Оқушыларымның жаңашыл болуы
Жаңа формация мұғалімі — заманауи қажеттілік
«Ұстаздың биігі — ойлана қарасаң биіктей береді, үңіле қарасаң тереңдей береді; қол созсаң алдыңда, айналсаң артыңда тұрғандай», — деген ой Сократқа телінеді. Бұл тұжырым бүгінгі білім кеңістігінің табиғатын дәл ашады: қоғам өзгерген сайын, ұстазға қойылатын талап та күрделене түседі.
Егемен еліміздің алдыңғы қатарлы отыз мемлекеттің қатарына қосылуға бағытталған саясаты қоғамның барлық саласында түбегейлі өзгерістерді талап етеді. Сол өзгерістердің өзегі — болашақ ұрпаққа әлемдік деңгейде білім беру. Сондықтан білім мазмұнына жаңаша қарау, оқыту әдістерін жаңарту және оқу үдерісін оқушы тұлғасына бағдарлау — басты міндеттердің бірі.
Сапалы білім және мұғалім жауапкершілігі
Сапалы білім — ел болашағын айқындайтын негізгі көрсеткіш. Бүгін мектеп партасында отырған балалар ертең ел тағдырын шешетін азаматтарға айналады. Сондықтан олардың сапалы білім алуын бүгін қамтамасыз ету — мұғалімнің кәсіби әрі азаматтық міндеті.
Осы міндетті терең түсіне отырып, Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептері педагогтерінің біліктілігін арттыру курсының үшінші (негізгі) деңгейі бойынша алынған сертификаттың жауапкершілігі зор екенін айқын сезіндім.
Нәтиже күтілімі
Бәсекеге қабілетті, шығармашылықпен еңбек ететін, ойлау қабілеті жоғары тұлға тәрбиелеу.
Технологияның өзегі
Оқыта отырып, оқушының еркін ойлауын, белсенділігін, ізденімпаздығын қалыптастыру және өз бетінше шешім қабылдауға үйрету.
Сабақтағы атмосфера: ынтымақтастық пен сенім
Сабақ беретін сыныптарымның орташа жасы — 13–14 жас. Мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынас сапалы болуы үшін сабақта қолайлы атмосфера қалыптастыруды басты қағидаға айналдырдым. Ынтымақтастық пен сенім орнаған жерде оқушының ойы ашылады, қателесуге қорықпайды, ал бұл — дамудың табиғи шарты.
Ұйымдастыру ойындары және кері байланыс
Оқушылар арасында ұйымдастыру ойындарын жиі қолданамын. Мұндай жаттығулардан кейін оқушылар ақпаратты жеңіл қабылдап, сабаққа тез жұмылады.
Мадақтау әсері
«Мадақтау өте жақсы екен»
Эмоциялық ахуал
«Көңіл-күйіміз көтерілді»
Қарым-қатынас
«Өзара байланыс нығайды»
Топқа біріктірудің мәні
Топқа біріктіруде математикалық символдар, геометриялық фигуралар, үнді және вавилон сандары сияқты ұғымдарды қолданамын. Мұның өзі оқушыларға ой салып, «неліктен топ атауы осылай аталды?» деген сұрақ арқылы қызығушылықты оятады.
Бұрын топтық жұмыс көбіне ашық сабақтарда ғана көрінсе, қазір ол күнделікті оқыту тәжірибесінің табиғи бөлігіне айналып келеді.
Топтық жұмыс, өзара бағалау және сергіту
Өзара тексеру
Үй тапсырмасын тексеруде оқушылар жұмыстарын бір-бірімен алмастырып, өзара тексеріп, бағалап отырады.
Пікір алмасу
Шектеу қоймай, дәлел келтіруді, ортақ шешімге келуді және бағалауды үйренеді.
Сергіту сәті
Топтық жұмыстан кейін қысқа сергіту оқушылардың назарын жаңартып, ойды жинақтауға көмектеседі.
Тренинг: ойды ояту
«Егер өмірге адам болып келмесем, гүл болып келер едім, себебі гүл — өмірдің сәні, тазалықтың кепілі» деген мазмұндағы тренингке оқушылар белсенді қатысты. Тренинг барысында олардың көңіл-күйі көтеріліп, ой қозғап, саралап, сыни тұрғыдан ойлау әрекеттері күшейгені байқалды.
Математика сабағындағы жаңару: жеті модуль аясындағы қадамдар
Математика пәні бойынша сабақтарыма өзгерістер енгізу барысында бағдарламадағы жеті модуль стратегияларын ескере отырып, жаңаша жоспар құра бастадым. Білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдерді меңгере келе, сабақтың әр кезеңінде түрлі әдіс-тәсілдерді ықпалдастыруға ұмтылып жүрмін.
Негізгі бетбұрыс
Сабақты жаңаша өткізудегі ең маңызды өзгеріс — өзімнің сыни тұрғыдан ойлауымды дамыту арқылы оқушылардың да сыни ойлауын өрістету. Диалог, бірлескен талқылау, өзін-өзі бағалау оқушының пәнге қызығушылығын арттырып, жауапкершілігін күшейтеді.
