхбат
- Бүгін кезекші кім?
- Қазір қандай сабақ?
- Қазақ әдебиеті нешінші сабақ?
- Кеше қазақ әдебиеті сабағы болды ма?
- Бір аптада қазақ әдебиеті неше рет болады?
2) Үй жұмысын тексеру
Оқушылар алдын ала берілген тапсырма бойынша Сұлтанмахмұт Торайғыровтың өмірбаянымен танысып, қысқаша мазмұндап айтуға дайындалады. Бірнеше оқушы ақын өмірі туралы негізгі деректерді жүйелеп баяндайды.
Жетелеуші сұрақ
Кім ақынның өмірбаянын қысқаша айтып береді?
3) Жаңа тақырып
Бүгін лирик ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың «Мен — қазақ» және «Шығамын тірі болсам адам болып» өлеңдерімен танысамыз.
Талқылау
Бұл өлеңдер лириканың қай түріне жатады? (Көңіл-күй лирикасы)
Сабақтың ұраны
Ақын өлеңіндегі әсерлі жолдар сабақ барысында негізгі ойды жинақтайтын ұран ретінде алынады.
4) Сөздікпен жұмыс
Өлең мәтінін түсінуді жеңілдету үшін негізгі сөздер мен тіркестердің мағынасы талданады.
Сөз
Мағынасы
Жиһан
Әлем, дүние
Надан
Надандығы басым, білімсіз
Белді буу
Бел байлау, тәуекел ету, бекіну
Толған ай
Толық ай, айдың толықсыған шағы
Асылық
Артық, орынсыз
Егес
Таласқа түсу, тартысу
5) Мәнерлеп оқу және талдау
Мұғалімнің оқуы
Мұғалім өлеңді мәнерлеп оқиды. Оқушылар тыңдау барысында негізгі ойды, көңіл-күйді, көркемдік тәсілдерді аңғарады.
Талдауға бағыттайтын сұрақтар
- «Мен — қазақ» өлеңі кім туралы?
- Өлең сендерге қандай сезім тудырады?
- Бір шумақты таңдап, негізгі ойына талдау жаса.
Оқушының оқуы
Оқушылар өлеңді кезекпен мәнерлеп оқиды. Әр оқушы қысқаша түсіндіріп, бір шумақ бойынша ой қорытындысын жасайды.
6) Сабақты қорытындылау
Сабақ соңында оқушылар бүгінгі материалды жинақтап, негізгі ұғымдарды бекітеді.
- 1) Бүгін кімнің өлеңдерімен таныстық?
- 2) Қандай өлеңдер қарастырылды?
- 3) Өлеңге қатысты жаңа сөздерді атаңдар.
- 4) Бұл өлеңдер бізді неге үйретеді?
Бағалау
Оқушылардың мәнерлеп оқуы, талдауы және сабақтағы белсенділігі негізінде бағаланады.
Үй тапсырмасы
«Мен — қазақ» өлеңін жаттау.