Қазақша рефераттар

Қан қысымы өте төмен

Тақырыптар шолуы

Бұл бөлімдер 8-сынып биология курсындағы қанайналым және тыныс алу жүйелерінің негізгі ұғымдарын қамтиды:

  • 31. Жүректің құрылысы. Жүрекшелер мен қарыншалардың рөлі.
  • 32. Қанайналымның үлкен және кіші шеңберлері. Лимфаайналымы.
  • 33. Тыныс алудың маңызы. Тыныс алу мүшелері. Өкпенің құрылысы және қызметі. Өкпеде және ұлпаларда газ алмасу.
  • 34. Тыныс алу қозғалыстары және олардың реттелуі. Тыныс алу орталығы.
  • 35. Тыныс алу мүшелерінің аурулары.

Сабақ туралы ақпарат

Сабақтың тақырыбы

§35. Жүректің құрылысы. Жүрекшелер мен қарыншалардың рөлі.

Сабақтың форматы

Түрі:
дәстүрлі сабақ
Типі:
аралас сабақ
Әдісі:
түсіндірмелі-көрнекілік, сұрақ-жауап
Көрнекілік:
жүректің құрылысы (сызба/макет)

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларды жүректің құрылысы мен қызметімен таныстыру, негізгі ұғымдарды түсіндіру.

Дамытушылық

Есте сақтау және ойлау қабілеттерін дамыту, ақпаратты талдап қорытынды жасауға үйрету.

Тәрбиелік

Ұқыптылыққа, тазалыққа баулу және денсаулыққа жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу.
  • Оқушыларды түгелдеу.
  • Сынып тазалығына назар аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру

«Қантамырлардың ерекшеліктері» тақырыбы бойынша кестені тексеру.

Тамыр түрі Негізгі ерекшеліктері
Артериялар
  1. Қанды жүректен алып шығып, мүшелерге таратады.
  2. Қабырғасындағы бұлшықет талшықтары қалың әрі серпінді.
  3. Қан қысымы жоғары.
  4. Көпшілігі тереңде, бұлшықеттердің арасында орналасады.
  5. Ең ірі артериялар: қолқа және өкпе артериясы.
Веналар
  1. Қанды мүшелерден жүрекке тасымалдайды.
  2. Қабырғасындағы бұлшықет талшықтары жұқа, әлсіз дамыған.
  3. Қан қысымы өте төмен.
  4. Теріге жақын да, тереңде де орналасады.
  5. Қақпақшалар қанды кері бағытта ағудан сақтайды.
  6. Ең ірі веналар: жоғарғы және төменгі қуыс веналар, сондай-ақ төрт өкпе венасы.
Қылтамырлар
  1. Артериялар мен веналарды өзара байланыстырады.
  2. Микроскопиялық өте ұсақ; қабырғасы бір қабатты.
  3. Қан қысымы шамалы.
  4. Дененің барлық мүшелеріне таралады.
  5. Қылтамырлар арқылы газ және зат алмасу жүреді; қан баяу ағады.

III. Жаңа сабақ: жүректің құрылысы

Негізгі анықтама

Жүрек — іші қуыс, бұлшықетті мүше. Ересек адамның жүрегінің салмағы шамамен 250–300 г.

Орналасуы

Жүрек кеуде қуысында, сол жаққа таман орналасады.

Жүректі дәнекер ұлпасынан түзілген жүрек қабы (перикард) қаптайды. Оның ішкі беті жүректі ылғалдандыратын және жиырылу кезінде үйкелісті азайтатын сұйықтық бөледі.

Жүрек бұлшықеті (миокард) — жүрекшелер мен қарыншалардың негізгі бұлшықет қабығы. Миокард жүректің ырғақты жиырылуын қамтамасыз етеді.

Жүрекше миокарды

  • Беткей қабат: кардиомиоциттер көлденең орналасады; оң және сол жүрекшеге ортақ.
  • Терең қабат: әр жүрекшеде жеке орналасады; талшықтар ұзынынан бағытталған.

Қарыншалар миокарды

Қарыншалардың бұлшықет қабығында айқын байқалатын бес қабат болады:

  • Сыртқы беткей және ішкі қабаттарда қиғаш бағытталған кардиомиоциттер басым.
  • Ортаңғы үш қабатты сегіздік тәрізді иіле орналасқан жүрек ет жасушалары түзеді.

Терминдерге қысқа түсінік

«Миокард» атауы грек тіліндегі mys — «бұлшықет» және kardia — «жүрек» сөздерінен шыққан.