Дәстүрлі сабақтан айырмашылығы
- Оқушылардың топпен бірлесе жұмыс жасауы тұрақты тәжірибеге айналды.
- Жаңа тақырып проблемалық сұрақтар арқылы «оқушының өзі ашуына» мүмкіндік берілді.
- Мақсат қою, дәлелдеу, талқылау және қорытындылау дағдылары күшейе түсті.
Түсінгенім: есеп шығару — тек бастамасы
Бұрын «математикадан есеп шығара алса болды» деп ойлайтын кездеріміз болды. Кейін түсіндім: есеп шығару — математикалық іс-әрекеттің басы ғана. Нақты мәселе — ойлау мәдениетін қалыптастыру, түсіндіру, дәлелдеу, қолдану және рефлексия.
Геометрияға қызығушылықты арттыру: қорқынышты сенімге айналдыру
Қай сыныпта болсын геометрияға қызығушылық төмен болатынын жиі байқайтынмын. Сондықтан өз алдыма нақты мақсат қойдым: оқушылар тақырыптарды, теоремаларды өздері талдап, дәлелдей алуы керек; мен сол үшін қолайлы орта құруым қажет. Ал алғашқы қадам — дұрыс қойылған сұрақ пен анық берілген нұсқаулық арқылы проблеманы айқындау.
Нәтижесінде оқушылар белгісіз қорқыныш пен сенімсіздіктен арылып, жоғары нәтижеге жетуге мүмкіндік алады. Қуантатыны — оқушылар күткенімнен де жақсы қадам жасай бастады: білгісі келу қажеттілігі пайда болды, өз бетімен үйренуге сенімі артты, топтарда «математикалық орта» қалыптаса бастады.
Өмірмен байланысқан тапсырмалар
Оқушыларға өмірге қажетті есептеулермен жұмыс істету маңызды: нақты заттарды ұстап көру, өлшеу, салыстыру, бағалау, сұрыптау сияқты әрекеттер арқылы есептің мәні ашылады. Сонда елестету, ой талқысына салу әдеті қалыптасып, енжар оқушының өзі ізденіске бет бұрады.
Түйін: әр оқушының жүрегінен жол табу
Біріншіден, жаңа бағдарлама аясында өткен әр сабақ оқушы жүрегінен жол тапты деп ойлаймын. Екіншіден, Мағжан Жұмабаевтың «Жақсы оқитын баланы асыра мақтама — өр көкірек болады; нашар оқитын баланың еңсесін түсірме» деген сөзі әр мұғалімнің ұстанымына айналуы керек: әр баланың ішкі мүмкіндігін ояту — ең үлкен жауапкершілік.
Мұндай сабақтарда оқушылар ойын еркін айтады, әртүрлі пікір туындайды. Қате немесе толық емес ойдың өзін сабырмен тыңдап, дәлелдеуге жетелеу, сенімділікке бастау — менің басты міндеттерімнің бірі.
Байқаған өзгерістер
- 1 Сабақтарды жаңашыл түрде жоспарлай бастадым.
- 2 Оқушылардың жаңа форматқа бейімделуі күшейді.
- 3 Балалар ретімен сөйлеп, бірін-бірі тыңдап, бірлесе дамуға дағдыланды.
- 4 Баға үшін ғана емес, ойды дамыту үшін оқу басымдық ала бастады (жаңашыл бағалауды әлі үйрену үстіндеміз).
- 5 Сабақ барысында жаңа әдіс-тәсілдерді орынды түрде енгізуге мүмкіндік артты.
- 6 Өз сабағыма талдау жасап, кемшілікті түзеп, жаңа жол іздеуді жүйеге келтіріп келемін.
- 7 Сыни ойлаудың негізі — сауатты сұрақ қоя білу екенін тереңірек түсіндім.
Әр оқушымның білімге деген құштарлығы мен ынтасын арттыруға көмектесу — бағдарлама аясында алған кәсіби білімімді шыңдаудың өзегі. Жеті модульді әр сабағымда ықпалдастыра отырып, әр оқушының жеке даму траекториясын қолдау — жаңа парадигмаға сай үздіксіз ізденісті талап ететін ең маңызды бағыт екенін ерекше атап өткім келеді.
Қорытынды
Сабақты жаңа технологиялық әдістер арқылы ұйымдастыру оқушының өзін-өзі дамытуына, біліміндегі олқылықты өзі байқап, өз сұрағына өзі жауап іздеуіне және жан-жақты білім алуына көмектеседі. Бала білімін алға қоятын ұстаз үлкен нәтижеге ұмтылып, талмай еңбек етеді.
Елімізді өсіретін де, төмен түсіретін де — білім. Сондықтан қолда бар мүмкіндікті тиімді пайдалану — бәріміздің ортақ үлесіміз. Өз ісіне берілген, жаңалықты жатсынбай қабылдайтын, шәкірт жүрегіне нұр құя білетін ұстаз болуға ұмтылайық.