Қазақша рефераттар

Технологиялық дайындауда - оқушылардың тестпен жұмыс жасау жүйесін дайындау

Ұлттық бірыңғай тест: білім сапасының басты көрсеткіші

Қазақстан Республикасының білім беруді дамыту тұжырымдамасында жоғары білімді дамытудың негізгі үрдісі ретінде мамандар даярлау сапасын арттыру, ғылыми-зерттеу қызметімен ықпалдастырылған инновациялық білімді дамыту, жоғары оқу орындары зерттеулерін әлеуметтік сала мен экономиканың қажеттіліктерімен тығыз байланыстыру, білім беру технологияларын жетілдіру атап көрсетіледі. Осыған сай, қазіргі білім беру жүйесіндегі өзекті міндет — білім мазмұнына жаңалық енгізудің тиімді әдістерін табу және оны жүзеге асыра алатын болашақ мамандарды даярлау.

Ұлттық бірыңғай тест (ҰБТ) — білім сапасын бағалаудың маңызды тетігі. Мектептің күтілетін нәтижесі — сапалы білім алған, толерантты, ұлтаралық мәселелерді шешуге дайын тұлға қалыптастыру. Ал бұл мақсатқа жету ең алдымен оқыту сапасын арттыруға және мұғалімнің кәсіби құзыреттілігіне тікелей байланысты.

«Білімді ұрпақ — білімді ұстаздан» қағидасы бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Сондықтан білім сапасын көтерудің негізгі құралдарының бірі ретінде ҰБТ-ның енгізілуі заңды қадам болды.

ҰБТ-ның мақсаты және мұғалімнің рөлі

ҰБТ-ның мақсаты — мектеп бітіруші түлектердің негізгі пәндер бойынша оқу бағдарламасын қаншалықты меңгергенін анықтау. Оқу бағдарламасы — мемлекеттік құжат. Оны толық меңгеру — оқушының, ал меңгерту — мұғалімнің ең басты міндеті. Мектеп осы арқылы баланы ертеңгі өмірге даярлайды, болашақ мамандығын саналы таңдауға негіз қалайды.

Түлектерге қысқа стратегия

  • Қиын сұраққа бірден «тіреліп» қалмау: алдымен жеңіл сұрақтарға жауап беріп, кейін күрделілеріне көшу.
  • Тек тест жаттаумен шектелмей, бүкіл оқу бағдарламасын жүйелі меңгеру және жауап логикасын түсіну.
  • Психологиялық тұрақтылықты дамыту: уақытты басқару, қобалжуды бақылау, өз күшіне сену.

ҰБТ-ға дайындаудың кешенді бағдарламасы

ҰБТ-ға қатысушылардың дайындығын жүйелеу үшін мектепте кешенді дайындық бағдарламасы құрылуы қажет. Мұндай бағдарлама төрт бағытты қамтиды:

1) Психологиялық

Оқушы, ата-ана және мұғалім қатысатын ұзақ мерзімді жұмыс. Ертерек бастау маңызды.

2) Ұйымдастырушылық

ҰБТ ережелері, бұйрықтар, нұсқаулықтар және алдыңғы тест қорытындылары ұсынылатын ақпараттық бұрыш ұйымдастыру.

3) Технологиялық

Тестпен жұмыс жасау дағдысын қалыптастыру: тест құрастыру теориясын меңгеру, сабақта тесттерді жүйелі қолдану.

4) Ақпараттық

Мұғалімдерді ғылыми-әдістемелік материалдармен және тест орталықтарының құжаттарымен тұрақты таныстыру.

«Су жағасында тұрып жүзуді үйрету мүмкін емес» дегенді ескере отырып, тест технологиясын оқу жүйесіне біртіндеп әрі тұрақты енгізу қажет. Тақырыптық тест жинақтары арқылы материалды меңгеру деңгейі бағаланып, оқушылар тест тапсырмаларын орындауға дағдыланады. Бұл жаттықтыру жұмыстары ҰБТ кезінде уақытты үнемдеп, нәтижені арттыруға көмектеседі.

Психологиялық қызметтің міндеттері

  • Психологиялық және әлеуметтік-психологиялық қиындық көріп жүрген оқушылардың мәселелерін анықтап, дер кезінде көмек көрсету.
  • Қиындықтың себептерін жан-жақты талдап, түзету және дамыту жұмыстарын жүргізу.
  • Қажет болған жағдайда психологиялық тренингтер ұйымдастыру.

Ұмытудың пайызын азайту: ұзақ мерзімді есте сақтауды қалай жаттықтыру керек?

