Оқушылардың қызығушылығын, белсенділігін арттыруСабақ барысы
Сабақ барысы
Кіріспе (жүргізушінің сөзі)
Балалар! Бүгін сендер математиканың жұмбақты да, тартымды әлемімен танысасыңдар. Бұл әлемнің қаншалықты қызықты әрі сан қырлы екенін өздерің көресіңдер.
Біздің сайыстың ерекшелігі — топтар арасындағы жарыстың бірден басталуы. Сендерге түрлі сұрақтар мен тапсырмалар ұсынылады. Жеңіске жету үшін белсенділік танытып, сұрақтарға өзгелерден тезірек ойланып жауап берулерің керек.
Сайысты таныстыру: «Құпия есік»
Бүгін немен айналысатынымызды білу үшін «құпия есіктерді» ашамыз. Ол үшін ребус сөздерін оқу керек:
- 100 гіш, 5 ік
Әр топтың өз есігі бар. Қай топ сөзді дұрыс оқыса, сол топ есікті ашып, келесі беттегі сөздерді оқиды.
Бүгінгі ұранымыз:
Есептеу, шешу, ойлау!
Дайындық жұмысы
Өлеңмен берілген есептерді мұқият тыңдап, жылдам шешіңдер.
Есеп 1
Бір-бірімен жарысқа
Төрт аю, бір арыстан,
Екі қой мен бір түлкі —
Бәрі нешеу, кім білді?
Есеп 2
Түйе, бота маң басқан,
Төрт аяғын тең басқан.
Шұнақ құлақ бес ешкі,
Қос лақты қос ешкі,
Төрт қозылы екі қой —
Бәрін бірге санап қой.
Негізгі тапсырмалар
Логикалық есеп: «Қыз қуу»
Алдымен мына сұрақтарға жауап беріңдер:
- Қазақтың «Қыз қуу» ойынын білесіңдер ме?
- «Қыз қуу» ойыны қалай ойналады?
Есеп: «Қыз қуу» ойынына 12 жұп қатысты. Ойын аяқталғанда жеңілген қыздардың саны ойынға қатысқан қыздардың санынан аз екені белгілі болды. Ойында қанша ұл, қанша қыз жеңіске жетті?
Көрнекілік тапсырмасы: үшбұрыштарды санау
Берілген сызбалардағы үшбұрыштардың санын анықтап, жауаптарын жазыңдар.
Жанкүйерлерге жұмбақ-есеп
Дүкеннен мен сабын алдым,
Оның және қабын алдым.
Екі дәптер, бір қарындаш,
Тіс ысқышты тағы да алдым.
Есептеші сонда бәрі —
Қанша болды, қолда бары?
Практикалық есеп: орындықтарды орналастыру
Бөлменің төрт қабырғасының әрқайсысында 2 орындықтан тұратындай етіп, 5 орындықты қалай орналастыруға болады?
Әр топқа алдын ала тік төртбұрыш сызылған плакат беріледі (бөлме жоспары).
Ойындар
Ойын: «Сандарды ретімен тап»
Тақтаға екі бірдей кесте ілінеді. Онда 110-нан бастап 300-ге дейінгі дөңгелек сандар ретсіз орналасады (110, 120, 130, …, 300).
Әр топтан бір ойыншы шығып, көрсеткіш таяқшамен 110-ды тауып, кейін 120, 130, … деп ретімен көрсетіп айтады. 300-ге бірінші жеткен ойыншы жеңеді.
Ойын: «Жаңылмаймын»
Ойыншы 1-ден 30-ға дейін дауыстап санайды, бірақ мына ережелер сақталады:
- 3 саны және 3-ке бөлінетін сандар айтылмайды (6, 9, 12, …).
- Құрамында 3 цифры бар сандар да айтылмайды (13, 23, …).
- Оның орнына «Жаңылмаймын» деп айту керек.
Мысал:
1, 2, жаңылмаймын, 4, 5, жаңылмаймын, …
Тапсырма: қателеспей 30-ға дейін санап шығыңдар.
Сайыстар
Математикалық терминдер (кім көп атайды?)
Алғырлар тобы
- А — абсцисса
- Б — бұрыш
- Д — диаметр
- С — симметрия
- Г — градус
Тапқырлар тобы
- Ж — жазықтық
- К — координата
- М — модуль
- Н — нақты сандар
- П — периметр
Ескерту: тізім үлгі ретінде берілді — сайыс барысында топтар мүмкіндігінше көп термин атауы керек.
Мақал-мәтелдер сайысы (кім көп біледі?)
Математикаға, білімге, еңбекке қатысты мақал-мәтелдерді кезекпен айтыңдар. Қай топ көбірек әрі нақты айтса, сол топ ұпай алады.
«Ойланып көр» (қиын есептер)
1) Қай мәндерде өрнек бүтін сан болады?
Берілгені: (a + 9) / (a + 6)
Топтар өз бетінше шешімін табады. (Мысал жауаптар: −3; −5; −7; −9)
2) Қайсысы үлкен?
Салыстыр: 99²⁰ және 9999¹⁰. Себебін түсіндір.
3) «Жүз» санын нөлсіз жаз
Мысал бағыт: 99 + 1 (немесе басқа тәсіл).
Гаусс есебі
Мұғалім оқушыларға 1-ден 100-ге дейінгі натурал сандардың қосындысын табуды тапсырды. Көп уақыт кетеді деп ойлаған мұғалім басқа жұмыспен айналысты. Бірақ Гаусс есімді бала есепті лезде шығарды. Ол мұны қалай орындады?
Шешуі:
1 + 2 + 3 + … + 100
= (1 + 100) + (2 + 99) + (3 + 98) + … + (50 + 51)
= 101 × 50 = 5050
Қорытынды
Бүгінгі сайыста әр оқушы математикадан өз білімін көрсетіп, белсенді қатысты. Екі топ та жақсы ойын өрнегін көрсетті. Дегенмен сайыс болған соң, жеңіс те, жеңіліс те болады.
Енді әділқазылардың шешімін тыңдайық.
Марапаттау
Әр топқа және ерекше белсенді қатысқан оқушыларға марапаттар тапсырылады.
Қолданылған әдебиеттер
- 1. Воспитательные аспекты обучения. Б. Т. Лихачев, Москва, 1982.
- 2. Нет предела совершенству. Гнатюк, Москва, 1989.
- 3. Творческая педагогика, № 3, 2007.
- 4. Газета «Білім шапағаты», № 5, 2010.
- 5. О воспитании. Сухомлинский В. А., Москва, 1989.
- 6. Методы обучения в современной общеобразовательной школе. Ю. К. Бабанский, Москва, 198?.
- 7. Журнал «Педагогикалық кеңес», 2008, № 5.
- 8. Газета «Ізгілік», 2009, № 4.