Қазақша рефераттар

Жазық жердегі өзендер

Сабақ туралы мәлімет

Мектеп
Сымбат жеке мектебі
Пән мұғалімі (бастауыш сынып)
Алдабергенова Үзілдік Жомартовна
Сабақтың тақырыбы
Өзендер, көлдер және тоғандар
Сабақтың типі
Аралас сабақ
Көрнекілігі
Интерактивті тақта

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Өзендер, көлдер және тоғандар туралы түсінік беру, олардың айырмашылығын және шаруашылықтағы пайдасын түсіндіру. Қазақстандағы негізгі өзендер мен көлдермен таныстыру.

Дамытушылық

Оқушылардың ойлау қабілетін дамыту, салыстыра білу дағдысын қалыптастыру, қорытынды жасауға үйрету.

Тәрбиелік

Табиғаттың қыр-сырын танып-білуге, есте сақтауға, алған білімді өмірде қолдануға баулу.

Әдіс-тәсілдер

  • Тест тапсырмалары
  • Ауызша баяндау
  • Сұрақ-жауап
  • Картамен «саяхат»
  • Венн диаграммасы
  • Мәтелдің мағынасын ашу

Сабақтың өту барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • —Оқушылармен амандасу.
  • —Оқу құралдарын дайындау.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Қайталау тақырыптары

Жауын-шашын. Жер асты суы. Құдық.

Тест арқылы тексеру

  1. 1) Судың 3 түрлі күйі:

    • A)мөлдір, сұйық, түссіз
    • Ә)сұйық, қатты, бу
    • Б)ерігіш, қатты, жылы

  2. 2) Су өткізбейтін жер асты қабаты:

    • A)құм
    • Ә)қиыршықтас
    • Б)саз

  3. 3) Жауын-шашын түрі:

    • A)бұршақ
    • Ә)тұман
    • Б)бұлт

  4. 4) Жаңбыр бұлтына айналатын бұлт түрі:

    • A)шарбы бұлт
    • Ә)будақ бұлт
    • Б)қабат бұлт

  5. 5) Құдықтың тереңдігі:

    • A)жер бедеріне байланысты
    • Ә)жануарлар қажетіне байланысты
    • Б)су қабатының орналасуына байланысты

Оқушылар бірін-бірі тексеріп, бағалайды. Қорытындылау: жауын-шашын бұлттан түседі, ал өзен мен көлдерден су буланып, қайтадан атмосфераға көтеріледі.

III. Жаңа материал

A) Жұмбақтарды шешу

Келеді алыстан,
Ауыл сыртында сайда,
Ашулы арыстан.
Жауабы: Өзен
Жатыр үлкен айна.
Жауабы: Көл

Ә) Өзендер

Слайд арқылы өзен ұғымын таныстыру және өзен құрылымын талдау.

  • Өзеннің негізгі бөліктері

    Жылға, бастау, сала, саға.

  • Жазық жердегі өзендер

    Ағысы баяулау, арнасы кеңірек болуы мүмкін.

  • Таулы жердегі өзендер

    Ағысы жылдам, арнасы тарлау, еңістігі жоғары.

  • Шаруашылықтағы пайдасы

    Суару, ауызсу, балық шаруашылығы, энергетика, көлік қатынасы.

Б) Көлдер және тоғандар

Слайд арқылы көл мен тоғанның анықтамасын, ерекшеліктерін және маңызын түсіндіру.

Көлдердің түрлері

Көлеміне қарай әртүрлі болады (ірі, орташа, шағын).

Көлдің анықтамасы

Жер бедеріндегі табиғи ойысқа жиналған су айдыны.

Тұщы және тұзды көлдер

Судың құрамына қарай тұщы немесе тұзды болады; шаруашылықта кең қолданылады.

Жасанды көлдер (тоғандар)

Адам қолымен жасалады; су қорын жинау, суару, демалыс және балық өсіру мақсатында пайдаланылады.

В) Қазақстан картасымен жұмыс: өзендер мен көлдерге «саяхат»

Карта белгілеулерін еске түсіру

Өзендер мен көлдердің картада қандай түспен берілетінін қайталау.

Теңіздер мен көлдер

Каспий, Арал, Балқаш, Зайсан көлі.

Балқаш көлінің ерекшелігі: суының бір бөлігі тұщы, екінші бөлігі тұзды болып келеді.

Негізгі өзендер

Жайық, Сырдария, Есіл, Ертіс, Іле.

Г) Өлкетану байланысы: өз өңіріміздің су айдындары

Ақтөбе қаласы

Қала ортасы арқылы ағатын өзен: Елек.

Оқушылар Елек өзені туралы дайындаған мәліметін оқиды.

Шалқар қаласы

Шалқар қаласындағы көл: Шалқар көлі.

Оқушылар Шалқар көлі туралы дайындаған мәліметін оқиды.

IV. Сабақты қорытындылау

Өзен мен көлді салыстыру

Венн диаграммасы арқылы ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау.

Мақал-мәтел талдауы

«Су анасы — бұлақ» мәтелінің мағынасын ашу, судың бастауы мен табиғаттағы айналымын түсіндіру.

V. Білімді бағалау

Оқушылардың жауаптары, тест нәтижелері және карта тапсырмаларындағы белсенділігі негізінде бағалау жүргізіледі.

VI. Үй тапсырмасы

  • —«Өзендер. Көлдер және тоғандар» тақырыбын оқу, әңгімелеу.
  • —Еңбек, оқу-білім туралы мақал-мәтелдер жинау.
  • —Ы. Алтынсарин туралы дерек жинау.