Халықтың әдет - ғұрыптарыСабақтың мақсаты:Білімділік:Оқушыларды мәтін мазмұнымен таныстыра отырып, ауылдық және қала халқының тіршілігі жайлы мәлімет беру және қазақ халқының әдет - ғұрпын, салт - дәстүрін білуге үйрету
Сабақтың тақырыбы: халықтың әдет-ғұрыптары
Бұл сабақта оқушылар ауылдық және қалалық өмір салты туралы түсінігін кеңейтіп, қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлерін жүйелі түрде меңгереді. Сабақ құрылымы сұрақ-жауап, топтық жұмыс және ұлттық дәстүрлерді талдауға негізделген.
Білімділік
Мәтін мазмұнын меңгерту, ауыл мен қала халқының тіршілігі туралы мәлімет беру, ұлттық әдет-ғұрып пен салт-дәстүрді таныту.
Дамытушылық
Топ алдында еркін сөйлеу, ойды қорытындылап, жүйелі әрі дәл жеткізу дағдысын дамыту.
Тәрбиелік
Ұлттық салт-дәстүрді құрметтеуге, оны сақтауға және дәріптеуге тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Дидактикалық материалдар
- Суреттер
- Кестелер
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
Оқушылардың назарын сабаққа аударып, оқу құралдарын түгелдеу.
II. Үй тапсырмасын тексеру: «Теңге алу» ойыны
Ойын шартын түсіндіру арқылы оқушылар сұрақтарға жауап береді.
- Фермер қожалығы деген не?
- Фермер қожалығында не болады?
- Фермер қожалығының қандай түрлері бар?
- Шағын кәсіпорындар қандай өнім шығарады?
- Сен тұратын жерде қандай фермер қожалықтары бар?
III. Жаңа сабақ: кіріспе сұрақтар
Ауылдық жердің тұрмыс-тіршілігі туралы не білесің?
Оқушылар тәжірибесінен мысал келтіріп, ауылдағы еңбек пен тіршілік ерекшеліктерін сипаттайды.
Қала адамдарының тұрмыс-тіршілігі қандай?
Қалалық өмірдің қарқыны, қызмет түрлері және күнделікті дағдылар талқыланады.
IV. INSЕRT әдісі: топпен жұмыс
Мәтінді тізбектей оқу ұйымдастырылады. Әр топ өзіне берілген абзацты оқып, негізгі ойды белгілеу арқылы кестені толтырады.
I топ
1-абзац
II топ
2-абзац
III топ
3-абзац
| Білемін | Білдім | Білгім келеді |
|---|---|---|
| Құда түсу | Келін түсіру | Беташар және басқа дәстүрлер |
V. Ұлттық салт-дәстүрлер: слайдтар бойынша түсіндіру
Әр дәстүрдің мазмұны мен тәрбиелік мәні талданып, оқушыларға түсінікті тілмен түсіндірілді.
1-слайд: «Қыз — елдің көркі»
Қыз баланы құрметтеу, оның орны мен қадірін бағалау туралы түсінік беріледі.
2-слайд: Қыз ұзату
Қыз ұзату — үлкен той-думан әрі әсерлі күн. Бұл күні ата-ана әрі қуанады, әрі көзіне жас алады: қуанышы — қыздың құтты орнына қонуы, қимастығы — перзентімен қоштасу сезімі.
3-слайд: Беташар
Беташар жас келінді көпшілікке таныстыру үшін өткізіледі. Тойға жиналған туыстар түгел қатысып, келіннің екі жағында ибалы, көргенді екі келін тұрады. Беташар жыры айтылған кезде келінге ата-енесі және басқа туыстары таныстырылып, келін оларға сәлем салады.
4-слайд: Бесікке салу
Бала дүниеге келгеннен кейін шілдехана жасалып, кейін бесік тойы өткізіледі. Ағаштан жасалған бесікті баланың нағашылары немесе жасы үлкен, қадірлі аналардың бірі сыйға тартады. Бесіктің қолбауы, белбеуі, аяқбауы бекітіліп, көз тимесін деп тұмар тағылып, қырандай көреген болсын деген ниетпен бүркіттің тұяғы байланады.
5-слайд: Тұсау кесер
Бала қаз тұрғаннан кейін сүрінбей, тез жүріп кетсін, жолы ашық болсын деген тілекпен тұсау кесер жасалады. Арнайы дайындалған ала жіппен баланың аяғы тұсалып, жіпті ісі ілгері басқан, жүрісі шапшаң, абыройлы адам кеседі.
6-слайд: Атқа мінгізу
3–4 жасқа келген ұл балаға ашамай ер жасалып, жуас атқа мінгізіледі. Бұл — баланың атқа отыруды үйренуіне арналған тәрбиелік дәстүр.
7-слайд: Ұлттық ойын — көкпар
Көкпар ойынының шығу тарихы мен ойналу тәртібі түсіндіріліп, ойын арқылы оқушылардың білімін бекіту сұрақтары қойылады.
- Жеті атаңды білесің бе?
- Қандай тыйым сөздерді білесің?
- «Сүйінші» деген не?
- «Ерлік» деген не?
VI. Қорытындылау
Сабақ басында берілген кестені оқушылар толықтырып, өз түсінігін «Білемін — Білдім — Білгім келеді» форматында жинақтайды.
VII. Бағалау және марапаттау
Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар мадақталады.
VIII. Үй тапсырмасы
Ерулік, шашу, көрімдік дәстүрлері туралы зерттеп келу: анықтамасын жазу және мысал келтіру.