Жай бөлшектер мен аралас сандарға амалдар қолдануға есептер шығару
Сабақтың тақырыбы
Жай бөлшектер мен аралас сандарға амалдар қолдануға арналған есептер шығару.
Мақсаты (ақпараттық)
Оқушылардың жай бөлшектер мен аралас сандарға амалдар қолдану тақырыбы бойынша білімдерін жүйелеу және бекіту. Өткен тақырып бойынша әртүрлі есептерді шығара білуге үйрету.
Мақсаты (коммуникативтік)
Есеп шығаруда оқушыларды шапшаңдыққа, шыдамдылыққа, ұйымшылдыққа және мұқияттылыққа ойын арқылы тәрбиелеу.
Мақсаты (проблемалық)
Іскерліктерін, өз бетімен еңбектену дағдыларын, математика пәніне қызығушылығын дамыту. Білімді өмірде қолдана білуге дағдыландыру.
Сабақтың түрі
Қайталау сабағы.
Сабақтың әдісі
«Математикалық ралли» ойыны, сайыс сабағы.
Көрнекіліктер
Топшамалар, машина эскиздері, плакаттар, көбелек суреттері.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру бөлімі
- Оқушылармен амандасу.
- Түгендеу жүргізу.
- Сыныпты 3 топқа бөліп отырғызу.
II. Негізгі бөлім (ойын желісі)
Бүгінгі сабақ «Математикалық ралли» ойыны форматында өтеді. Сендер топ болып сайысқа түсесіңдер: әр топ — бір «машина экипажы». Жарыстың әр кезеңі жетондармен бағаланады.
Кезеңдер
- «Сақтықта қорлық жоқ»
- «Лото: ралли машина таңдау»
- «Абайла, арақашықтықты сақта»
- «Апат аяқ астында»
- «Аялдау»
- «Мәре»
I кезең: «Сақтықта қорлық жоқ»
Топтарға сұрақ қою арқылы негізгі ережелерді қайталау.
Фокус:
Анықтамалар мен амалдардың алгоритмдері
Анықтамалар
- Дұрыс бөлшек дегеніміз не?
- Бұрыс бөлшек дегеніміз не?
- Аралас сан дегеніміз не?
- Өзара кері сандар дегеніміз қандай сандар?
Амалдар
- Бөлімдері бірдей жай бөлшектерді қалай қосамыз?
- Бөлімдері әртүрлі жай бөлшектерді қалай қосамыз?
- Жай бөлшектерді қалай азайтамыз?
- Аралас сандарды қалай азайтамыз?
- Жай бөлшектерді қалай көбейтеміз?
- Жай бөлшектерді қалай бөлеміз?
- Аралас сандарды қалай бөлеміз?
II кезең: «Лото — ралли машина таңдау»
Әр экипажға топшама беріледі. Әр топшамада 4 есеп болады. Есептер шығарылғаннан кейін жауаптары машина суретіне жазылады. Дайын болған топ жауап жағын төмен қаратып тақтаға жапсырады.
1-топшама
- 1) 3/8 + 1/2
- 2) 5/6 − 7/25
- 3) 5/21 · 7/13
- 4) (5/12 + 7/12) · 13/33
2-топшама
- 1) 5/9 + 1/3
- 2) 4/5 − 5/18
- 3) 9/55 : 13/22
- 4) (17/21 + 4/21) · 9/17
3-топшама
- 1) 3/11 + 2/3
- 2) 19/33 − 7/25
- 3) 5/21 : 14/15
- 4) (10/17 + 4/17) · 17/28
Ескерту: Берілген есептердің бастапқы жазылуы дереккөзде аралас форматта болғандықтан, мұнда оқуға жеңіл болу үшін бөлшек түрінде реттеліп берілді.