  1. Есте сақтайтын мәліметті алдын ала іріктеп алыңыз.
  2. Зейінді толықтай қажетті материалға шоғырландырыңыз.
  3. Негізгі және қосымша ақпаратты ажыратыңыз.
  4. Күрделі материалды есте сақтау үшін ең алдымен оның мазмұнын түсініңіз.
  5. Өзіңіздің есте сақтау қабілетіңізге сеніңіз және оны үнемі жаттықтырыңыз.
  6. Жүйелі түрде қайталау арқылы ақпаратты қайта жаңғыртып отырыңыз.
  7. Тану мен қайта жаңғыртуды шатастырмаңыз: «көргенде білу» әрдайым «айтып беру» деген емес.
  8. Қайта жаңғырту қиын болса, сол сәттегі жағдайды кезең-кезеңімен еске түсіріп көріңіз.
  9. Есіңізде болсын: шамадан тыс жүйкелік күш түсу мен мазасыздық — есте сақтаудың басты жауы. Жақсы есте сақтау үшін денсаулықтың мықты болуы маңызды.
  10. Жаттығу барысында зейін, байқағыштық және ерік процестерін де дамытыңыз.
  11. Есте сақтау жаттығулары үшін тиімді уақыт: таңертеңгі 08:00–12:00. Жұмыстың нәтижелі кезеңі көбіне кешкі 19:00 шамасында байқалады.
  12. Шай мен кофе сергектік береді, ал темекі шегу есте сақтауды әлсіретеді. Есте сақтаудың маңызды құпияларының бірі — эмоционалды есте сақтау.

Стресті жеңу: қарапайым әрі пайдалы қадамдар

1) Дене ресурстарын қолдау

Стресс кезінде ағзадағы дәрумен қоры азаюы мүмкін, әсіресе В тобы. Денсаулыққа қатысты шешімді мүмкін болса дәрігер кеңесімен қабылдаңыз.

2) Қозғалыс пен спорт

Жаттығу жасаңыз, билеңіз, ән айтыңыз, бассейнге барыңыз, таза ауада жиі серуендеңіз.

3) Релаксация

Баяу музыка тыңдау, тыныштықта демалу, түнгі аспанға қарап ой жинау — жүйке жүйесін қалпына келтіруге көмектеседі.

4) Әлеуметтік қолдау

Отбасы мен жақындардың қолдауы маңызды. Тренингтерге қатысу, мерекелік кездесулерге бару, жаңа адамдармен танысу да психологиялық тепе-теңдікті күшейтеді.

Ата-аналарға алты кеңес

Балаға ұрысу көбіне қарсы реакция тудырады. Керісінше, жылы сөз және түсіністік бала көзқарасын өзгертіп, өзара тіл табысуға мүмкіндік береді.

  1. Таңды сәтті бастауға көмектесіңіз: баланы жаймен оятыңыз, мейіріміңізді көрсетіңіз.
  2. «Жалқаусың», «ақымақсың» сияқты кемсітетін сөздерден аулақ болыңыз. Оның орнына нақты жағдайды сипаттап, жұмсақ ұсыныс айтыңыз: «Күнің бос өтіп жатқандай көрінеді, бір пайдалы іс бастасақ қалай?»
  3. Тентектігін тентек сөзбен бетіне баспаңыз. Дауысты бәсеңдетіп, жүрекке жететін жылы сөз таңдаңыз.
  4. Мектеппен байланыста болыңыз. В. Сухомлинский айтқандай, отбасы мен мектеп тәрбиесі біріккенде ғана нәтиже толық болады.
  5. Ер жеткен баланы тыңдай біліңіз. Кейбір сұрақтарға жауап бермесе, қыспаққа алмаңыз. Егер артық кетіп қалсаңыз, кешірім сұраудан ұялмаңыз.
  6. Баладан еш нәрсені жасырып, өтірік айтуға дағдыланбаңыз. Сенім — қарым-қатынастың тірегі.

Оқушы мен мұғалім арасындағы келіспеушілікті шешу жолдары

  1. Қақтығысты ушықтырмай, тәрбиелік жұмысты жүйелі жалғастырыңыз.
  2. Оқушымен кеңесуге уақыт табыңыз.
  3. Мәселеден шығудың тиімді жолдарын бірге ойластырыңыз.
  4. Баланың ар-намысына тимей, оның жағдайын түсінуге тырысыңыз.
  5. Әңгіме кезінде кемсітуге, қорлауға, дауысты көтеруге жол бермеңіз.
  6. Оқушыға оны түсінетініңізді сездіріңіз.
  7. Жазалау мақсатында бағаны төмендетпеңіз.
  8. Оқиғаны құпия сақтаңыз: сыртынан сөз айту сенімді жояды.
  9. Балаға жылылықты аямаңыз, есімімен атап, тұлға ретінде құрмет көрсетіңіз.

Оқушыны ҰБТ-ға психологиялық дайындауда ата-аналарға кеңес

  1. Алдын ала тестілеудегі ұпайларды елемей қоймай, нәтижені талқылап, дұрыс бағыт-бағдар беріңіз.
  2. Баланың күнделікті дайындалатын тұрақты уақыты мен ыңғайлы орнын ұйымдастырыңыз.
  3. Көңіл күйі мен денсаулығына үнемі назар аударыңыз.
  4. Балаңыздың алдағы жетістігіне сенім білдіріп, қолдауыңызды тұрақты көрсетіңіз.
  5. Дұрыс тамақтануын қадағалаңыз: есте сақтауға пайдалы жеміс-жидек пен дәрумендерге мән беріңіз.
  6. Артық жүктеме түсірмеңіз: шаршатпай, дұрыс демалысын қамтамасыз етіңіз.
  7. Ешқашан сынап-мінеп, кемсітпеңіз. Сабырмен түсіндіріп, байыпты болуға үйретіңіз.