Күлгін түсті балық
Интеграцияланған сабақ: дүниетану + еңбекке баулу + ағылшын тілі
ШҚО, Семей қаласы, №25 орта мектептің бастауыш сынып мұғалімдері: Жетимекова Анаргүл Жексенбекқызы, Калембекова Толқын Сейілқызы. Бұл материалда «Балық / Fish / Aquarium» тақырыбындағы интеграцияланған сабақтың құрылымы мен мазмұны жинақталып, тілдік, экологиялық және шығармашылық дағдыларды қатар дамытуға бағытталған әдістер ұсынылады.
Сабақ тақырыбы
«Балық. Fish. Aquarium». Аппликация: «Аквариумдағы балық»
Сабақ түрі
Аралас
Пәнаралық байланыс
Дүниетану, еңбекке баулу, ағылшын тілі
Көрнекілік
Тест, түрлі түсті қағаз, қайшы, желім, балық шаблоны
Сабақтың мақсаты
- Табиғи және қағаз материалдарынан «Аквариумдағы балықтар» композициясын құрастыруды үйрету.
- Композиция туралы білімдерін кеңейту, орындау тәсілдерін кезең-кезеңімен көрсету.
- Ұқыптылыққа, белсенділікке, шапшаңдыққа, тазалыққа тәрбиелеу.
- Ойлауын, дүниетанымын арттыру, шығармашылық қабілетін дамыту.
Күтілетін нәтиже
Оқушылар түрлі түсті қағаздан балық жасауды меңгереді, аквариумдағы балыққа күтім жасаудың негізгі қағидаларын біледі.
Табиғатқа жанашырлық танытып, су айдындарын таза ұстау қажеттігін түсінеді.
Тілдік бөлім (English)
Сабақ барысында негізгі сөздер мен тіркестер қайталанады:
Сабақтың барысы: құрылым және әдістер
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу және көңіл күй
«Hello boys and girls! How are you?» сұрағымен басталып, сыныптың эмоционалдық дайындығы қалыптастырылады.
Қуан, шаттан, балақай,
Жарқырайды аспанда Күн, алақай!
Атқан таңға, шыққан күнге сәлем беріп,
Тілейік бақыт баршаңызға осылай.
Ориентировка және өзара тілек
- «Қай сабаққа дайындалдық?» (дүниетану және еңбекке баулу)
- «Сабақ нешінші?» және сабақтың бірлесіп жүргізілетіні еске салынады.
- «Good luck!» — сабақ соңына дейін бір-біріне сәттілік тілеу.
2) Табиғат күнтізбесі: ауа райын бақылау
Оқушылар бүгінгі күннің ауа райын сипаттап, кешегі күнмен салыстырады. Бұл бөлім бақылау, салыстыру және дәлелдеу дағдыларын дамытады.
3) Үй тапсырмасын тексеру: «Құстар» тақырыбы бойынша блиц-тест
Жұппен жұмыс: өткен тақырыпты қайталау және таңдаулы жауаптары бар сұрақтар арқылы білімді бекіту. Негізгі ой: құстар — біздің достарымыз, біз оларды қорғауымыз керек.
Үлгі сұрақтар (қысқаша)
- Құс дегеніміз не? (мысалдар арқылы ажырату)
- Үй құстары және жыл құстары
- Қай құс ұя салмайды?
- Қыста құстарды немен қоректендіруге болмайды?
Тәрбиелік қорытынды
Құстар — табиғаттың бір бөлшегі. Адам ретінде біздің міндетіміз — тіршілік иелеріне жанашырлық танытып, мекенін бүлдірмеу.
4) Жаңа тақырыпқа шығу: «Балық және су әлемі»
Глобуспен жұмыс
Глобуста қай түс көп кездесетінін анықтау арқылы су кеңістіктері (мұхит, теңіз, өзен, көл) туралы әңгіме өрбиді. Негізгі сұрақ: «Суда қандай тіршілік иелері өмір сүреді?»
Ағылшын тіліндегі қайталау
Repeat the words: fish, aquarium, small aquarium, large aquarium, big fish, little fish.
5) Жаңа білім: балықтардың мекені және түрлері
Дүниеде 200 мыңға жуық балық түрі бар. Балықтар тіршілік ететін ортасына қарай теңіз, өзен және көл балықтары болып бөлінеді.
Теңіз балықтары
Теңіз суы ащы (тұзды), сондықтан онда басқа тіршілік иелері мекендейді.
