Туған тіл
Сабақ тақырыбы
Н. Айтұлы — «Ана тілім»
Сабақ мақсаты
1) Идеяны ашу және өмірмен байланыстыру
Өлеңнің идеясын талдау арқылы тіл мәселесін түсіндіру, оқушының өмірлік тәжірибесімен байланыстыру.
2) Талдау және тілдік дағдыны дамыту
Өлеңді тілдік ерекшеліктеріне назар аудара отырып талдау; оқушының тіл байлығын, сөздік қорын дамыту және шығармашылық қиялын ұштау.
3) Құндылық және тәрбие
«Өзін-өзі тану» мен «өзін-өзі сыйлау» ұғымдарының терең мағынасының бірі — ана тілін білу екенін сезіндіру; патриоттыққа, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.
Сабақ көрнекілігі
- ҚР Конституциясының баптары
- Қосымша материалдар
- Маркер, плакат
- Мультимедиа кабинеті
Сабақ барысы
Ұйымдастыру кезеңі
- Шаттық шеңбері
- Топқа бөліну: өлең шумақтары арқылы
- Бейнеролик қарау
- «Нұрға бөлену» сәті
Негізгі өзек
Сабақтың мазмұны ана тілінің құндылығын ашуға, өлең арқылы ойлануға және тіл мәдениетін дамытуға бағытталады.
Негізгі дәйек
ҚР Конституциясының 7-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі — қазақ тілі.
I. Қызығушылықты ояту
-
Сұрақ:
Неліктен бүгінгі сабақта топқа өлең шумақтары арқылы бөліндік деп ойлайсыздар?
-
Сұрақ:
Бүгінгі сабақ не туралы болмақ?
-
Сұрақ:
Өз ана тілімізді қалай дәріптей аламыз?
-
Талқылау:
Ақын да, жазушы да, суретші де өз тілінде ойлайды және өз тілінде шығармашылық жасайды.
-
Сұрақ:
Біздің ана тіліміз қай тіл?
Қазақ тілі
-
Еске түсіру:
Тіл туралы бұрын оқыған ақын-жазушылардың қандай өлеңдерін білеміз?
II. Мағынаны тану
Автор туралы мәлімет
Несіпбек Айтұлы 1950 жылы 22 қыркүйекте Шығыс Түркістанның Тарбағатай аймағы, Шәуешек ауданына қарасты Теректі ауылындағы Апиынды бұлақ деген жерде дүниеге келген. 1962 жылы ата-анасымен Атамекенге оралып, орта мектепті бұрынғы Семей облысы, Шұбартау ауданы, Баршатас ауылында бітірген. Еңбек жолын Шұбартау аудандық «Жаңа өмір» газетінде бастаған. 1974 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін тәмамдаған.
Қажет болған жағдайда мәлімет хронологиялық кесте арқылы жүйеленіп ұсынылады.
Оқулықпен жұмыс
«Ана тілім» өлеңін оқып, мазмұнын түсіну және талдау.
Талқылау сұрақтары
- Ақын ана тілін қалай сипаттайды?
- Өз тілін білмейтін адамның күйін қалай суреттейді?
- Ана тілі арқылы адам қалай өседі?
- Өлеңде ана тілі қандай көркем сөздермен дәріптелген?
Көркем тіркестер
Оқу форматы
Оқушылар өлеңді тізбектей оқиды.
III. Топтық жұмыс
«Полиглот» тапсырмасы
Жұмбақ:
Ақ дуалдың ар жағында қызыл ат,
Байлауынан бір босамас қызық ат.
Тіл — язык
Тапсырма: «Тіл» сөзіне сөзжұмбақ құрастыру.
Сөзжұмбақ құрастыру
Жұмбақ:
Сырттай ұқсас малтаға,
Қаламның бұл ғажабы.
Жылтыр қара тақтаға
Аппақ сүтпен жазады.
Бор — мел
Тапсырма: «Бор» сөзіне сөзжұмбақ құрастыру.
Талқылау
-
Сұрақ:
Көп тіл білудің қандай пайдасы бар?
-
Сұрақ:
Тіл білмегендіктен қиналған кездерің болды ма?
-
Жұмыс:
Мақал-мәтелдің мәнін ашу.
Жазылым
Тақырып: «Тіл туралы шығарма». Оқушылардың шығармалары тыңдалады, пікір алмасу ұйымдастырылады.
IV. Ой толғаныс
Тест тапсырмалары
-
1) Өлеңнің қай шумағында өз тілін білмейтін адамның сезімі бейнеленген?
A) 2 Ә) 3 Б) 1
-
2) Өлеңдегі негізгі ой қай мәселе төңірегінде құрылған?
A) Туған тіл Ә) Туған халық Б) Туған жер
-
3) Қайсысы дұрыс?
A) Заңды орындау міндетті емес.
Ә) Тіл туралы заңды әр адам орындауы тиіс.
Б) Тек мейрам күндері орындау керек.
-
4) Ана тіліне деген сезімдеріңізді не арқылы білдіресіздер?
A) Мақал-мәтел арқылы Ә) Тіл арқылы Б) Тест арқылы
-
5) Н. Айтұлы қай жылы дүниеге келген?
A) 1945 ж Ә) 1984 ж Б) 1950 ж
V. Үй тапсырмасы
- Өлеңді жаттау.
- Тілге байланысты мақал-мәтелдер жинақтау.
Бағалау
Критерийлер (12 балл)
- Мәнерлеп оқу
- Топтық жұмыс
- Шығарма
- Тест нәтижесі
Бағалау шкаласы
| Баллы | Бағасы |
|---|---|
| 10–12 | 5 |
| 7–9 | 4 |
| 4–6 | 3 |
| 1–3 | 2 |
Кері байланыс
Не ұнады?
Сабақтың қай бөлігі ерекше әсер қалдырды?
Не қиын болды?
Қай тапсырмада кідіріс болды және неге?
Ұсыныс
Келесі сабақта нені өзгертуді немесе толықтыруды ұсынар едіңіз?