Арман кілті
Сахналық кеңістік және атмосфера
Бөлме алдын ала тақырыпқа сай көркемделеді: тақта үстіне көгілдір қағаз жолақ (2 м × 25 см) ілініп, сары жылтыр қағазбен «Өссем ертең кім болам?» деген жазуы бар плакат орналастырылады. Тақырыптың оң жақ шетінде сұрақ белгісі салынған эмблема ақ ватманға түсіріліп, магнит тастармен бекітіледі. Эмблеманың астында әзірге құпия белгілер жасырылып тұрады.
Ортадағы нөмірленген үстелдерге әр мамандыққа тән заттар қойылады. Бұл балаларға «мамандық» ұғымын тек сөзбен емес, нақты бейнемен сезіндіреді.
Тақырып
«Өссем ертең кім болам?»
Мамандықтар әлеміне алғашқы қадам.
Мақсаты
Тұлғалық даму
- Ой-қиял мен ізгі сезімдерді дамыту.
- Болашаққа сенім қалыптастыру, армандай білуге ықпал ету.
Тіл және орта
- Ойды мәнерлеп жеткізуге үйрету, тіл дамыту.
- Ұжымдық іс-қимыл және қарым-қатынас әдебін қалыптастыру.
Сабақ барысы: бес мамандықтың бес бейнесі
Көңілді әуенмен топқа бес топ кезекпен кіреді (әр топта 4 баладан). Балалар шаттық шеңберін құрып, өздерін мамандық атауымен таныстырады: құрылысшылар, дәрігерлер, диқандар, ғарышкерлер, ұстаздар.
Қонақтармен амандасу
Қазақша
Сәлеметсіздер ме!
Орысша
Здравствуйте!
Ағылшынша
Good morning!
Шаттық шеңбері: жылы сөздің күші
Балалар бір-біріне ізгі тілектер айтып, жағымды көңіл күй қалыптастырады: «Бүгін сен қандай әдемісің!», «Сен нағыз дәрігердейсің!», «Достарың көп болсын!» сияқты жылы сөздер әр баланың өзіне деген сенімін күшейтеді.
Ортақ өлең шумағы
Сәлем, гүлім! Сәлем, жерім! Сәлем саған туған елім! Бір шаңырақ астында Сен тұрасың, ол тұрады, Мен тұрамын, біз тұрамыз! Жүрек жылуын берем саған, Берем сізге, берем мен бәріңізге!
1) Құрылысшылар: қала мен арманды тұрғызу
Балалар құрылысшы еңбегінің мәнін түсіндіреді: пәтер, мектеп, балабақша сияқты өмірге қажет нысандардың бәрі еңбекпен салынады. Олардың қиялындағы жоспар да нақты: «Үлкен балабақша саламын, атын “Жұлдыз” қоямын».
Ұран
Құрылысшы — ізетті, құрылысшы — құрметті.
Тақпақ
Үлгілерге қараймын, үй іргесін қалаймын.
Өрнектерін оямын, терезесін қоямын.
Тақпақ
Терезеден күн күліп, аулада гүл құлпырып.
Шаттансын барлық балалар, бақыт тапсын аналар.
Тақпақ
Үйге толы ырыс-құт, үлесіп тұр тыныштық.
Еңселі әр үйіміз — елге тартқан сыйымыз.
Әңгіме барысында балалар қол қимылымен «үй құрастыру», «терезе қою», «гүл отырғызу» әрекеттерін көрсетіп, «пәтер кілтін» қуана ұсынады. Сонымен қатар Астанадағы Бәйтерек кешенінің идеясы мен сәулеті туралы қысқаша мәлімет айтылады.
2) Дәрігерлер: қамқорлық пен жауапкершілік
Бұл бөлімде балалар дәрігер мамандығының адам өміріндегі орнын ашады: бала денсаулығы, ана денсаулығы, қарттардың жағдайы — бәрі де күтімді қажет етеді.
Ұран
Қамқор жанға араша — дәрігерлік тамаша.
Тақпақтар
Денсаулығы баланың, денсаулығы ананың.
Хал-жағдайын қарттың да қамқорлыққа аламыз.
Елім ісімді түсінді — емдеп берем тісіңді.
Аялаймын жаныңды, арттырамын күшіңді.
Пайдалы кеңес: тіс тазалау
- Алдымен щетканы жоғары-төмен қозғап, әр тісті тазалау.
- Азу тістердің үстін оңға-солға қозғалыспен жуу.
- Тістің ішкі бөлігін мұқият тазалау.
- Ауызды сумен шайып шығу.
