Семантикалық карта толтыру
Сабақ туралы қысқаша ақпарат
Бұл жоспар әдебиеттік оқу пәніне арналған. Сабақта «Кедей» өлеңі мәнерлеп оқылып, мазмұны ашылады, негізгі ойы талданады және оқушылардың сыни ойлау дағдылары топтық жұмыстар арқылы дамытылады.
Сабақтың түрі
Жаңа білімді хабарлау сабағы
Бағалау
Өзін-өзі бағалау (топ басшылары арқылы)
Көрнекіліктер
- Семантикалық карта
- Үнтаспа
- Слайдтар
- Суреттер
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Мәнерлеп оқу арқылы өлеңнің мазмұнын ашу, поэзияға қызығушылықты арттыру.
Сыни ойлау
Өлеңдегі оқиғаны өз түсінігімен жеткізе білуге дағдыландыру.
Топтық міндет
Топтық жұмыс арқылы меңгерген ақпаратты қажетті жағдайда қолдануға, өз пікірін еркін білдіріп, дәлелдеуге үйрету.
Қолданылатын стратегиялар
Сабақтың барысы
1) Үй тапсырмасын тексеру
Оқушылар 3 бөлік бойынша сурет салып келеді және «Галереяны шарлау» әдісі арқылы жұмыстарын таныстырады.
I бөлік
Күлпаш пен Қали
II бөлік
Күлпаштың зары
III бөлік
Әке мен бала
Әр топ өз суретін қорғайды: мазмұнын түсіндіреді, композициясын негіздейді, қысқаша қорытынды жасайды.
2) Қызығушылықты ояту
Үнтаспадан үзінді тыңдалады. Оқушыларға үзіндідегі әлеуметтік жағдайды аңғарту мақсатында сұрақ қойылады: «Үзіндіде кімнің өмірі суреттелген?».
«Бейшараның бөз көйлегі жырым-жырым, қолдары қарғаның тұяғындай қап-қара, ерні тілінген…»
Нәтиже
Оқушылар тыңдалған үзінді арқылы әлеуметтік теңсіздік, жоқшылық, ауыр тұрмыс тақырыбына ой жүгіртіп, жаңа тақырыпқа табиғи түрде өтеді.
3) Мағынаны тану
Семантикалық карта
Оқушылар автордың өмірі мен шығармашылығына қатысты мәліметтерді семантикалық карта арқылы жинақтайды.
Оқулықпен жұмыс
«Кедей» өлеңі мәнерлеп оқылады. Оқу барысында интонация, кідіріс, логикалық екпінге назар аударылады.
«Елес жетелеу» стратегиясы
Сұрақ: «Көз алдарыңа не елестеді?». Оқушылар өлең тудырған бейнелерді сипаттап, дәлел келтіреді.
4) Топтық жұмыс
Әр топқа нақты тапсырма беріледі: шумақпен жұмыс, тірек сөздер, мазмұндау және салыстыру.
I топ
- I шумақты оқиды
- Тірек сөздерді жазады
- Тірек сөздер арқылы мазмұнын айтады
Тірек сөздер (үлгі)
Күзгі түн, ызғар, қырау, бұлт, қараңғы, ел ұйқыда…
II топ
- II шумақты оқиды
- Тірек сөздерді жазады
- Тірек сөздер арқылы мазмұнын айтады
Тірек сөздер (үлгі)
Ұзақ түн, иттен басқа, жаурау, талай жас…
III топ
- Екі мәтіндегі жыл мезгілін анықтайды
- Тақырыппен сәйкестігін дәлелдейді
- Ортақ идеяны тұжырымдайды
Қорытынды (үлгі)
Бір мәтінде қыс – қатал, кедей тұрмысының ауырлығын күшейтеді; екіншісінде күздің ызғары – жағымсыз көңіл күйді айқындайды.
5) БҮҮ кестесі және салыстыру
Оқушылар «Білемін – Үйренгім келеді – Үйрендім» кестесін толтырып, мәтіндер мен авторларды салыстыру арқылы ойларын жүйелейді.
I топ
«Күлпаш» пен «Кедей» өлеңдерін салыстырады (тақырып, көңіл күй, образ, идея).
II топ
Авторларды салыстырады: Бейімбет Майлин және Сұлтанмахмұт Торайғыров (шығармашылық ұстаным, көтерген мәселе, тіл өрнегі).
III топ
«5 жол өлең» құрастырады: тақырып – екі сын есім – үш етістік – сөйлем – синоним/қорытынды сөз.
«Ұқсастық пен даралық» арқылы талдау
Оқушылар шығармадағы ортақ белгілер мен ерекшеліктерді ажыратып, дәлел ретінде мәтіннен тірек сөздер мен көркемдік детальдарды қолданады.
6) Ой қозғау
- Осындай өмірге біз қалай жеттік?
- Қандай көтерілістерді білесіңдер? (мысалы: «Ұлт-азаттық», «Желтоқсан»)
7) Әдебиет теориясы
Жанры
Өлеңнің жанрлық сипатын анықтау, көркемдік ерекшеліктерін атау.
Идеясы
Әлеуметтік мәселе, кедей тұрмысының шындығы және оған авторлық көзқарас.
8) Қорытынды: бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау
Оқушылар өзін-өзі бағалайды, қорытынды бағаны топ басшылары ұсынады.
Үй тапсырмасы
«Кедей» өлеңін жаттау.