Қобыланды батыр жырынының авторы кім
Сабақ туралы мәлімет
Пәні
Әдебиеттік оқу (3-сынып)
Сабақтың тақырыбы
Абай Құнанбайұлы. «Қыс»
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Әдіс-тәсілі
Сын тұрғысынан ойлау стратегиясы
Көрнекілік құралдары
Абайдың суреттері, слайд материалдары
Сабақтың мақсаттары
Білімділік мақсат
- Оқушыларға Абайдың қыс мезгіліне арналған өлеңін терең меңгерту.
- Өлеңді жатқа айту және мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту.
- Өлеңді талдау машығын жетілдіру, негізгі теориялық ұғымдарды түсіндіру.
Дамытушылық мақсат
- Шығармашылық бағытта жұмыс істеуге ықпал ету.
- Ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту.
- Сөйлеу мәдениетін жетілдіру.
Тәрбиелік мақсат
- Абай шығармалары арқылы ұлттық әдебиетке, тіл мен мәдениетке құрмет сезімін қалыптастыру.
- Туған жер табиғатына жанашырлық танытуға баулу.
- Поэзияға, саз өнеріне және бейнелеу өнеріне қызығушылықты арттыру.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру, оқу құралдарын реттеу, жұмыс тәртібін еске түсіру.
II. Үй тапсырмасы
«Өткен өмірден» тарауын қайталау.
Қайталауға арналған сұрақтар
- «Мың жылдан артық уақыт өтсе де, ұмытылмаған кім?»
- «Қобыланды батыр» жырының авторы кім?
- Абылай хан, Бөгенбай, Қабанбай, Наурызбай батырлар туралы жырлардың авторы кім?
III. Қызығушылықты ояту
Жұмбақ
Қоймасын қыс ақтарып,
Жерді жапты ақ мамық.
Бұл қай кезде болады?
Сурет бойынша әңгімелеу
«Көңілді қыс» тақырыбындағы суретке қарап, қыс мезгілінің ерекшеліктері туралы ой бөлісу.
Жетекші сұрақтар
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Қыс айларын ата.
- Қыс несімен қызықты?
IV. Жаңа сабақ: Абай Құнанбайұлы және «Қыс»
Жүрегіңнің түбіне терең бойла,
Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла.
Ұлы ақын, ағартушы, қазақтың жазба әдебиеті мен әдеби тілінің негізін салушы — Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы (1845–1904). Ол Шығыс Қазақстан өңірінде, бұрынғы Семей уезіне қарасты Шыңғыс тауының баурайында дүниеге келген.
Абай Тобықты руының Ырғызбай тармағынан тарайды. Бала кезінен зерек болған Абайды көпті көрген әжесі Зере мен ақылды анасы Ұлжан тәрбиеледі. Әкесі Құнанбай өз заманында ел басқарған беделді тұлға болды.
Абай ауқатты отбасынан шықса да, халқына әрдайым жақын жүрді: елдің дауын даулап, мұңын жоқтады. Табиғат аясында өсіп, оны терең сүйе білді.
Ақынның «Желсіз түнде жарық ай», «Күз», «Қыс», «Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай», «Жаз», «Жазғытұры» сияқты өлеңдерін оқығанда табиғаттың сан алуан құбылыстары көз алдыңа келеді. Жайдары жаз, тұманды күз, сақылдаған аяз бен қарлы боран — бәрі де әсерлі суреттеледі.
Бүгінгі сабақтың негізгі тақырыбы — Абай Құнанбайұлының «Қыс» өлеңі.
V. Оқулықпен жұмыс
- Өлеңді мәнерлеп оқу.
- Тізбек бойынша әр оқушыға 1 шумақтан оқыту.
- Өлең мазмұнын талдау: бейнелеу құралдары, кейіптеу, негізгі идея.
VI. Сөздік жұмысы
VII. Жорамалдар
- Жаз құйынды болса, қыс қатал болады.
- Қазан айында күн күркіресе, қыс қысқа болады.
VIII. Ой қозғау (топтық жұмыс)
Оқушыларға жолдары түсіп қалған шумақтарды толықтыру тапсырмасы беріледі. Топтар өз нұсқасын ұсынып, дәлелдейді.
1-топ
…… түсі суық қаптайды аспан,
Күз болып, дымқыл тұман……
Білмеймін…… тоңғаны ма, ……
…… бие қашқан, тай жарысқан.
2-топ
…… бәйшешек жоқ бұрынғыдай,
Жастар күлмес, жүгірмес……
Қайыршы…… — …… түсі кетіп,
…… айырылған ағаш, қурай.
IX. «Екі жақты күнделік» (дәптермен жұмыс)
Өлеңнен үзінді
Үсті-басы — ақ қырау, түсі суық,
Басқан жері сықырлап келіп қалды.
Өз ойың
Қыс мезгілінде салқын ызғар сезіледі. Ең алдымен көзге түсетіні — үлпілдек қар. Қыс осы ерекшелігімен қызықты әрі әсерлі.
X. Топтастыру
Екі топ «Қыс» тақырыбы бойынша негізгі белгілерді жинақтап, кластер құрастырады (табиғат көрінісі, адам еңбегі, мал жайы, көңіл күй).
1-топ
Табиғат көрінісі, боран, аяз, қар, кейіптеу мысалдары.
2-топ
Адам мен малдың күйі, малшы бейнесі, қыстың «мінезі», қорытынды ой.
XI. Қорытынды сұрақтар
- Ақын қысты кімге теңеген?
- Ақын қыстың күшін қалай бейнелеген?
- Ақын балалар мен малшыны қалай суреттеген?
XII. Үй тапсырмасы
«Қыс» өлеңін жаттау және өлеңнен қысты сипаттайтын тіркестерді теріп жазу.
XIII. Бағалау
Сабаққа белсенді қатысуы, мәнерлеп оқуы, талдауы және топтық жұмыс нәтижесі бойынша бағалау.