Жекелеген оқушылар
Негізгі түйінді идея
Өлеңдегі негізгі ойды ұғындыру, оқушыларды табиғаттан үлгі алып, ой қорытуға және өз пікірін дәлелдеп айтуға бағыттау.
Оқу мақсаттары
1) Барлық оқушылар
- Өлеңді түсініп оқиды және өз сөздерімен әңгімелей алады.
- Өзіндік пікірін айтады.
- «Үйрену» өлеңінің мазмұнын меңгереді.
2) Оқушылардың басым көпшілігі
- Өлеңдегі негізгі ойды табады және ашады.
- Ойды өз сөзімен жүйелі жеткізеді.
3) Жекелеген оқушылар
- Табиғат құбылыстарын бақылап, олардан идея алып, әртүрлі заттарды жасауға қатысты ой ұсынады.
Тілдік мақсат
Түйінді сөздер мен сөз тіркестері
Талқылауға арналған сұрақтар
- Нені үйренуге болады?
- Адам табиғаттағы жан-жануарлар мен табиғат құбылыстарын бақылап, қандай өнерлерді үйренген?
- Тағы қандай заттар мен құбылыстарға қарап, нелерді жасауға болады?
Табыс критерийлері
Барлық оқушылар
Өлеңнің мазмұнын біледі.
Көпшілік оқушылар
Өлеңдегі негізгі ойды табады, ашады және өз сөзімен жеткізеді.
Жекелеген оқушылар
Табиғат құбылыстарын бақылап, әртүрлі заттарды жасауға қатысты идея ұсынады.
Сабақ кезеңдері (жоспар)
Кіріспе
7 минутМұғалім әрекеті
- Психологиялық ахуал қалыптастыру: амандасу, ынтымақтастық орнату.
- Топқа бөлу (4 топ): сандар арқылы.
- Үй тапсырмасын сұрау («Ыстық орындық» әдісі).
Оқушы әрекеті
- Топқа бірігеді, тапсырмаларға дайындалады.
- Үй тапсырмасына жауап береді.
Ой қозғау (ертегі арқылы)
7 минутЕртегі мазмұны (қысқаша, редакцияланған)
Ерте заманда адамдардың тіршілігі жануарлардың өміріне ұқсас болды. Уақыт өте келе адамзат отты қолдануды үйренді, бір-бірімен сөйлесіп, жабайы аңдарды қолға үйретті. Олар қоршаған ортаны сезім мүшелері арқылы таныды: көру, есту, иіс сезу, дәм сезу, сипап сезу. Адамдар жануарлардың кей сезім мүшелері жақсы дамығанын байқап, сол артықшылықтарды идеяға айналдырды.
Мысалы, қабан мен шошқаның өткір азу тістерін байқап, пышақ, найза сияқты құралдар ойлап тапты. Тастың от жанында қызатынын және жылуды ұзақ сақтайтынын байқап, үңгірге ошақ жасап, таспен қоршады — қазіргі пештің бастауына осындай байқаулар себеп болды. Ал тікенекті өсімдіктердің шаншитынын байқағандар садақ, найза, ине, балық аулайтын ілмек сияқты бұйымдарды жасауға жол тапты.
Талқылау
Оқушылар ертегіні оқып, түсінгенін ортаға салады, табиғатты бақылаудың адам өміріне әкелген пайдасын атайды.
Жаңа сабақ: Әбдірахман Асылбеков — «Үйрену»
Сәйкестендіру
Табиғаттағы құбылыстар мен жан-жануарларды бақылау арқылы адамның нені үйренгенін сәйкестендіріңіз.
Жұптар
- Инелік→Тікұшақ
- Балық→Сүңгуір
- Жираф→Кран
- Құман→Паравоз
- Бұлбұл→Ән
- Аяз→Ою-өрнек
Ескерту
Мақсат — дайын жауапты жаттау емес, ұқсастықты табу: пішін, қимыл, дыбыс, қызмет.
Оқулықпен жұмыс
-
1) Өлеңді тізбектей оқу
Әр оқушы кезекпен оқиды, дұрыс дыбыстау мен кідірістер сақталады.
-
2) Өлеңді талқылау
Негізгі ой, кейіптеу, ұқсату, өлеңнің үйрететін тұсы талданады.
-
3) Дәптермен жұмыс (түртіп алу)
Түйінді сөздер мен маңызды жолдарды белгілеу, қысқа қорытынды жазу.
-
4) Топтық жұмыс
Ұйқастар мен мағынаға сүйеніп, берілген жолдарды толықтыру.
Автор туралы қысқаша мәлімет
Мұғалім автор туралы қысқаша дерек ұсынады, өлеңнің идеялық бағытына назар аудартады.
Топтық жұмыс: ұйқас пен мағына бойынша толықтыру
1-топ
Балық ........... жүзеді
............... сүңгіді
............. отырып
............ ойлады
2-топ
........... керікті
........... созыпты
Оны бақылап ағалар
............ тауыпты
3-топ
Бұлбұл ........ тыңдады
.......... тамсанды .......... апалар
Тамылжыта ән салды
4-топ
Бәрі жақсы біледі
Жорғалаған тышқанды
Соған қарап адамдар,
.............. жасады
«Ізден тап» сұрақтары
Оқушылар өз деңгейіне сай сұрақтарға нақты жауап береді.
Жеңіл сұрақтар (қызыл сандық)
- Құстарға қарап не ойлап тапқан? Ұшақ.
- Жаңбыр жауғанда не ойлап тапқан? Қолшатыр.
Орташа сұрақтар (сары сандық)
- Бақбақ гүлін үрлесе не болады? Жан-жаққа ұшады.
- Бақбақ гүліне қарап не ойлап тапқан? Парашют.
Қиын сұрақтар (жасыл сандық)
- Құмырсқа илеуіне қарап не ойлап тапқан? Көп қабатты үйлер.
- Балық қабыршағына қарап не ойлап тапқан? Үй шатыры.
Жұптық жұмыс
Сатылай кешенді талдау
«Неге қарап нені жасаған?» тақырыбында дәлелді ой айту.
- Инелік→тікұшақ
- Балық→сүңгуір
- Жираф→кран
- Ақ құман→паравоз
- Бұлбұл→ән
- Аяз→ою-өрнек
Бағалау
- Сәйкестендіру тапсырмасын орындау.
- Өлеңді тізбектей оқу, мазмұнын талқылау.
- Ұйқас арқылы шумақ құрастыру.
- Дәлелді жауап беру.
Кері байланыс
«Тілек ағашы»
Оқушылар стикерге қысқа пікірін және келесі сабаққа тілегін жазып, «тілек ағашына» орналастырады.
Үй тапсырмасы
- Өлеңді жаттау.
- Ойтолғау: «Мен үйден нені байқап, қандай пайдалы зат ойлап табар едім?»
Ой тастау
Үйдегі немесе ауладағы бір құбылысты таңдаңыз: жел, су, жарық, көлеңке, құстың ұшуы, жәндіктің қимылы. Соған қарап қандай құрылғы не бұйым жасауға болатынын ұсыныңыз.