Еріншектің ертеңі бітпес
Кәсіп пен еңбек туралы мақал-мәтелдер
Қазақ мақал-мәтелдері еңбектің қадірін, маңдай тердің берекесін, шеберлік пен ынтымақтың күшін айқын көрсетеді. Төмендегі нақыл сөздер күнделікті тірлікке бағыт-бағдар беріп, адамды іске ұмтылдырады.
Еңбек пен береке
Бейнет пен берекенің байланысын, еңбекқорлықтың адам өміріндегі орнын айқындайтын сөздер.
- Бейнетің қатты болса, татқаның тәтті болар.
- Ер дәулеті — еңбек.
- Еңбегі аздың өнбегі аз.
- Еңбегің егіз болса, байлығың сегіз болады.
- Еңбексіз өмір жоқ, ауырсыз жеңіл жоқ.
- Түйір нан — тамшы тер.
- Бақыт кілті — еңбекте.
Әрекет, тәртіп және уақыт
Іске кірісу, еріншектікке қарсы тұру және уақытты қадірлеу туралы нақылдар.
- Қолы қимылдағанның аузы қимылдар.
- Еріншектің ертеңі бітпес.
- Ерте шықсаң, алдыңнан күн шығады; кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
- Егін піспей, қам сайла.
- Еңбек ет те, міндет ет.
Шеберлік пен кәсіп
Шебер қолдың құны, кәсіптің өрісі және адамның нәпақасы өз өнерімен келетіні туралы ойлар.
- Ұстаның өрісі — көрігінен төсіне дейін.
- Алтын менен күмісті зергер үшін жаратқан.
- Арқар менен құлжаны мерген үшін жаратқан.
- Шеберді саусағы асырайды.
- Қойшыны таяғы асырайды, қасқырды аяғы асырайды.
Нәтиже, жауапкершілік және мінез
Адамды сөзі емес, ісі танытатынын, еңбек пен мінездің бірін-бірі толықтыратынын меңзейтін мақалдар.
- Жігіттің жұмсаған күшін сұрама, бітірген ісін сұра.
- Жұмысы жемістінің өмірі келісті.
- Жақсы жұмыс — жанға тыныс.
- Жан қиналмай жұмыс бітпес; талап қылмай мұратқа жетпес.
- Еңбектің көзін тапқан байлықтың өзін табады.
Қоғам, бірлік және игілік
Еңбек тек жеке адамның ғана емес, тұтас елдің ырысы. Бірлік бар жерде тірлік өнеді, ал жасалған жақсылық қайтып оралады.
Еңбек қылмай ер оңбас,
Бірлік қылмай ел оңбас.
Ырыс алды — ынтымақ.
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
Жерге еткен жақсылық жерде қалмайды.