Қазақша рефераттар

Данагөй шешеннің сөзі

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақтың тақырыбы
«Дүниеде не өлмейді?»
Сабақтың типі
Жаңа сабақ
Сабақтың түрі
Аралас
Әдіс-тәсілдер
Ой толғау, ізденіс, сұрақ-жауап
Көрнекілігі
Техникалық құралдар

Сабақтың мақсаты

  1. Оқушылардың өз ойын жүйелі жеткізіп, пікір айта білу дағдысын қалыптастыру.
  2. Түрлі әдістер арқылы өзіндік қорытынды жасауға, ауызекі тілде еркін сөйлеуге тәрбиелеу.
  3. Шешендік сөз өнерінің құдіретін сезінуге баулу.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың назарын сабаққа аудару, жұмысқа дайындықты тексеру.

2) Үй тапсырмасын сұрау

Өткен тақырып бойынша қысқаша сұрақтар қойылып, негізгі ойлар пысықталады.

3) Жаңа сабақ

I

«Дүниеде не өлмейді?» шығармасы бойынша XIV ғасырға саяхат

«Халық ауыз әдебиеті», «дана адамдар», «мұра», «өмір» деген ұғымдарды естігенде көз алдарыңа кімдер мен нелер елестейді?

Өмір дегенде

су, жер, ауа, ана, ағаш және т.б.

Халық ауыз әдебиеті

мақал-мәтелдер, өлеңдер, жұмбақтар, ертегілер және т.б.

Дана адамдар

Ш. Уәлиханов, Жәнібек хан, А. Құнанбайұлы және т.б.

Мұра

тіл, әдебиет, дәстүр, халық аспаптары және т.б.

II

Суреттермен жұмыс

Экранда берілген суреттердің ішінен ұлы тұлғалардың қайсысы хан болғанын анықтау.

III

Данагөй шешеннің сөзі (көрініс)

XIV ғасырда атақты Жәнібек хан өмір сүрген. Оның алпыс биі болған. Сол алпыс бидің ішіндегі ең ақылды, кемеңгері әрі данышпаны — Жиренше шешен. Бір күні Жәнібек хан билерін шақырып: «Дүниеде не өлмейді?» — деп сұрайды.

Билердің жауабы

  • Ағын су өлмейді.
  • Асқар тау өлмейді.
  • Аспандағы ай мен күн өлмейді.
  • Қара жер өлмейді.

Жиренше шешеннің уәжі

Жиренше шешен орнынан тұрып, олардың әрқайсысының өтпелі екенін дәлелдейді.

Шешеннің толғауы

Ағын судың өлгені — алты ай қыста қатқаны.

Асқар таудың өлгені — қара бұлттың басқаны.

Ай мен күннің өлгені — кешке қарай батқаны.

Қара жердің өлгені — алты ай қардың басқаны.

Жиренше шешеннің түйіні: «Бұл дүниеде өлмейтін зат жоқ, бірақ екі нәрсе мәңгілік».

Ұлының аты өлмейді, ғалымның хаты өлмейді.

IV

Сұрақ-жауап

  1. Шешендік сөздер қазақ ауыз әдебиетінің қай саласына жатады?
  2. Нақыл сөздер, мақал-мәтелдер, бата-тілектерді қандай сөздер деп атайды?
  3. Шешендік сөздердің ерекшеліктері қандай?
  4. Шешендік сөздер бізге қалай жетті?
  5. Шешенді тап.
  6. «Дүниеде не өлмейді?» шығармасының негізгі идеясы қандай? Неліктен бұл шығарма шешендік өнерге жатады деп ойлайсыңдар? (Ой толғау)
V

Сабақты бекіту

Кестені толтыру арқылы сабақ қорытындыланады:

1

Маған таныс

2

Не білдім?

3

Не білгім келеді

VI

Бағалау

Оқушылардың жауаптары мен белсенділігіне қарай бағалау жүргізіледі.

VII

Үй тапсырмасы (деңгей бойынша)

  • I деңгей Сұрақтарға жауап беру.
  • II деңгей «Дүниеде не өлмейді?» мәтінін мазмұндау.
  • III деңгей «Шешендік өнер» тақырыбында шығарма жазу.