III кезең: «Абайла, арақашықтықты сақта»
Тақтаға кесте жазылады. Әр экипаждан бір оқушы шығып, кезектесіп кестені толтырады: a + b, a − b, a · b, a : b.
| a | b | a + b | a − b | a · b | a : b |
|---|---|---|---|---|---|
| 5/9 | 4/9 | — | — | — | — |
| 3/4 | 1/4 | — | — | — | — |
| 4/7 | 3/7 | — | — | — | — |
| 9/13 | 3/13 | — | — | — | — |
| 7/15 | 2/15 | — | — | — | — |
| 9/17 | 7/17 | — | — | — | — |
IV кезең: «Апат аяқ астында»
Әр экипажға тапсырмалар жазылған топшамалар беріледі. Шешім дайын болған соң экипаждың бір мүшесі шығып, есепті тақтада қорғайды (түсіндіреді).
1-топшама
Берілген мәтінде бұл кезеңнің өрнектері толық әрі анық оқылмайды (формат бұзылған).
Ұсыныс: тапсырмаларды түпнұсқаға сай қайта теріп, бөлшек/аралас сан түрінде біріздендіріп енгізу.
2-топшама
Өрнектердің кей бөлігі мен амал таңбалары бастапқы мәтінде бірігіп кеткен.
Ұсыныс: фотосурет/анық нұсқасын жіберсеңіз, дәл қалпында рәсімдеп беремін.
3-топшама
Мәтіндегі өрнектердің құрылымы бұзылғандықтан, қате түсіндіру қаупі бар.
Ұсыныс: тапсырмаларды жеке жолдармен, бөлшектерді «a/b» түрінде жазып беру.
V кезең: «Аялдау»
Экипаж мүшелері «көк майсада демалу» және «гүл теру» ойыны арқылы сергіп, логикалық есептерді шешеді. Тақтаға дала мен гүл суреттері бар плакат ілінеді. Әр экипаждан бір оқушы шығып, «гүл» таңдайды. Гүлдің ішінде логикалық тапсырма болады — оны экипаж болып шешеді.
Фокус:
Логика, жылдам ойлау, бірлескен шешім
Логикалық есептер
- Бөлменің 4 бұрышында 4 мысық отыр. Әр мысықтың алдында 3 мысық отыр. Бөлмеде неше мысық бар? Жауабы: 4
- Екі қолда 10 саусақ. Сонда 10 қолда неше саусақ? Жауабы: 50
- Сағат 22:00-де жаңбыр жауып тұрса, 24 сағаттан кейін күн жарқырап тұруы мүмкін бе? Жауабы: жоқ
- Корзинадағы 7 алманы 7 қызға тең бөліп беру керек және 1 алма корзинада қалуы керек. Бұл қалай орындалады?
Қосымша тапсырмалар
- Тауық бір аяғымен тұрса 2 кг, ал екі аяғымен тұрса неше кг болады?
- 70 минут көп пе, әлде 1 сағат 10 минут көп пе?
- 1 т мақта ауыр ма, әлде 1 т темір ауыр ма?
- 4 қайың қатар өсіп тұр. Әрқайсысында 4 бұтақтан, әр бұтақта 4 алмадан бар. Барлығы неше алма?
- Сағаттың төрттен бір бөлігінде неше минут бар?
VI кезең: «Мәре»
Мәре сызығына сәтті жету үшін әр экипажға теңдеу шешу тапсырмасы беріледі. (Бастапқы мәтіндегі теңдеулердің жазылуы форматталу барысында бұзылғандықтан, төменде құрылымы сақталып, бірақ нақты бөлшек белгілері нақтыланбай берілді.)
№1
(3x − 1/6x) : 1/4 = 2/3
№2
2/3 · 7 : (5/4x − x) = 1/3
№3
(4x + 1/2x) : 2/3 = 1 1/4
Ескерту: Егер теңдеулерді дәлме-дәл қалпына келтіру қажет болса, бастапқы нұсқаны (анық терілген мәтін немесе сурет) жіберіңіз.
III. Қорытынды бөлім
Ұпайларды санау
Әр экипаж өз қорындағы ұпайларды санап, қай топтың алда келе жатқанын анықтайды. Ең көп ұпай жинаған экипаж жеңімпаз атанады.
Бағалау
Сабақ соңында барлық оқушының жұмысы ескеріледі және бағаланады.