Қазақша рефераттар

Ауа және ауа райы

Сабақ тақырыбы: Ауа және ауа райы

Бұл сабақта оқушылар ауаның бар екенін тәжірибе арқылы дәлелдеп, оның тірі табиғат үшін маңызын түсінеді. Сонымен қатар ауа райы ұғымымен танысып, өлшеу құралдары туралы білімдерін толықтырады.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Ауаны сезінуге болатынын дәлелдеу; Жерді ауа қабаты қоршайтынын түсіндіру; ауаның тірі табиғат үшін пайдасын ашу. Ауаның орын алатынын, серпімді және сығымды екенін тәжірибемен көрсету.

Дамытушылық

Оқушылардың өмірлік тәжірибесін сабақта орынды қолдануын дамыту; бақылау, салыстыру және қорытынды жасау дағдыларын жетілдіру.

Тәрбиелік

Ауаны таза сақтауға тәрбиелеу; табиғатқа жауапкершілікпен қарауға баулу; қызығушылық пен белсенділікті ояту.

Сабақ сипаттамасы

Сабақтың типі

Жаңа сабақты меңгеру.

Сабақтың әдістері

  • Сұрақ-жауап
  • Түсіндіру
  • Ой қозғау

Көрнекіліктер

Суреттер, құралдар, шар, доп, банка, шырағдан (шам), суы бар стакан.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Кіріспе өлең

Жер байлығы көп екен, Меңгеруді қалайды. Осының бәрін білдірген — Дүниетану сабағы.

Талқылау: Адам өміріне қажетті 5 жағдайды топтастыру.

ауа су қорек жарық жылу

II. Үй тапсырмасын тексеру

  1. 1 Су тасқыны деген не?
  2. 2 Су тасқыны кезінде қандай ережелерді сақтау керек?

III. Жаңа сабақ

Ой қозғау: Сөзжұмбақ арқылы жаңа тақырыпты ашу.

1-сұрақ

Түсі бар, көрінбейді, біртұтас, бөлінбейді. Тынысы — тіршіліктің, ешқашан желінбейді. (Жауабы: ауа)

2-сұрақ

Адам өміріне қажетті бір жағдай? (су)

3-сұрақ

Жерасты суының жер бетіне шыққан жерін қалай атайды? (бұлақ)

4-сұрақ

Құрамында минералды тұздар бар су қалай аталады? (минералды)

5-сұрақ

Каспий теңізінің суы қандай? (ащы)

6-сұрақ

Минералды бұлақтар маңына не салынады? (шипажай)

7-сұрақ

Каспий теңізіне қай өзен құяды? (Жайық)

Қорытынды сұрақ: Ерекше торкөзден қандай сөз шықты? Ауа райы.

Мұғалімнің түсіндірмесі

Біздің Жер планетамыз мөлдір ауа қабатымен қоршалған. Ауа — жер бетіндегі тіршіліктің негізгі шарты. Біз оны көбіне байқамаймыз, бірақ ауа кенеттен жоқ болып кетсе, бірнеше секундтың ішінде тіршілік ете алмас едік.

Ауа — физикалық дене, сондықтан әртүрлі құбылыстарға ұшырайды. Оны күнделікті бақылап, алдын ала зерттейтін арнайы орталық бар — метеорологиялық орталық.

Климат — белгілі бір аймаққа тән ауа райының көпжылдық режимі. Қазақстанның ауа райы континенттік сипатқа ие: оңтүстіктен жылы ауа массалары, ал солтүстіктен мұзды мұхиттың суық ауасы әсер етеді. Сондықтан ауа райы құбылмалы болып келеді.

Өлшеу құралы

Ауаның температурасын өлшейтін құрал — термометр.

Өлшеу құралы

Ауаның қысымын өлшейтін құрал — барометр.

Сұрақ-жауап

  • «Ауа» деген ұғымды естідіңдер. Ол қандай?
  • Оны қалай сезінуге болады?

Тәжірибе жұмыстары

1) Тыныс алудың маңызы

Мұрынды қысып, дем алмай тұрып көріңдер. Қанша уақыт шыдай аласыңдар? Іштеріңнен санап көріңдер.

2) Ауаның сығылуы

Шарды үрлеп, бүйірінен қысу — ауаның сығылатынын көрсетеді.

3) Ауаның серпімділігі

Допты еденге ұрғанда қайта ыршуы — ауаның серпімді екенін дәлелдейді.

4) Жануды қолдауы

Жанып тұрған шамды банкамен жапсақ, біртіндеп өшеді — бұл ауа жануды қолдайтынын және отқа оттек қажет екенін байқатады.

5) Судағы ауа

Стаканға су құйып, бірнеше минут қойсақ, қабырғасынан ұсақ көпіршіктер пайда болады. Бұл — суда еріген ауа.

Бақылау қорытындысы: шар ауамен толды; доп серпілді; ауа сығылып, көлемі кішірейе алады. Демек, бізді қоршап тұрған ауа бар және ол маңызды қасиеттерге ие.

Негізгі ой: Сусыз адам бірер апта өмір сүре алса, ауасыз бірнеше минут қана тіршілік ете алады. Ауа бізді қоршап тұрады, ауасыз өмір мүмкін емес.

Ауаның қасиеттері (топтастыру)

сығылады серпімді көрінбейді түссіз мөлдір жануды қолдайды

Дәптермен жұмыс

Ауаның қасиеттерін жазу: сығылады, серпіледі, көрінбейді, түссіз, мөлдір, жануды қолдайды.

IV. Қорытынды тапсырмалар (топтық жұмыс)

I-топ: Бес жолды өлең

  1. 1. Ауа
  2. 2. Түссіз, иіссіз
  3. 3. Көрінбейді, жұтылады, сығылады, серпіледі, созылады
  4. 4. Ауа адам өміріне қажет
  5. 5. Ауа — тіршілік көзі

II-топ: Эссе

Тақырып: «Ауа — тіршілік көзі».

III-топ: Ассоциация

«Ауа» сөзіне ассоциация құру (мысалы: тыныс, мөлдірлік, өмір, жел, бұлт, жаңбыр, табиғат).

Бағалау

Сабаққа белсенді қатысқан оқушыларды мадақтау және бағалау.

Үй тапсырмасы

«Ауа және ауа райы» тақырыбын оқу, қысқаша конспект жазу.