Қазақша рефераттар

Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемімен таныстыру

Пәні

Математика

Сабақ тақырыбы

Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

Жаңа сабақ Сын тұрғысынан ойлау АКТ Деңгейлі тапсырмалар Өзара және өзін-өзі бағалау

Жалпы мақсаттар

  1. Тік бұрышты параллелепипед туралы кең түсінік қалыптастыру; тік бұрышты параллелепипед пен оның көлемін есептеумен таныстыру; текше мен параллелепипедтің айырмашылығы мен ерекшеліктерін нақтылау.
  2. Оқушылардың ой-өрісін және шығармашылық қабілетін дамыту; өз бетімен жұмыс жасау дағдысын қалыптастыру; математикаға қызығушылығын арттыру; АКТ құралдарын тиімді қолдану.
  3. Тапқырлыққа, жылдамдыққа және ептілікке тәрбиелеу; достық қарым-қатынас пен ұжымдық әрекет мәдениетін дамыту.

Оқыту нәтижелері мен ұйымдастыру

Қолданылатын әдіс-тәсілдер

  • АКТ: презентация, видео, флипчарт, слайдтар.
  • Жас ерекшелігіне сай оқыту: деңгейлі тапсырмалар.
  • Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау: кері байланыс, критерий арқылы бағалау, салыстыру.
  • Оқыту технологиясы: сын тұрғысынан ойлау.

Сабақтың жабдығы

  • Интерактивті тақта.
  • Венн диаграммасы (сурет/кесте).
  • Тік бұрышты параллелепипед және текше модельдері.

Топқа бөлу

Геометриялық фигуралар арқылы топтарға бөлу.

Сабақтың барысы

1) Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

Мұғалім әрекеті

  • Сәлемдесу, «Шаттық шеңберін» ұйымдастыру.
  • Қол алысып, бір-біріне жақсы тілектер айтуға бағыттау.
  • Сабаққа сәттілік тілеп, ынталандыру.

Оқушы әрекеті

  • Шеңберге тұрып, бір-біріне жылы лебіз білдіреді.
  • Бірлескен жұмысқа дайындалады.

Шаттық шеңбері (өлең жолдары)

Қол алысып, қане біз,

Достасайық бәріміз.

Айтарым бар сендерге,

Тез тұрыңдар шеңберге.

Қандай жақсы бір тұру,

Достарменен бір жүру!

Қандай жақсы дос болу!

2) Үй тапсырмасын тексеру: «Кім жылдам?»

Өткен сабақта аудан бірліктері және олардың үлестері (квадрат миллиметр, гектар) қарастырылды. Қайталау мақсатында интерактивті тақтадағы слайдтар арқылы жылдам сұрақ-жауап өткізіледі: бірінші болып қол көтерген оқушы жауап береді.

Тапсырмалар (толтыр)

  • 1 см² = ___ мм²
  • 1 дм² = ___ см²
  • 1 м² = ___ дм²
  • 1 га = 100 а = ___ м²
  • 1 км² = ___ м²
  • 1 м² = ___ дм² = ___ см² = ___ мм²
  • 1 дм² = ___ см² = ___ мм²
  • 1 га = ___ а
  • 1 а = ___ м²

Дұрыс жауаптар

  • 1 см² = 100 мм²
  • 1 дм² = 100 см² = 10 000 мм²
  • 1 м² = 100 дм² = 10 000 см² = 1 000 000 мм²
  • 1 а = 100 м²
  • 1 га = 100 а = 10 000 м²
  • 1 км² = 1 000 000 м²

3) Қызығушылықты ояту: «Артық фигураны тап»

Интерактивті тақтада мына фигуралар көрсетіледі: шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш, дөңгелек, сопақша, текше, тік бұрышты параллелепипед.

Талқылау нәтижесі

Артық фигуралар — текше және тік бұрышты параллелепипед, себебі бұлар көлемді (кеңістік) фигуралар. Қалғандары — жазық фигуралар, олардың ауданы бар. Ал кеңістік фигуралардың негізгі сипаттамасы — көлем.

Оқушы әрекеті

Оқушылар фигураларды салыстырып, ортақ қасиеттері мен айырмашылықтарын анықтайды және көлемді фигураларды бөлек топтастырады.

Дағды

Салыстыру, жіктеу, дәлелдеу және математикалық тілде түсіндіру.

4) Мағынаны тану: тік бұрышты параллелепипед

Тік бұрышты параллелепипед — күнделікті өмірде жиі кездесетін фигура. Көптеген заттар осы пішінге ұқсайды: кітап, кірпіш, сіріңке қорабы.

Анықтама

Барлық жақтары тіктөртбұрыш болатын және бұрыштары тік болатын кеңістік фигура тік бұрышты параллелепипед деп аталады.

Өлшемдері

Кез келген төбеден үш қыры шығады. Олар фигураның өлшемдері: ұзындығы (a), ені (b), биіктігі (c).

Салыстыру сұрағы

Жазық фигураларда (тіктөртбұрыш, шаршы) 2 өлшем бар: ұзындығы мен ені. Ал тік бұрышты параллелепипедте 3 өлшем бар: ұзындығы, ені, биіктігі.

Текше мен тік бұрышты параллелепипед: ұқсастық және айырмашылық

Ұқсастықтары

  • Екеуінің де 6 жағы, 12 қыры және 8 төбесі бар.
  • Қырлардың ұштары — төбелер.
  • Екеуі де кеңістік фигура, сондықтан көлемі есептеледі.
  • Үш өлшемі бар: ұзындығы, ені, биіктігі.

Айырмашылықтары

  • Текшеде үш өлшемнің бәрі тең: a = b = c.
  • Текшенің барлық жақтары — шаршы.
  • Тік бұрышты параллелепипедтің жақтары — тіктөртбұрыш, өлшемдері әртүрлі болуы мүмкін.

Есіңе сақта

Тік бұрышты параллелепипедтің көлемі

V = a · b · c

Мұнда: a — ұзындығы, b — ені, c — биіктігі.

Текшенің көлемі

V = a · a · a = a3

Мұнда: a — текшенің қыры (ұзындығы).

Тәжірибелік бөлім

Оқулықтағы 1–2-тапсырмаларды орындап, берілген өлшемдер бойынша тік бұрышты параллелепипед пен текшенің көлемін есептеңдер.