Құстың негізгі баспанасы
Білім саласы, бөлім және тақырып
Білім саласы
Таным
Бөлімі
Экология негізі
Тақырыбы
Құстар — біздің досымыз
Мақсаты
- Табиғат байлығын қорғауға тәрбиелеу.
- Құстардың тұрмыс-тіршілігімен таныстыру.
- Көркем сөздер арқылы балалардың сөздік қорын молайту.
Әдіс-тәсілдері
Көрнекілік
- Табиғат бұрышы.
- Құстардың суреттері мен мүсіндері.
- Әртүрлі тірі құстар (мүмкіндікке қарай).
Қостілділік компонент
Негізгі сөздерді қазақша, орысша және ағылшынша қатар қолдану арқылы есте сақтау дағдысы қалыптастырылады.
Құстар
птицы · birds
Қарлығаш
ласточка
Қараторғай
скворец
Бүркіт
беркут
Тоты құс
попугай
Тауыс
павлин
Іс-әрекет кезеңдері
Ынталандырушы-оятушы кезең
Тәрбиешінің сөзі
Балалар, бүгін бізге қонақтар келіп отыр. Олай болса, қонақтармен сәлемдесейік.
Балалардың жауабы
Сәлеметсіздер ме, апайлар!
Шағын өлең (бірге айту)
Табиғатым тамаша,
Көз тоймайды қараса.
Табиғатты аялап,
Жүрейікші жараса.
Сәлем саған, Жер Ана!
Сәлем саған, Нұрлы Күн!
Аман-есен болайық,
Табиғатты қорғайық!
Ұйымдастыру
Балалар шеңбер құрып, бірге қозғалыс жасайды.
Ұйымдастыру-ізденушілік кезең
Сұрақ-жауап
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Көктемде қанша ай бар? Олар қалай аталады?
- Көктемде табиғатта қандай өзгерістер болады?
- Көктем туралы кім тақпақ біледі?
Тақпақ үлгісі
Қызыл талда бүршік бар,
Бүршігін сол жарғаны —
Көктем келіп қалғаны.
Дыбыс арқылы қызықтыру
Құстардың дауысы естіледі. Балалар бұл кімнің дауысы екенін анықтайды.
Негізгі ой
Бүгін біз құстар туралы әңгімелесеміз. 1 сәуір — күлкі күні ғана емес, әлем жұртшылығы атап өтетін Құстар күні екені де маңызды. Көктем келгенде өзен-көлдер, тау мен бақ құстардың қиқуына толады.
Балаларға қойылатын жетекші сұрақтар
- Құстарға қандай қамқорлық жасаймыз?
- Құстар немен қоректенеді?
- Құстар туралы қандай ертегілерді білесіңдер?
- Құстар қайда мекендейді?
- «Құстар» сөзін үш тілде айтайық: құстар — птицы — birds.
Тосын сәт: «Рогатка» оқиғасы
Даулет қолында рогаткамен келеді де: «Осы рогаткамен құстарды атып көрейін деп едім», — дейді.
Талқылау
Балалар құстарды атуға болмайтынын айтады. Тәрбиеші Даулетке бұл әрекеттің дұрыс емес екенін түсіндіріп, сабақ барысында құстардың пайдасын бірге дәлелдеп көретіндерін жеткізеді.
Құстар туралы қысқа деректер
- Қазақстанда құстардың 481 түрі мекендейді.
- Әр құстың өз «кәсібі» бар: бірі әнші, бірі «құрылысшы».
- Құстарды «дала дәрігері» деп те атайды: олар ағаштарды зиянкестерден қорғайды.
Құстардың ұқсастығы мен ерекшелігі
Ұқсас белгілері
- Қанаты бар, тұмсығы бар, құйрығы бар.
- Аяғымен жүреді, қанатымен ұшады.
Дене жамылғысы және көбеюі
- Денесін мамық пен қауырсын жабады.
- Жұмыртқа арқылы көбейеді.
Іс-тәжірибе: қауырсын неге суланбайды?
Қажетті құралдар
Қағаз, су, қауырсын, өсімдік майы.
Мақсаты
Құстардың жүні неге су өткізбейтінін бақылау және түсіндіру.
Қысқаша қорытынды
Қауырсынның беткі қабаты мен майлы қабаты суды тебуге көмектеседі.
Құстарды топқа бөлу
Қыстайтын құстар
Қарға, торғай, сауысқан, көгершін.
Жыл құстары
Ұзақ, қараторғай, қарлығаш, тырна, аққу, қаз.
Халық даналығы және бақылау
- Бозторғай ән салса — күн ашық болады.
- Торғай шаңға аунаса — жаңбыр жауады.
- Қарлығаш төмен ұшса — ауа райы бұзылады.
Қазақ халқы сұлу қыздарын аққуға, ер жігіт-батырларын бүркітке, әншілерін бұлбұлға теңеген.
Тыйым сөздер және қамқорлық
- Құстың ұясын бұзба.
- Құсқа тас лақтырма.
- Құстың жұмыртқасын жарма.
Қамқорлық үлгілері
Ұя мен жемсалғыш жасап, құстарға дән және жем шашу.
Сергіту сәті
Қане, қанат жазайық,
Қарлығаш болып ұшайық.
Ұшып-ұшып алайық,
Сауысқан болып секіріп,
Торғай болып қонайық.
Қозғалыс мақсаты
Қимыл-қозғалыс арқылы сергіп, құстардың қимылын бейнелеу.
Дидактикалық ойындар
«Кімнің дауысы?»
Дыбыс бойынша құсты анықтау.
«Не артық?»
Суреттер арасынан артық нысанды табу.
«Ұясын тап»
Құстарды өз ұяларымен сәйкестендіру.
«Экологиялық бағдаршам»
Жақсы/жаман әрекеттерді ажырату (ақ/қара түсті белгілер арқылы).
Тәрбиелік қорытынды
Тәрбиеші: «Даулет, көрдің бе, балалар құстар туралы көп біледі. Олар құстарды қорғайды, ал сен бұзақылық жасадың».
Даулеттің жауабы
Кешіріңдер, балалар. Мен енді құстарды атпаймын, бұзақы болмаймын.
Топ шешімі
Балалар Даулетті кешіреді.
Сабақты әнмен аяқтау
Тақпақтар (жыл құстары туралы)
Құстар келсе көктемде,
Қуанамыз, қолдаймыз.
Ұя жасап, жем беріп,
Біз оларды қорғаймыз.
Жыл құстары келді деп,
Бала біткен мәз болды.
Қос қанаты желпілдеп,
Көлге үйрек пен қаз қонды.
Ортақ финал
Оқу іс-әрекеті «Көктем келді, құстар келді» әнімен қорытындыланады.
Рефлексия және қорытынды
Қорытынды сұрақтар
- Бүгін біз не білдік?
- Бізге қонаққа кім келді?
- Даулеттің іс-әрекеті дұрыс болды ма?
- Құстар қандай екі топқа бөлінеді?
- Құстың негізгі баспанасы қандай?
- Қай құста мүлде ұя болмайды?
- Адам қай құсты аң аулауға пайдаланады?
- Қандай құс «хат тасушы» деп аталған?
Күтілетін нәтиже
Нені біледі
Жыл құстарын және олардың атауларын.
Нені меңгереді
Құстарға қамқорлық жасау, табиғатты қорғау дағдылары.
Түйін
Құстардың адамға жасайтын жақсылығы көп, табиғаттағы маңызы зор. Сондықтан оларды қорғау — әрқайсымыздың міндетіміз.
Марапаттау
Белсенді қатысқан балалар мадақталып, ынталандырылады.