Өзен балықтары
Өзен суы тұщы, өзен балықтары осы ортаға бейімделген.
Көл балықтары
Көлдегі тұщы су балықтары өзен балықтарымен бірге тұщы су балықтары деп аталады.
6) Шығармашылық тапсырма: өлеңді аяқтау және «Балықтар қайда ұйықтайды?»
Өлең үлгісі
Ночью темень. Ночью тишь.
Рыбка, рыбка, где ты спишь?
One fish, two fish, red fish, blue fish.
Black fish, blue fish, old fish, new fish.
Say, how many fish?
Талқылау қорытындысы
Балықтар әртүрлі жерде тынығады: бірі тастардың арасына тығылады, бірі құмға көміледі, енді бірі балдырлардың арасында жасырынады.
7) Экологиялық минут: «Балықтардың жауы — ластану»
Бұл бөлімде оқушылар табиғатты қорғау туралы эмоционалды әрі түсінікті көрініс арқылы ой түйеді: балықтардың жауы жыртқыш қана емес, кейде адамның өзі.
«Қызыл балық»
Жағалауға зауыт салынып, бір құбыр таза су алып, екіншісі лас суды қайта ағызады. Ластанудан балықтың түсі өзгеріп, достары танымай қалады.
«Күлгін балық»
Су түбіне қоқыс тасталып, ауыр қалдықтар балықты басып қалады. Ол әрең құтылып, жарақат пен күйзелістен түсі өзгергенін айтады.
«Қара балық»
Суға мұнай төгіліп, су беті жұқа қабықпен жабылады. Тыныс алуға, қоректенуге қиын болып, балықтың түсі қарайып кетеді.
Сұрақ: су айдындарын қалай таза ұстаймыз?
- Суға қоқыс тастамау.
- Көл мен өзен жағасында тұрмыстық қалдық қалдырмау.
- Су жағасында көлік жумау және химиялық заттарды суға төкпеу.
8) Аквариум туралы түсінік: «Үйдегі кішкентай су айдыны»
Аквариум — су жануарларын өсіруге және зерттеуге арналған шыны ыдыс. Ол балықтардың табиғи жағдайына жақын етіп жабдықталады: түбіне ұсақ тас пен грунт төселеді, өсімдіктер отырғызылады, арнайы құрал арқылы ауа жіберіледі.
Аквариум өсімдіктері тек сәндік рөл атқармайды: олар суды балықтарға қажет оттегімен байытуға көмектеседі. Суды уақытылы ауыстыру және тазалау — күтімнің негізгі бөлігі.
9) Практикалық бөлім: қағаздан балық жасау (аппликация)
Қажетті құралдар
- Шаблон
- Қайшы
- Түрлі түсті қағаз
- Желім
- Қара фломастер (қабыршақ салу үшін)
Қауіпсіздік ережесі: қайшымен жұмыс істеу, желімді ұқыпты қолдану, жұмыс орнын таза ұстау.
Кезеңдік жоспар
- 1 Шаблон бойынша түрлі түсті қағаздан шеңбер қию.
- 2 Шеңбердің бір бөлігін пунктир бойынша қиып, ауызын жасау.
- 3 Құйрығы мен жүзбеқанаттарын шаблон бойынша қию.
- 4 Құйрық пен жүзбеқанаттарды денесіне жапсыру.
- 5 Денесіне қара фломастермен қабыршақ өрнегін салу.
Жұмыс барысында теңіз дыбыстары қойылса, шығармашылық атмосфера күшейеді.
Нәтиже
Дайын болған қағаз балықтар аквариум моделіне «қоныстандырылады». Осылайша композиция толық жасалады.
10) Қорытынды және рефлексия: күтім — жауапкершілік
Сұрақтар арқылы бекіту
- Кімнің үйінде аквариум бар?
- Балықтарға қандай күтім қажет?
- Суды ауыстырып, аквариумды тазартып тұру керек пе?
- Қоректендіру және температураны бақылау не үшін маңызды?
Негізгі тұжырым
Аквариумдағы балықты асырау — тұрақты күтімді қажет ететін іс. Жануарларды «бір сәттік қалау» үшін алып, кейін қараусыз қалдыруға болмайды. Қамқорлық — үлкен жауапкершілік.
Үй тапсырмасы
Өздерің жасаған аквариумның тұрғындары туралы ертегі немесе шағын шығарма құрастырып жазу.