Windows операциялық жүйесін орнату
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Windows ОЖ орнату, файлдық жүйе және оның түрлері, сондай-ақ операциялық жүйені орнату әдістері туралы түсінік беру.
Дамытушылық
Windows ортасында жұмыс істеу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Пәнге қызығушылықты арттыру, сыйластық мәдениетін қалыптастыру және қарым-қатынас дағдыларын жетілдіру.
Сабақ жоспары
Уақыт бөлінісі оқушылардың назарын бірқалыпты ұстап, тәжірибелік бөлімге жеткілікті уақыт қалдыруға бағытталған.
| Кезең | Мазмұны | Уақыты |
|---|---|---|
| I | Ұйымдастыру | 1 мин |
| II | Үй тапсырмасына шолу | 4 мин |
| III | Жаңа сабақ | 15 мин |
| IV | Бекіту: «Білімімізді байқайық» ойыны | 15 мин |
| V | Тест | 5 мин |
| VI | Оқушыларды бағалау | 3 мин |
| VII | Үй тапсырмасын беру | 1 мин |
| VIII | Қорытындылау | 1 мин |
Сабақтың жүрісі
I. Ұйымдастыру
Оқушылармен амандасу, қатысымды түгендеу.
II. Үй тапсырмасына шолу
Тақырып: Windows қосымшаларындағы деректермен алмасу.
Сұрақтар
- Windows жүйесінде деректермен алмасу нені қолдану арқылы жүзеге асады?
- Алмасу буфері дегеніміз не?
- Алмасу буфері арқылы мәліметтер алмасу қалай жүзеге асырылады?
- Алмасу буфері арқылы мәліметтер алмасудың артықшылықтары қандай?
- Алмасу буфері арқылы мәліметтер алмасудың кемшіліктері қандай?
Жаңа сабақ: Windows ОЖ орнату
Жаңа тақырыптың мақсаты айтылады және өткен тақырыптармен байланысы көрсетіледі. Төменде Windows операциялық жүйесін орнатудың негізгі кезеңдері берілген.
Орнату қандай жағдайда қажет?
- Қатты дискіде операциялық жүйе орнатылмаған болса, компьютер жүктелмейді.
- Жаңа қатты диск орнатылғаннан кейін жүйе жоқ болуы мүмкін.
- Компьютер ұзақ қолданылғаннан кейін қателер көбейіп, жүйені қайта орнату қажет болады.
- Сіз жаңа компьютер сатып алдыңыз немесе өзіңіз құрастырдыңыз.
Маңызды: Бір компьютерге бірнеше операциялық жүйені орнатуға болады. Бұл жағдайда жүктеу кезінде қажетті жүйені таңдауға мүмкіндік беретін меню құрылады.
Дайындық: орнату тасымалдағышы
Орнату үшін Windows нұсқасының жүктелетін (bootable) компакт-дискісі қажет. Бұл жай ғана диск емес: оның құрамында жүктелуге арналған маңызды жүйелік файлдар болады.
Дискінің лицензияланған болғаны жөн. Windows дискісін жүйелік блоктағы CD-ROM ұяшығына салғаннан кейін, компьютер әдетте дискіден жүктелуді бастайды. Әрі қарай экрандағы нұсқауларды орындау керек.
Орнату барысы: негізгі қадамдар
- Тексеру кезеңі: бағдарлама қатты дискідегі қателердің бар-жоғын және бос орынның жеткіліктілігін тексереді.
- Лицензиялық келісім: экранда шыққан келісімді қабылдайсыз.
- Код-кілт енгізу: орнатуды жалғастыру үшін диск қорабында немесе дискінің өзінде жазылған өнім кілтін (product key) тересіз.
- Диск пен бөлімді таңдау: Windows орнатылатын дискіні, бөлімді және орынды анықтайсыз.
- Файлдық жүйені таңдау: қажетті форматтау параметрлері белгіленеді (төменде қысқаша берілген).
- Регионалдық баптаулар: тіл, пернетақта, уақыт белдеуі сияқты параметрлер қойылады.
- Орнатуды аяқтау: соңғы қадамдар орындалып, жүйе жұмысқа дайын күйге келеді.
Файлдық жүйелер: FAT және NTFS
Орнату кезінде бөлімді файлдық жүйеге форматтау қажет болуы мүмкін. Екі кең тараған нұсқа:
- FAT (көбіне DOS → Windows XP кезеңіндегі жүйелерде кездеседі)
- NTFS (Windows 2000, Windows XP және кейінгі жүйелерге тән)
Ескерту: Кей жағдайларда бөлімдермен жұмыс істеу үшін Partition Magic сияқты утилиталар қолданылады.
Дискіні және бөлімді таңдау логикасы
Егер компьютерде бір ғана қатты диск және бір ғана бөлім болса (әсіресе жаңа компьютерлерде жиі кездеседі), қосымша таңдау жасалмауы мүмкін.
Ал егер дискілер бірнешеу болса немесе бұрыннан жүйе орнатылған бөлім бар болса, Windows-ты қай жерге орнататыныңызды нақты таңдауыңыз қажет.
Мысал
Компьютерде екі қатты диск бар делік. Біріншісінде Windows 95 орнатылған, ал сіз оны әзірге өшіргіңіз келмейді. Онда Windows 2000 жүйесін екінші дискіге (мысалы, D:\) орнатуға болады.
Бұл жағдайда компьютер екі операциялық жүйені анықтап, жүктеу кезінде таңдауға болатын арнайы жүктеуші менюді автоматты түрде құрады.
Егер Windows 2000 жүйесін бұрынғы Windows 95 орнатылған папкаға орнатсаңыз, орнатушы бағдарлама ескі жүйені өшіруді талап етеді.