Тәрбиеші балалардан тісті күніне неше рет жуу керектігін сұрап, дұрыс жауаптарды бекітеді.
3) Диқандар: береке мен еңбек
«Ақ күріш, ақ нан, аппақ алтын мақта» — ел ырысы ең алдымен егінші еңбегімен келеді. Балалар техникамен жұмыс істеу, мезгілге үлгеру, жерге жанашыр болу туралы ойларын тақпақ арқылы жеткізеді.
Ұран
Мақта, астық — егінім, мақтанышы елімнің.
Тақпақ
Сан машина комбайн, сайлап іске қамдаймын.
Мейірімім ісіммен, мезгілден кеш қалмаймын.
Тақпақ
Тракторды жүргізіп, дала сәнін кіргізіп.
Өсіремін егінді — еңбек маған көңілді.
Осы бөлімде үстел үстіндегі бауырсақ ұсынылып, «Диқандарға мың алғыс!» деген ортақ ризашылық айтылады.
Сергіту сәті: дене мүшелерінің мәні
Сұрақ-жауап
- Көз — жақсыларды көру үшін.
- Мұрын — тыныстап дем алу үшін.
- Құлақ — ақыл-кеңес тыңдау үшін.
- Қол — елге көмек беру үшін.
Қорытынды
Бәрі де керек — шаттықпен өмір сүру үшін.
4) Ғарышкерлер: биік мақсаттың символы
Балалар ғарышқа қызығушылықтарын өлеңмен өрнектеп, арманның шексіз екенін сезіндіреді. Бұл бөлімде батылдық пен ғылымға құштарлық алға шығады.
Ұран
Әрі батыр, әрі ғалымбыз — әлемге аян боламыз.
1-ғарышкер
Тұңғиықты ғарышты, тұнып тұрған алысты.
Орындалса арманым, ғарышты мен шарлаймын.
2-ғарышкер
Көркіне Жер-Ананың ғарыш жақтан қараймын.
Қуат алам Отаннан — Марсқа мен самғаймын.
Балалардың арманы нақты тұлғалармен бекітіледі: «Тоқтар Әубәкіров ағайдай ғарышкер боламын», «Талғат Мұсабаевтай зымырандарды басқарғым келеді», «Байқоңырда ғарышкерлер дайындаймын».
5) Ұстаздар: білімнің кілті
Музыка үні күшейгенде «ұстаздар» орындарынан тұрып, білімнің адамды алға бастайтынын айтады. Бұл бөлім сабақтың негізгі түйінін ашып береді: маман иесі болудың алғашқы шарты — білім.
Түйін
Білім — арманға апарар жол.
Ойын: «Құпия сөз»
Алдарыңыздағы парақта сілтеме белгілері берілген. Қаламмен қызыл нүктеден бастап, бір тордан жүріп отырасыздар. Төртінші сілтеме аяқталған тордағы әріпті анықтап, ойыншылар сол әріпті ортақ торға жазады. Барлық әріптер ретімен тақтаға түсірілгенде құпия сөз шығады: БІЛІМ.
«Арман кілті» және түстер құпиясы
Балалар конвертті ашып, төртбұрыш түстерін «Арман кілтіндегі» түстермен салыстырады. Қай түс қалып қойғанын анықтап, тақтадағы сұрақ белгісінің астындағы жасырын сөздерді ашады. Тәрбиеші әр түске сәйкес қасиеттерді оқып береді.
Кілтте жоқ түс — күлгін. Оның тұсындағы «жалқау» деген қасиетті қабылдамаймыз: ол түсті конвертке салып, шетке қоямыз.
Кейін балалар шеберханаға барып, дайын жұмысты қонақтарға арналған сый ретінде ұсынады.
Қорытынды: «Жүректен жүрекке»
Балалар шеңберге тұрып, қол ұстасып, өз әсерлерімен бөліседі: бірі өзін ересек сезінгенін айтады, бірі бәрін білгісі келгенін жеткізеді, енді бірі келесі сабақта басқа мамандықтарды да осылай таныстыруды ұсынады. Тәрбиеші бұл ұсынысты қолдап, келесі ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде мамандық әлемін кеңейтетінін айтады.
Ортақ ұран-өлең
Маңдайдан тер тамшылап, Ар-намысты қамшылап, Болам деймін еліме, Тірек болар — азамат!
Қоштасу
Қазақша
Сау болыңыздар!
Орысша
До свидания!
Ағылшынша
Goodbye!
Сабақ соңында тәрбиеші балалардың тапқырлығы мен белсенділігін атап өтіп, алғыс білдіреді.